سند حقوقی

قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران

ط (منسوخه ۰۵ˏ۰۸ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
برنامه ‌ريزي براي تدوين برنامه آموزشي ارتقاء سلامت و شيوه‌ هاي زندگي ‌سالم.

ی

تدوين و اجراي طرح راهبردي سوادآموزي كشور، با در نظر گرفتن شرايط ‌جغرافيائي، زيستي، اجتماعي و فرهنگي مناطق مختلف كشور با رويكرد جلب ‌مشاركتهاي مردمي و سازمانهاي غيردولتي به طوري كه تا پايان برنامه چهارم، با سوادي ‌افراد حداقل زير سي سال به طور كامل تحقق يابد.

ک

بهره‌ گيري از فناوري اطلاعات در تدوين و اجراي برنامه‌ هاي آموزشي و درسي ‌كليه سطوح و تجهيز مدارس كشور، به امكانات رايانه ‌اي و شبكه اطلاع ‌رساني.

ل

روزآمد نگهداشتن دانش و مهارتهاي كاركنان آموزش و پرورش در زمينه فناوري ‌اطلاعات و ارتباطات.

م

پيش ‌بيني تسهيلات و امكانات لازم براي نوسازي، مقاوم‌ سازي و استاندارد و‌ متناسب نمودن فضاهاي آموزشي، به ويژه مدارس دخترانه و تنظيم ساز و كارهاي حمايتي ‌از خيرين مدرسه‌ ساز.

ن

وضع و اجراي مقررات لازم براي تأمين، جذب و نگهداشت نيروي انساني ‌مورد نياز مناطق كمتر توسعه يافته كشور از قبيل صدور مجوزهاي استخدامي، در قالب ‌جدول شماره (9) اين قانون خريد خدمات آموزشي و اقدامهاي رفاهي.

س (منسوخه ۱۷ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
فراهم كردن امكانات مناسب براي رفع محروميت آموزشي از طريق گسترش ‌مدارس شبانه‌ روزي، روستا مركزي و خوابگاههاي مركزي، آموزش از راه دور و رسانه ‌اي و ‌تأمين تغذيه، آمد و شد و بهداشت دانش ‌آموزان و ساير هزينه‌ هاي مربوط به مدارس‌ شبانه‌ روزي و نيز ايجاد و گسترش اماكن و فضاهاي آموزشي، پرورشي و ورزشي به تناسب ‌جنسيت و تهيه و اجراي برنامه‌ هاي لازم براي گسترش آموزش پيش ‌دبستاني و آمادگي ‌به‌ ويژه در مناطق دو زبانه.

ع

آئين ‌نامه اجرائي بندهاي (و)، (ح)، (ي)، (م) و (ن) اين ماده با پيشنهاد وزارت‌ آموزش ‌و پرورش و سازمان مديريت‌ و برنامه‌ ريزي‌ كشور به ‌تصويب‌ هيأت ‌وزيران ‌خواهد رسيد.

ماده ۵۳

مواد (149) و (151) و بند (الف) ماده (147) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، ‌اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران مصوب 17 /1 /1379 و اصلاحيه‌ هاي آن ‌براي دوره برنامه چهارم (1388 - 1384) تنفيذ مي‌ گردد.

ماده ۵۴

الف
دستگاههاي اجرايي موظفند درصدي از اعتبارات هزينه‌ اي خود را براي ‌طراحي و اجراي دوره‌ هاي آموزشي ضمن خدمت كاركنان خود (خارج از نظام آموزش ‌عالي رسمي كشور) در برنامه آموزش كاركنان دولت پيش ‌بيني و در موارد زير هزينه كنند:
۱
دوره ‌هاي آموزشي ضمن خدمت متناسب با مشاغل مورد تصدي كاركنان ‌به ‌منظور افزايش سطح كارايي و ارتقاي مهارتهاي شغلي آنان (به ‌خصوص براي زنان) به ‌ويژه از طريق آموزشهاي كوتاه مدت.
۲
دوره آموزشي ويژه مديران.
ب
كليه دستگاههاي اجرايي موظفند در چارچوبي كه سازمان مديريت و ‌برنامه ‌ريزي كشور تعيين مي ‌كند، حداكثر طي مدت شش ماه پس از تصويب اين قانون، ‌برنامه‌ هاي آموزشي سالانه خود را براي دوران برنامه چهارم تهيه و اجرا نمايند. آيين ‌نامه اجرايي اين ماده شامل؛ تعيين سهم اعتباري و چگونگي هزينه‌ نمودن ‌اعتبار بند (الف) اين ماده و پيش ‌بيني الزامات و تشويقات قانوني طي مدت سه ماه پس از‌ تصويب اين قانون بنا به پيشنهاد سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي كشور به‌ تصويب‌ هيأت ‌وزيران خواهد رسيد.

ماده ۵۵

دولت مكلف است به ‌منظور گسترش دانش و مهارت، اصلاح هرم تحصيلي نيروي ‌كار و ارتقا و توانمندسازي سرمايه‌ هاي انساني، كاهش فاصله سطح دانش و مهارت نيروي ‌كار كشور با سطح استانداردهاي جهاني و ايجاد فرصتهاي جديد شغلي براي جوانان، براي ‌نظام آموزش فني و حرفه ‌اي و علمي - كاربردي كشور، ظرف مدت يك سال از تاريخ ‌تصويب اين قانون در محورهاي زير، ساز و كارهاي لازم را تهيه و با پيش ‌بيني الزامات‌ مناسب اجرا نمايد:
الف
انجام اقدامات قانوني لازم به ‌منظور برپايي نهاد سياستگذار در آموزش فني و ‌حرفه‌ اي و علمي - كاربردي، با توجه به تجربيات جهاني و داخلي به‌ عنوان مرجع اصلي ‌تصويب چشم ‌اندازها، راهبردها و سياستهاي كلان بخش و تا زمان شكل ‌گيري نهاد ستاد‌ هماهنگي آموزشهاي فني و حرفه ‌اي موضوع ماده (151) قانون برنامه سوم توسعه ‌اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران مصوب 17 /1 /1379 به ‌كار خود‌ ادامه خواهد داد.
ب
استمرار نظام كارآموزي و كارورزي براي تمام آموزشهاي رسمي (متوسطه و‌ عالي)، غيررسمي فني و حرفه ‌اي و علمي - كاربردي.
ج
تدوين نظام استاندارد و ارزيابي مهارت نيروي كار كشور با رويكرد بين ‌المللي.
د
طرح جامع توسعه منابع انساني مورد نياز اين بخش شامل؛ جذب، انگيزش، ‌ارتقاي شغلي، آموزش، بهسازي و نگهداشت نيروي انساني.
ه
ه ـ - نظام حمايت از مؤسسات و بنگاههاي دولتي و بخش غيردولتي، در توسعه آموزشهاي فني و حرفه‌ اي و علمي - كاربردي به ويژه در مناطق كمتر توسعه يافته.
و
نوسازي و بازسازي ساختارها، امكانات و ارتقاي كيفيت آموزشهاي فني و ‌حرفه‌ اي و علمي - كاربردي و توسعه مراكز آموزش فني و حرفه ‌اي، فناوري اطلاعات و‌ارتباطات با حداكثر مشاركت بخش خصوصي و تعاوني و بهره ‌گيري از همكاريهاي‌ بين ‌المللي.
ز
استفاده از توان و امكانات بخشهاي دولتي و غيردولتي، در توسعه آموزشهاي‌ فني و حرفه‌ اي و علمي- كاربردي.
ح
نيازسنجي و برآورد نيروي انساني كارداني مورد نياز و صدور مجوز لازم و‌ حمايت به‌ منظور تأسيس و توسعه مراكز آموزش دوره‌ هاي كارداني در بخش خصوصي و‌ تعاوني، به نحوي كه تا سال چهارم برنامه، ظرفيت ‌هاي مورد نياز ايجاد گردد.

ماده ۵۶

دولت مكلف است در پايان سال اول برنامه، به‌ منظور شكل‌ دهي «منظومه آمار ملي ‌و مكاني كشور» نسبت به تهيه برنامه ملي آمار مبتني بر اصلاح و تقويت نهاد مديريت‌ اطلاعات و آمار ملي كشور، استانداردها، ضوابط، توليد و ارائه آمارهاي ثبتي، تقويت و ‌ايجاد پايگاههاي اطلاعات آماري و اطلاع رساني، ارتقاي فرهنگ آماري، چگونگي تعامل ‌دستگاهها، راهبري، هماهنگي‌ هاي لازم را انجام و جهت اجرا و عملياتي نمودن آن طي ‌برنامه اقدام نمايد.

ماده ۵۷

دولت موظف است بمنظور توسعه ارتباطات و فناوري اطلاعات، تحقق اقتصاد‌ مبتني بر دانايي و كسب جايگاه برتر منطقه اقدام ‌هاي ذيل را انجام دهد:
الف
دولت موظف است تا پايان برنامه چهارم به منظور برقراري تسهيلات لازم ‌جهت دسترسي به ارتباطات گسترده با كيفيت و تمهيد و گسترش فرصتهاي نوين خدمات ‌و رشد براي آحاد جامعه و خانوارها، مؤسسات و شركتها، شبكه‌ اي شدن قلمروها، برپايي ‌و تقويت اقتصاد شبكه ‌اي زمينه ارتقاء ضريب نفوذ ارتباطات ثابت، سيار و اينترنت كشور‌ حداقل به ترتيب پنجاه درصد (50%)، سي و پنج درصد (35%) و سي درصد (30%) آحاد جمعيت كشور و همچنين ايجاد ارتباط پرظرفيت و چند رسانه‌ اي حداقل در ‌شهرهاي بالاي پنجاه هزار نفر و افزايش ظرفيت خدمات پستي به بيست مرسوله بر نفر را‌ فراهم آورد.
ب
تأمين و تضمين ارائه خدمات پايه ارتباطي و فناوري اطلاعات در سراسر‌ كشور.
ج
تهيه «لايحه جامع ارتباطات» در سال اول برنامه چهارم.

بخش دوم - حفظ محیط زیست، آمایش سرزمین و توازن منطقه ای

بخش دوم - حفظ محیط زیست، آمایش سرزمین و توازن منطقه ای

فصل پنجم - حفظ محیط زیست

ماده ۵۸ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
دولت موظف است براي تسريع در اجراي برنامه عمل حفاظت و بهره‌ برداري از‌ تنوع زيستي كشور، هماهنگي لازم را بين دستگاههاي ذيربط ايجاد نمايد. شاخص‌ هاي ‌تنوع زيستي كشور مي ‌بايست تا پايان برنامه چهارم به سطح استانداردهاي جهاني نزديك‌ شوند و وضعيت مناسب يابند.

ماده ۵۹ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي كشور مكلف است با همكاري سازمان حفاظت ‌محيط زيست و ساير دستگاههاي مرتبط به‌ منظور برآورد ارزشهاي اقتصادي منابع طبيعي‌ و زيست محيطي و هزينه‌ هاي ناشي از آلودگي و تخريب محيط زيست در فرآيند توسعه و‌ محاسبه آن در حسابهاي ملي، نسبت به تنظيم دستورالعمل ‌هاي محاسبه ارزشها و‌ هزينه‌ هاي موارد داراي اولويت از قبيل؛ جنگل، آب، خاك، انرژي، تنوع زيستي و‌ آلودگيهاي زيست محيطي در نقاط حساس اقدام و در مراجع ذيربط به تصويب برساند. ارزشها و هزينه‌ هايي كه دستورالعمل آنها به تصويب رسيده، در امكان سنجي طرحهاي‌ تملك دارائي ‌هاي سرمايه ‌اي در نظر گرفته خواهد شد.

ماده ۶۰ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
دولت موظف است به‌ منظور تقويت و توانمندسازي ساختارهاي مرتبط با محيط ‌زيست و منابع طبيعي، ساز و كارهاي لازم را جهت گسترش آموزشهاي عمومي و تخصصي‌ محيط زيست در كليه واحدهاي آموزشي و مراكز آموزش عالي، حمايت از سرمايه‌ گذاري ‌در بخش محيط زيست و منابع طبيعي، ايجاد تقويت ساختارهاي مناسب براي فعاليتهاي ‌زيست محيطي در دستگاههاي اثرگذار بر محيط زيست تنظيم و برقرار نمايد.

ماده ۶۱ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
دولت مكلف است در طول برنامه چهارم اقدام‌ هاي ذيل را به‌ عمل آورد:
الف
طرح خوداظهاري براي پايش منابع آلوده‌ كننده را آغاز نمايد. كليه واحدهاي ‌توليدي، خدماتي و زيربنايي بايد بر اساس دستورالعمل سازمان حفاظت محيط زيست ‌نسبت به نمونه‌ برداري و اندازه‌ گيري آلودگيها و تخريبهاي خود اقدام و نتيجه را به سازمان ‌مذكور ارائه دهند. واحدهايي كه تكاليف اين بند را مراعات ننمايند مشمول ماده (30) قانون نحوه جلوگيري از آلودگي هوا مصوب 3 /2 /1374 خواهند بود.
ج
ارائه برنامه مديريت پسماندهاي كشور و اتخاذ روشي كه با همكاري ‌شهرداريها، بخشداريها، دهياريها در وهله اول در سه استان مازندران، گيلان و گلستان اجرا‌ شود به‌ طوري كه در پايان برنامه چهارم، جمع آوري، حمل و نقل، بازيافت و دفع كليه ‌پسماندها با روشهاي فني زيست محيطي و بهداشتي انجام شود. همچنين ضمن تأمين ‌اعتبارات لازم، كليه شبكه‌ ها و تأسيسات جمع آوري و تصفيه فاضلاب در دست اجراي ‌استانهاي خوزستان، گيلان، مازندران، گلستان و تهران و شهرهاي مراكز استانها را تكميل و ‌به مرحله بهره‌ برداري رسانده و مطالعات ساير شهرها را انجام و با توجه به اولويت به‌ مرحله اجرا برساند.

ب (منسوخه ۰۵ˏ۰۸ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
به منظور جلوگيري از افزايش بي ‌رويه مصرف سموم دفع آفات نباتي و ‌كودهاي شيميايي، اتخاذ روشي نمايد كه موجبات استفاده بيشتر از كود كمپوست و مبارزه ‌بيولوژيك به تدريج فراهم شود. ضوابط ورود، ساخت، فرمولاسيون و مصرف كودهاي‌ شيميايي و سموم دفع آفات نباتي از جهت تأثيرات زيست محيطي را توسط ‌وزارتخانه ‌هاي جهاد كشاورزي، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، سازمان حفاظت ‌محيط زيست و مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران تهيه و به‌ تصويب هيأت ‌وزيران ‌برساند.
بخش دوم - حفظ محیط زیست، آمایش سرزمین و توازن منطقه ایفصل پنجم - حفظ محیط زیست

ماده ۶۲ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
دولت مكلف است:
ب
در طول برنامه چهارم، تمهيداتي اتخاذ كند كه كليه خودروها و‌موتورسيكلت‌هاي فرسوده كشور از رده خارج شوند.

الف (منسوخه ۲۴ˏ۱۰ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
در طول برنامه چهارم، ميزان آلودگي هواي شهرهاي تهران، اهواز، اراك، ‌تبريز، مشهد، شيراز، كرج و اصفهان را در حد استاندارد مصوب شوراي عالي حفاظت ‌محيط زيست كاهش دهد. آيين ‌نامه اجرايي اين بند توسط سازمان حفاظت محيط زيست، سازمان مديريت و ‌برنامه ‌ريزي كشور و وزارتخانه‌ هاي نفت، صنعت، معدن و تجارت، بهداشت، درمان و آموزش ‌پزشكي، راه و شهرسازي و كشور تهيه و به ‌تصويب هيأت وزيران رسانده شود.
بخش دوم - حفظ محیط زیست، آمایش سرزمین و توازن منطقه ایفصل پنجم - حفظ محیط زیست

ماده ۶۳ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
دولت موظف است حداكثر تا پايان سال اول برنامه چهارم، به‌ منظور ساماندهي و‌ جلوگيري از آلودگي و تخريب سواحل، با اولويت درياي خزر، طرح جامع ساماندهي‌ سواحل كه متضمن اقدام‌ هاي ضروري همچون؛ تعيين و آزادسازي حريم، استقرار‌ مديريت يكپارچه سواحل، ضوابط و استانداردهاي زيست محيطي و دريانوردي، صيادي ‌و آبزي پروري بازبيني و اصلاح و تكميل قوانين و مقررات را همراه با تعيين مسؤوليت‌ دستگاههاي ذيربط در زمينه سياستگذاري اجرا و نظارت تدوين نمايد.
تبصره
دولت موظف است كليه وزارتخانه ‌ها و مؤسسات دولتي را به شكلي ‌ساماندهي نمايد كه تا پايان برنامه چهارم، عقب نشيني شصت (60) متر حريم دريا ‌صد درصد (100%) انجام پذيرد. آيين ‌نامه اجرايي اين ماده توسط سازمان مديريت و برنامه‌ ريزي كشور، سازمان‌ حفاظت محيط زيست، وزارتخانه‌ هاي مسكن و شهرسازي، كشور، جهاد كشاورزي، راه و‌ ترابري، نيرو و عنداللزوم ساير دستگاههاي ذ‌يربط تهيه و به ‌تصويب هيأت ‌وزيران خواهد ‌رسيد.

ماده ۶۴ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
سازمان حفاظت محيط زيست مكلف است:
الف
در راستاي ارتقاي آگاهي ‌هاي عمومي و دستيابي به توسعه پايدار به ‌منظور‌ حفظ محيط زيست و با تأكيد بر گروههاي اثرگذار و اولويت ‌دار از ابتداي برنامه چهارم‌ توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران، آيين‌ نامه اجرايي مربوط را‌ با پيشنهاد شوراي عالي حفاظت محيط زيست به ‌تصويب هيأت وزيران برساند. كليه‌ دستگاههاي ذيربط، رسانه ‌هاي دولتي و صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران ملزم به‌ اجراي برنامه ‌هاي آموزشي بدون دريافت وجه موضوع اين ماده مي ‌باشند.
ب
نظام اطلاعات زيست محيطي كشور را در سطوح منطقه ‌اي، ملي و استاني تا ‌پايان سال اول برنامه چهارم ايجاد نمايد تا زمينه پايش، اطلاع رساني و ارزيابي‌ زيست‌ محيطي فراهم گردد. دستگاههاي ذيربط مكلفند در تدوين و اجرايي نمودن اين ‌نظام همكاري نمايند.

ماده ۶۵ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
دولت موظف است نسبت به تدوين اصول توسعه پايدار بوم شناختي، به ويژه در‌ الگوهاي توليد و مصرف و دستورالعمل‌ هاي بهينه‌ سازي مربوطه اقدام نمايد. دستگاههاي ‌مرتبط موظف به رعايت اصول و دستورالعمل‌ هاي مذكور در طرحها و برنامه ‌هاي اجرايي ‌خود مي ‌باشند.

ماده ۶۶ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
كليه دستگاههاي اجرايي و مؤسسات و نهادهاي عمومي غيردولتي موظفند جهت ‌كاهش اعتبارات هزينه ‌اي دولت، اعمال سياستهاي مصرف بهينه منابع پايه و محيط ‌زيست براي اجراي برنامه مديريت سبز شامل مديريت مصرف انرژي، آب، مواد اوليه و ‌تجهيزات (شامل كاغذ)، كاهش مواد زائد جامد و بازيافت آنها (در ساختمانها و وسايط ‌نقليه) طبق آيين ‌نامه ‌اي كه توسط سازمان حفاظت محيط زيست و سازمان مديريت و ‌برنامه‌ ريزي كشور با همكاري دستگاههاي ذ‌يربط تهيه و به‌ تصويب هيأت وزيران خواهد ‌رسيد اقدام نمايند.

ماده ۶۷ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
الف
برنامه مديريت زيست بومي در زيست بوم ‌هاي حساس، به ويژه درياچه‌ اروميه تهيه و به مرحله اجرا در مي‌ آيد. سازمان حفاظت محيط زيست با همكاري سازمان‌ مديريت و برنامه ‌ريزي كشور و وزارتخانه‌ هاي نيرو و جهاد كشاورزي، آيين‌ نامه اجرايي اين‌ ماده را تهيه و به تصويب هيأت ‌وزيران مي ‌رسانند.
ب
به ‌منظور جلوگيري از شكار بي‌ رويه و نابودي تنوع زيستي، دولت مكلف است‌ با همكاري مراجع ذيربط در نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران ترتيبي اتخاذ نمايد ‌تا ضمن محدود كردن پروانه حمل اسلحه شكاري و بازنگري در ضوابط صدور پروانه ‌هاي‌ مذكور، تعداد سلاحهاي شكاري را متناسب با جمعيت قابل برداشت از حيات وحش به ‌تشخيص سازمان حفاظت محيط زيست برساند و نسبت به جمع آوري سلاحهاي ‌غيرمجاز تا پايان برنامه چهارم اقدام نمايد.

ماده ۶۸ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
ب
به دولت اجازه داده مي‌ شود با رعايت اصول (72) و (85) قانون اساسي ‌جمهوري اسلامي ايران براي تقليل آلاينده‌ هاي وارد به محيط زيست و تخريب آن، «صندوق ملي محيط زيست» وابسته به سازمان حفاظت محيط زيست را تأسيس كند. منابع مورد نياز صندوق ياد شده براي انجام فعاليتهاي مذكور ازطريق كمكهاي بخش غيردولتي داخلي و خارجي تأمين مي ‌گردد. اساسنامه صندوق ملي محيط زيست مشتركاً‌ توسط سازمان حفاظت محيط زيست، وزارت امور اقتصادي و دارائي و سازمان مديريت و‌ برنامه‌ ريزي كشور تهيه و به ‌تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.
ج
وزارت جهاد كشاورزي موظف است به منظور تعيين تكليف نهايي و تثبيت ‌مالكيت دولت بر عرصه‌ هاي منابع ملي و دولتي تا پايان برنامه چهارم نسبت به اتمام‌ عمليات مميزي و تفكيك منابع ملي و دولتي از مستثنيات و اشخاص اقدام كند. سازمان ‌ثبت اسناد و املاك كشور بايد تا صدور اسناد، نقشه ‌هاي اراضي منابع ملي و دولتي را‌ به‌ عنوان اسناد رسمي پذيرفته و آنها را ملاك عمل قرار دهد.

الف (منسوخه ۰۵ˏ۰۸ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
دولت موظف است طرح حفاظت، احياء، بازسازي ذخاير و رفع آلودگي و ‌شيوه‌ هاي بهره ‌برداري پايدار از محيطهاي دريايي كشور، تا پايان سال اول برنامه چهارم ‌توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران را تهيه و به مرحله اجرا‌ گذارد.
بخش دوم - حفظ محیط زیست، آمایش سرزمین و توازن منطقه ایفصل پنجم - حفظ محیط زیست

ماده ۶۹ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
دولت مكلف است برنامه حفظ، احياء، اصلاح، توسعه و بهره ‌برداري از منابع ‌طبيعي تجديدشونده را با توجه به اولويت‌ هاي زير تنظيم و به مورد اجراء بگذارد:
الف
خروج دام از جنگل و ساماندهي جنگل نشينان شمال تا پايان برنامه چهارم ‌به ميزان هفتاد درصد (70%) باقيمانده دام و جنگل ‌نشينان در پايان سال 1383.
ب
كاهش پنجاه درصد (50%) دام مازاد از مراتع جهت تعادل بين دام و مرتع و‌ همچنين لغو و اصلاح پروانه چراهاي مربوطه.
ج
اجراي عمليات آبخيزداري در بيست درصد (20%) سطح حوزه‌ هاي سدهاي ‌در دست اجرا، تمام شده و ده درصد (10%) حوزه‌ هاي ساير مناطق.
د
توسعه زراعت چوب به ميزان حداقل يكصد هزار هكتار، حذف تعرفه واردات‌ چوب و تشديد مبارزه با قاچاق چوب.
ه
ه ـ - توسعه فضاي سبز و جنگلهاي دست كاشت به ميزان حداقل پانصد هزار‌هكتار. همچنين اجراي عمليات كنترل كانونهاي بحراني بيابان‌ زا به ميزان حداقل يك و نيم ‌ميليون هكتار.
و
اجراي عمليات پخش سيلاب در حوزه‌ هاي شهري، روستائي و ساير اراضي ‌كشاورزي و منابع طبيعي به ميزان يك و نيم ميليون هكتار به منظور ايجاد مراتع مشجر، ‌تبديل اراضي بياباني به زراعي و تغذيه آبخوانها.
ز
پوشش كامل حفاظتي در جنگلهاي كشور (شمال، زاگرس، ارسباران، خليج ‌عمان و ايراني – توراني).
ح
پوشش كامل سوخت‌ رساني به عشاير، جنگل ‌نشينان و روستائيان. ط - گسترش مشاركت شوراهاي روستائي و بسيج محلي در حفاظت از جنگلها و‌ مراتع به ميزان پانزده درصد (15%) از سطح عملياتي.
ی
بهره ‌برداري از جنگل صرفاً بر اساس تعديل اكولوژيك و ضروريات حفظ‌ جنگل صورت مي ‌گيرد. آئين ‌نامه اجرائي اين بند توسط وزارت جهاد كشاورزي با همكاري ‌سازمان حفاظت محيط زيست تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.

ماده ۷۰ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
دولت مكلف است از سال اول برنامه چهارم به منظور پايداري منابع طبيعي و‌ تنظيم مديريت چراي مراتع و حفظ ذخاير ژنتيكي دامها (دام عشاير) ترتيبي اتخاذ نمايد ‌كه اجراي طرحهاي مرتع ‌داري و مديريت مراتع از طريق عشاير ذي‌ حق انجام گيرد و در‌ همين راستا واگذاري اراضي مستعد قلمرو عشاير به خانوارهاي كوچنده در چارچوب ‌طرح ساماندهي اسكان عشاير با حفظ حقوق آنها صورت گيرد. آئين‌ نامه اجرائي اين ماده با پيشنهاد مشترك وزارت جهاد كشاورزي و سازمان‌ مديريت و برنامه ‌ريزي كشور حداكثر ظرف شش ماه پس از ابلاغ اين قانون به تصويب‌ هيأت وزيران خواهد رسيد.

ماده ۷۱

ماده (105) و بند (ج) ماده (104) «قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و ‌فرهنگي جمهوري اسلامي ايران مصوب 17 /1 /1379 و اصلاحيه‌ هاي آن» براي دوره‌ برنامه چهارم (1388 - 1384) تنفيذ مي ‌گردد. مشاهده مواد تنفيذ شده مشاهده مواد تنفيذ شده
بخش دوم - حفظ محیط زیست، آمایش سرزمین و توازن منطقه ای

فصل ششم - آمایش سرزمین و توازن منطقه ای

ماده ۷۲

دولت مكلف است به منظور توزيع متناسب جمعيت و فعاليتها در پهنه سرزمين، با‌ هدف استفاده كارآمد از قابليتها و مزيتهاي كشور، با استفاده از مطالعات انجام شده، سند‌ ملي آمايش سرزمين مشتمل بر سطوح ذيل را از ابتداي برنامه چهارم به مرحله اجرا‌ درآورد:
الف
سطح كلان شامل:
۱
چشم‌ انداز بلندمدت توسعه فضايي كشور، در چارچوب سياستهاي كلي نظام ‌تحليل شرايط منطقه ‌اي و بين‌ المللي و امكانات، محدوديتها و مزيتهاي سرزمين.
۲
راهبردهاي كلي توزيع جمعيت در سرزمين، الگوي اسكان و نظام شهري و ‌روستائي كشور.
۴
پايگاه اطلاعات مكاني و جغرافيائي و اسناد تصويري مرتبط.
ب
سطح بخشي شامل:
۱
راهبردهاي هماهنگ و سازگار بلندمدت توسعه و توزيع فضائي بخشهاي ‌مختلف اقتصادي - اجتماعي و فرهنگي منطبق با ويژگيهاي سرزمين.
۲
سياستها و توصيه‌ هاي منطقه ‌اي و سرزميني بخشها.
۳
اقدامها و عمليات اولويت ‌دار در توسعه بخش.
ج
سطح استاني شامل:
۱
نظريه پايه توسعه استانها، حاوي بخشهاي محوري و اولويت ‌دار در توسعه ‌استان و تعيين نقش هر استان در تقسيم كار ملي.
۲
سازمان فضائي توسعه استان (محورها و مراكز عمده در توسعه استان).
۳
اقدامها و عمليات اولويت‌ دار در توسعه استان.
تبصره
سندهاي ملي توسعه بخش و سندهاي ملي توسعه استان، موضوع فصل ‌سيزدهم اين قانون، بر اساس جهت ‌گيري‌ هاي سند ملي آمايش سرزمين و متناسب با‌ ويژگيهاي هر يك تنظيم و پس از تصويب هيأت وزيران مبناي تنظيم عمليات اجرائي‌ برنامه چهارم قرار مي ‌گيرد. دولت مكلف است لوايح بودجه‌ هاي سنواتي را بر اساس اسناد ‌فوق تنظيم و تقديم مجلس شوراي اسلامي نمايد. سند ملي سندي است راهبردي كه جهت ‌گيري‌ هاي اصلي بخش، استان و يا ‌طرحهاي ويژه را در چارچوب تحقق چشم‌ انداز بيست ساله توسعه، تبيين و حسب مورد‌ به ‌تصويب مجلس شوراي اسلامي و يا هيأت وزيران مي‌ رسد. عمليات اجرايي اين اسناد در چارچوب مصوبات بودجه‌ هاي سنواتي و ساير‌ قوانين موضوعه صورت مي ‌پذيرد.

۳ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
راهبردهاي خاص مناطق و عرصه‌ هايي كه به لحاظ «امنيتي و دفاعي»، «حفاظت از منابع طبيعي، محيط زيست و ميراث فرهنگي» داراي موقعيت ويژه مي‌ باشند.
بخش دوم - حفظ محیط زیست، آمایش سرزمین و توازن منطقه ایفصل ششم - آمایش سرزمین و توازن منطقه ای

ماده ۷۳ (اصلاحی ۲۱ˏ۰۴ˏ۱۳۸۴)

اصلاحی / الحاقی
دولت موظف است ظرف سال اول برنامه طرح جامع تقسيمات كشوري را كه دربر‌دارنده شاخصهاي ناظر بر بازنگري واحدهاي تقسيماتي موجود براي ايجاد سطوح‌ تقسيماتي جديد و با جهت‌ گيري عدم تمركز و تفويض اختيار به مديران محلي و تقويت‌ نقش استانداران به عنوان نمايندگان عالي دولت تهيه و جهت تصويب به مجلس شوراي‌ اسلامي تقديم نمايد.

ماده ۷۴

دولت مكلف است به منظور هماهنگ ‌سازي عمليات عمراني و سرمايه‌ گذاريهاي ‌جديد متناسب با شرايط در حال گذار ملي و بين ‌المللي، با رعايت موازين آينده ‌نگري، ‌تحليل مناسب موقعيت منطقه ‌اي و بين ‌المللي كشور، ساختار فرهنگي هويت ايراني - اسلامي، امكانات و قابليتها و فرصتهاي كشور، اقدامهاي ذيل را انجام دهد:
الف
قرار دادن اسناد ملي آمايش سرزمين و كالبدي ملي به عنوان مرجع اصلي‌ هماهنگي‌ هاي بين بخشي، بين منطقه ‌اي و بخشي - منطقه‌ اي، در تصميم‌ گيريهاي اجرائي.
ب
به هنگام نمودن سند ملي آمايش سرزمين، متناسب با تحولات جهاني، ‌منطقه ‌اي، علمي و فني و با بهره ‌گيري از اطلاعات پايه ‌اي و مكاني و تعامل سطوح خرد و‌ كلان منطقه اي و بخشي، به ‌گونه ‌اي كه برنامه پنجم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي‌ جمهوري اسلامي ايران در سازگاري با سند ملي آمايش سرزمين تنظيم گردد.

ماده ۷۵

سازمان مديريت و برنامه‌ ريزي كشور مكلف است با همكاري ساير دستگاههاي‌ اجرائي ذيربط، به منظور بهره ‌گيري از قابليتها و مزيتهاي سرزمين در راستاي ارتقاء نقش و ‌جايگاه بين‌ المللي كشور و تعامل مؤثر در اقتصاد بين ‌المللي، راهبردها و اولويتهاي آمايشي ‌ذيل را در قالب برنامه‌ هاي اجرايي از ابتداي برنامه چهارم، به مرحله اجرا درآورد:
الف
بهره‌ گيري مناسب از موقعيت و توانمنديهاي عرصه ‌هاي مختلف سرزمين، ‌براي توسعه علم و فناوري و تعامل فعال با اقتصاد جهاني، از طرق مختلف از جمله تعيين ‌مراكز و پاركهاي فناوري علمي، تحقيقاتي، تخصصي و همچنين تعيين نقش و عملكرد‌ مناطق آزاد و ويژه اقتصادي.
ب
استفاده مناسب از قابليت و توان كلان شهرها، در جهت تقويت نقش فراملي و ‌ارتقاء جايگاه بين‌ المللي كشور، از طريق تقويت مديريت توسعه، برنامه ‌ريزي و اجرا در اين ‌شهرها، تعيين حوزه عملكرد فراملي و بين ‌المللي هر يك و انتقال همزمان وظايف ملي و ‌منطقه ‌اي آنها به ساير شهرها.
ج
بهره ‌گيري مناسب از قابليتهاي ترانزيتي كشور، از طريق اولويت ‌بندي محورهاي‌ خاص در دالانهاي ارتباطي شرقي - غربي و شمالي - جنوبي كشور و تدوين برنامه توسعه ‌مبادي، شبكه ‌ها و نقاط خاص واقع بر اين محورها.
د
آماده ‌سازي عرصه‌ هاي مختلف سرزمين، براي پذيرش فعاليتهاي جديد و ايجاد ‌فرصتهاي شغلي متناسب با قابليت هر منطقه، از طريق تكميل، توسعه و تجهيز شبكه ‌هاي ‌زيربنائي.
ه
ه ـ - بهره‌ گيري از آثار انتشاري سرمايه ‌گذاريهاي ملي و فراملي در توسعه مناطق ‌پيراموني (به ويژه دشتها و پيرامون سدها)، از طريق تهيه برنامه‌ هاي چندبخشي و گسترش ‌شيوه ‌هاي نوين معيشت و فعاليت و ساماندهي استقرار جمعيت و فعاليتها.
و
بهره ‌گيري از منابع غني نفت و گاز (به ويژه مناطق گازي پارس جنوبي)، در‌ توسعه فعاليتهاي مرتبط و صنايع انرژي ‌بر و سازماندهي جديد استقرار جمعيت و فعاليتها‌ در حاشيه جنوبي كشور بر مبناي آن.
ز
توسعه مناطق مرزي با هدف تقويت همگرايي‌ هاي ملي و پيوند مناطق مرزي با ‌اقتصاد ملي و فراملي.
ح
بهره‌ گيري از قابليتهاي محيطي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي مناطق‌ روستايي كشور، از طريق توسعه منابع انساني، تنوع ‌بخشي به فعاليتهاي اقتصادي،‌ ساماندهي نظام ارائه خدمات سطح‌ بندي شده و اصلاح نظام برنامه‌ ريزي توسعه‌ روستائي، با تأكيد بر افزايش هماهنگي و محلي نمودن فرآيند آن.

ماده ۷۶

سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي كشور موظف است در راستاي ايجاد هماهنگي بين‌ فعاليتهاي دستگاههاي اجرائي، آن دسته از اهداف و مضامين برنامه چهارم كه تحقق آنها‌ مستلزم مشاركت چند بخش و چند استان مي ‌باشد را در قالب برنامه‌ هاي ويژه (فرابخشي) تدوين و نقش هر يك از دستگاههاي اجرائي را در چارچوب وظايف قانوني هر دستگاه‌ مشخص نمايد. كليه دستگاههاي اجرائي بخشي و استاني موظفند عمليات و اقدامهاي ‌اين‌ گونه برنامه ‌ها را كه توسط سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي كشور تعيين مي‌ گردد، در ‌برنامه اجرائي خود منظور و اجرا نمايند.

ماده ۷۷

به دولت اجازه داده مي ‌شود به منظور هماهنگي در امور عمراني و توسعه ‌اي بين ‌استاني، نسبت به منطقه ‌بندي كشور از ديدگاه آمايش سرزمين و ايجاد نهادهاي‌ هماهنگ‌ كننده و تعيين وظايف آنها در سطح فرااستاني اقدام نمايد. آئين‌ نامه اجرائي اين ‌ماده با پيشنهاد سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي كشور و هماهنگي دستگاههاي ذيربط تهيه ‌و به ‌تصويب هيأت وزيران مي ‌رسد.

ماده ۷۸

نسبت معيني از درآمدهاي واريز شده به خزانه معين هر استان، در قالب بودجه‌ سالانه به تأمين بودجه استان (هزينه ‌اي و سرمايه ‌اي) همان استان اختصاص مي ‌يابد. نسبتهاي مذكور به پيشنهاد سازمان مديريت و برنامه‌ ريزي كشور توسط هيأت وزيران تعيين‌ مي‌ گردد.

ماده ۷۹

عناوين برنامه‌ هاي عمراني و آن دسته از وظايف دولت كه نتايج كاربردي آن از ‌محدوده استان فراتر نباشد (وظايف استاني) و مي‌ بايست در قالب بودجه استاني تأمين ‌اعتبار شود، به پيشنهاد سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي كشور به‌ تصويب هيأت وزيران‌ خواهد رسيد.

ماده ۸۰

سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي كشور مكلف است به هنگام تنظيم بودجه سالانه، ‌درآمدها و واگذاري دارائي ‌هاي استاني پيش ‌بيني شده توسط شوراي برنامه ‌ريزي و توسعه‌ استانها، كه سرجمع آن در قانون بودجه مشخص شده است را در قالب رديفها و عناوين ‌مستقل مشخص كرده و به تفكيك هر استان ابلاغ نمايد.

ماده ۸۱

الف
از ابتداي برنامه چهارم، بودجه سالانه استانها، بر اساس سند ملي توسعه‌ استان به مرحله اجرا در مي ‌آيد. بودجه سالانه استان شامل: درآمدها و ساير منابع استان،‌ سهم اختصاص يافته از منابع ملي و سرجمع اعتبارات هزينه ‌اي و تملك دارائي‌ هاي‌ سرمايه ‌اي در قانون بودجه كل كشور مي ‌باشد (و به صورت «سند بودجه سالانه استان» در قالب قراردادي تنظيم و بين رئيس شوراي برنامه‌ ريزي و توسعه استان و سازمان ‌مديريت و برنامه‌ ريزي كشور) مبادله مي ‌گردد.
ب
«سند بودجه سالانه استان» كه تعهدات شوراي برنامه‌ ريزي و توسعه استان و ‌سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي كشور، براي اجراي برنامه توسعه استان را مشخص ‌مي ‌نمايند، مشتمل بر اهداف كمي استان، شاخصهاي هدف هر بخش، اعتبارات تملك ‌دارائي‌ هاي سرمايه‌ اي و اعتبارات هزينه‌ اي استان مي ‌باشد.
ج
طرحهاي ملي كه منافع آن شامل: چند استان و يا كل كشور مي‌ گردد، توسط‌ دستگاههاي اجرائي ملي اجرا خواهد شد.
د
سازمان مديريت و برنامه‌ ريزي كشور مكلف است نظام تنظيم بودجه استان را ‌در چارچوب «سند ملي توسعه استان» ظرف مدت شش ماه از تصويب اين قانون تهيه و ‌به‌ تصويب هيأت وزيران برساند.

ماده ۸۲

دولت مكلف است در اجراي كامل نظام درآمد - هزينه استان، اقلام درآمدي زير را‌ به عنوان درآمد استاني وصول و از طريق خزانه ‌داري كل به خزانه معين استان واريز و ‌در اجراي وظايف جاري و عمراني استاني، هزينه نمايد:
الف
كليه مالياتهاي مستقيم (به ‌استثناي ماليات بر شركتهاي دولتي).
ب
ماليات بر كالاها و خدمات به استثناي حقوق ورودي.
ج
آن دسته از درآمدهاي حاصل از مالكيت دولت كه وصول آنها در همه‌ استانهاي كشور عموميت دارد.
د
درآمدهاي حاصل از خدمات كه در استانها عرضه مي‌ شود و توسط ‌دستگاههاي استاني وصول مي ‌گردد، به استثناي درآمد ناشي از انفال و خدمات قضائي‌ دادگستري جمهوري اسلامي.
ه
ه ـ - درآمدهاي حاصل از جرائم و خسارات كه در استانها وصول مي‌ شود به استثناء ‌درآمد ناشي از جرائم مبارزه با قاچاق و مواد مخدر.

ماده ۸۳

مواد (70)، (71)، (77) و (181) «قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و ‌فرهنگي جمهوري اسلامي ايران مصوب 17 /1 /1379 و اصلاحيه‌ هاي آن» براي دوره‌ برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران (1388 - 1384) تنفيذ مي ‌گردد. مشاهده مواد تنفيذ شده

بخش سوم - توسعه سلامت، امنیت انسانی و عدالت اجتماعی

بخش سوم - توسعه سلامت، امنیت انسانی و عدالت اجتماعی

فصل هفتم (منسوخه ۰۵ˏ۰۸ˏ۱۳۹۹) - ارتقاء سلامت و بهبود کیفیت زندگی

ماده ۸۴

دولت موظف است به منظور نهادينه كردن مديريت، سياستگذاري، ارزشيابي و‌ هماهنگي اين قلمرو از جمله: امنيت غذا و تغذيه در كشور، تأمين سبد مطلوب غذايي و‌ كاهش بيماريهاي ناشي از سوء تغذيه و گسترش سلامت همگاني در كشور، اقدام‌ هاي ذيل‌ را به ‌عمل آورد:
الف
تشكيل «شوراي عالي سلامت و امنيت غذائي» با ادغام «شوراي غذا و ‌تغذيه» و «شوراي عالي سلامت» پس از طي مراحل قانوني.
ب
«تهيه و اجراي برنامه ‌هاي آموزشي لازم به منظور ارتقاء فرهنگ و سواد‌ تغذيه ‌اي جامعه. سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و دستگاههاي اجرائي مكلفند در‌ تدوين و اجراي برنامه جامع ياد شده با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي‌ همكاري و از تبليغ كالاهاي مضر به سلامتي خودداري نمايند.
ج
تخصيص منابع اعتباري، تسهيلات بانكي و يارانه ‌اي لازم براي توليد، تأمين، ‌توزيع و مصرف مواد غذائي، در جهت دستيابي به سبد مطلوب غذائي و اختصاص منابع‌ لازم براي شروع و تدارك براي ترويج غذاي سالم در قالب ميان وعده غذايي دانش ‌آموزان‌ و همچنين كمك غذايي براي اقشار نيازمند.
د
تهيه و اجراي برنامه‌ هاي:
۱
ايمني غذا.
۲
كاهش ضايعات مواد غذايي از توليد به مصرف.

ماده ۸۵ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
دولت موظف است ظرف مدت شش ماه پس از تصويب اين قانون، لايحه حفظ و ‌ارتقاء سلامت آحاد جامعه و كاهش مخاطرات تهديدكننده سلامتي را مشتمل بر نكات ‌ذيل تهيه و جهت تصويب به مجلس شوراي اسلامي ارائه كند: - كاهش حوادث حمل و نقل، از طريق شناسائي نقاط و محورهاي حادثه‌ خيز‌ جاده‌ ها و راههاي مواصلاتي و كاهش نقاط مذكور به ميزان پنجاه درصد (50%) تا پايان ‌برنامه چهارم. - تأكيد بر رعايت اصول ايمني و مقررات راهنمايي و رانندگي. - ساماندهي و تكميل شبكه فوريتهاي پزشكي پيش بيمارستاني و بيمارستاني ‌كشور و كاهش مرگ و مير ناشي از حوادث حمل و نقل به ميزان پنجاه درصد (50%) تا‌ پايان برنامه چهارم. - ارتقاء طرح ايمني وسائط نقليه موتوري و اعمال استانداردهاي مهندسي انساني ‌و ايمني لازم.

ماده ۸۶

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و دستگاههاي ذ‌يربط مكلفند تا پايان ‌سال اول برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران،‌ اقدامات لازم را جهت كاهش خطرات و زيانهاي فردي و اجتماعي اعتياد، پيشگيري و ‌درمان بيماري ايدز و نيز كاهش بار بيماريهاي رواني معمول دارد.

ماده ۸۷

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است به منظور زمينه‌ سازي براي ‌حضور مؤثر در بازارهاي جهاني و تبديل جمهوري اسلامي ايران به مركز رفع نيازهاي ‌سلامت و پزشكي منطقه، در چارچوب سياستهاي راهبردي تجاري، تسهيلات لازم را‌ در خصوص معرفي توانائيها، عرضه و بازاريابي خدمات سلامت و آموزش پزشكي و‌ توليدات، تجهيزات و فرآورده‌ هاي پزشكي و داروئي ارائه نمايد، به نحوي كه مقدار ارز‌ حاصل از صادرات خدمات و توليدات مزبور معادل سي درصد (30%) مصارف ارزي ‌بخش بهداشت و درمان، در پايان سال پاياني برنامه چهارم باشد.

ماده ۸۸

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است به منظور ارتقاء مستمر ‌كيفيت خدمات سلامت و تعالي عملكرد خدمات باليني، افزايش بهره‌ وري و استفاده‌ بهينه از امكانات بهداشتي و درماني كشور، اقدامهاي ذيل را انجام دهد:
الف
تدوين، نظارت و ارزشيابي استانداردها و شاخصهاي بهبود كيفيت خدمات ‌و اصلاح رتبه ‌بندي بيمارستانها بر اساس الگوي ارتقاي عملكرد باليني.
ب
مشتري ‌مدار نمودن واحدهاي بهداشتي، درماني، از طريق اصلاح فرآيندها و‌ ساختار مديريت اقتصادي (از جمله اصلاح نظام حسابداري، پرداخت مبتني بر عملكرد،‌ بودجه ‌ريزي عملياتي).
ج
اداره بيمارستانهاي پيشنهادي دانشگاههاي علوم پزشكي، به صورت‌ هيأت ‌امنائي و يا شركتي و تفويض اختيارات مديريت، جذب و به ‌كارگيري نيروي انساني و ‌اداري- مالي به آنها در چارچوب تعرفه‌ هاي مصوب.
د
تفكيك بيمارستانها از نظر تختهاي آموزشي و غيرآموزشي و اعمال شاخصهاي ‌اعتباري و نيروي انساني بر اساس آن.
ه
ه ـ - طراحي و استقرار نظام جامع اطلاعات سلامت شهروندان ايراني.

ماده ۸۹

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مكلف است به منظور دسترسي عادلانه‌ مردم به خدمات بهداشتي، درماني و منطقي نمودن آن متناسب با نيازها در نقاط مختلف‌ كشور، نظام ارائه حداقل استاندارد خدمات بهداشتي، درماني كشور را مبتني بر‌ سطح ‌بندي خدمات طراحي نمايد. ايجاد، توسعه و تجهيز يا تغيير در ظرفيتهاي پزشكي و‌ درماني كشور و همچنين اختصاص نيروي انساني جهت ارائه خدمات، مطابق با ‌سطح‌ بندي خدمات درماني كشور انجام خواهد شد. احداث، ايجاد و توسعه واحدهاي‌ بهداشتي و درماني توسط دستگاههاي موضوع ماده (160) اين قانون و نيروهاي مسلح، ‌صرفاً با تأييد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و تصويب هيأت وزيران ‌امكان ‌پذير خواهد بود. در خصوص واحدهاي سلامت و ايمني محيط كار (H.S.E) طبق مقررات‌ اختصاصي ذيربط عمل خواهد شد.
تبصره
مفاد اين ماده شامل خدمات بهداشتي درماني كه از طريق سرمايه ‌گذاري و ‌اداره بخش خصوصي انجام مي ‌گردد، نمي ‌باشد.

ماده ۹۰

به منظور ارتقاء عدالت توزيعي در دسترسي عادلانه مردم به خدمات بهداشتي و‌ درماني و در جهت كاهش سهم خانوارهاي كم‌ درآمد و آسيب‌ پذير از هزينه‌ هاي بهداشتي و ‌درماني آنها، توزيع منابع و امكانات بهداشتي و درماني بايد به نحوي صورت گيرد كه «شاخص مشاركت عادلانه مالي مردم» به نود درصد (90%) ارتقاء يابد و سهم مردم از ‌هزينه ‌هاي سلامت حداكثر از سي درصد (30%) افزايش نيابد و ميزان خانوارهاي ‌آسيب ‌پذير از هزينه‌ هاي غيرقابل تحمل سلامت به يك درصد (1%) كاهش يابد. وزارت ‌بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مكلف است با مشاركت سازمان مديريت و ‌برنامه ‌ريزي كشور آئين ‌نامه چگونگي متعادل نمودن سهم مردم در تأمين منابع بهداشت‌ و درمان براي تحقق اهداف مذكور را ظرف مدت شش ماه پس از تصويب اين قانون تهيه و ‌براي تصويب به هيأت وزيران ارائه نمايد.

ماده ۹۱

به منظور افزايش اثربخش نظام ارائه خدمات سلامت در كشور و تقويت و توسعه‌ نظام بيمه خدمات درماني، اقدامهاي ذيل انجام خواهد شد:
الف
كليه شركتهاي بيمه تجاري و غيرتجاري صرفاً با رعايت قوانين و مقررات‌ شوراي عالي بيمه خدمات درماني مجاز به ارائه خدمات بيمه پايه و مكمل مي ‌باشند.
ب
تا پايان برنامه چهارم شوراي عالي بيمه خدمات درماني تمهيدات لازم جهت ‌استقرار بيمه سلامت با محوريت پزشكي خانواده و نظام ارجاع را فراهم نمايد.
ج
به‌ منظور تعميم عدالت در بهره‌ مندي از خدمات بهداشتي درماني، خدمات ‌بيمه پايه درماني روستائيان عشايري، معادل مناطق شهري تعريف و اجرا مي ‌شود.
د
كليه اتباع خارجي مقيم كشور موظف به دارا بودن بيمه‌ نامه براي پوشش ‌حوادث و بيماريهاي احتمالي در مدت اقامت در ايران مي‌ باشند.
ه
ه ـ - تأمين اعتبار بيمه‌ هاي خدمات درماني در بودجه‌ هاي سنواتي در طول برنامه‌ چهارم بر اساس سرانه واقعي خواهد بود كه سالانه به تصويب هيأت دولت مي ‌رسد.
و
آئين‌ نامه اجرائي اين ماده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ظرف مدت سه ماه از تصويب اين قانون تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.

ماده ۹۲

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مكلف است نسبت به درمان فوري و‌ بدون قيد و شرط مصدومين حوادث و سوانح رانندگي، در مراكز خدمات بهداشتي و ‌درماني اقدام كند. به منظور تأمين منابع لازم براي ارائه خدمات فوق، ده درصد (10%) حق بيمه ‌شخص ثالث، سرنشين و مازاد توسط شركتهاي بيمه تجاري وصول و به حساب ‌درآمدهاي اختصاصي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نزد خزانه ‌داري كل واريز‌ مي ‌گردد و هزينه‌ هاي درمان كليه مصدومان ترافيكي، جاده ‌اي و رانندگي از محل وجوه ‌واريز شده به اين حساب و ساير منابع موجود پرداخت خواهد شد. توزيع اين منابع ‌بر اساس عملكرد هر يك از سازمانهاي بيمه ‌گر پايه توسط وزارت بهداشت، درمان و‌آموزش پزشكي، هر شش ماه يك بار صورت خواهد گرفت.

ماده ۹۳

الف
به منظور تنظيم بازار دارو فهرست داروهاي مجاز همه ساله توسط وزارت ‌بهداشت، درمان و آموزش پزشكي اعلام مي ‌شود. ورود، عرضه و تجويز دارو خارج از‌ فهرست فوق ممنوع است.
ب
عرضه دارو (به‌ استثناي داروهاي غيرنسخه ‌اي كه فهرست آنها توسط وزارت ‌بهداشت، درمان و آموزش پزشكي اعلام مي‌ شود) به مصرف ‌كننده نهائي خارج از‌ داروخانه‌ ها ممنوع است.
ج
به منظور تضمين داروهاي توليدي، كليه كارخانه‌ هاي توليدكننده دارو موظفند‌ با ايجاد كنترل كيفيت و به‌ كارگيري متخصصين ذيربط نسبت به كنترل كيفيت توليدات‌ خود اقدام نمايند. به اين منظور به كارخانه‌ هاي ذيربط اجازه داده مي ‌شود با هماهنگي ‌وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي از پنجاه درصد (50%) درآمد موضوع قانون ‌اصلاح بند (2) تبصره (2) ماده (5) قانون لزوم بازآموزي و نوآموزي جامعه پزشكي ‌مصوب 15 /6 /1371 در قالب بودجه ‌هاي سالانه استفاده كنند.

ماده ۹۴

ماده (194) «قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري ‌اسلامي ايران مصوب 17 /1 /1379 و اصلاحيه‌ هاي آن» براي دوره برنامه چهارم (1388 - 1384) تنفيذ مي‌ گردد.
بخش سوم - توسعه سلامت، امنیت انسانی و عدالت اجتماعی

فصل هشتم - ارتقاء امنیت انسانی و عدالت اجتماعی

ماده ۹۵

دولت مكلف است به منظور استقرار عدالت و ثبات اجتماعي، كاهش نابرابريهاي ‌اجتماعي و اقتصادي، كاهش فاصله دهكهاي درآمدي و توزيع عادلانه درآمد در كشور و ‌نيز كاهش فقر و محروميت و توانمندسازي فقرا، از طريق تخصيص كارآمد و هدفمند منابع‌ تأمين اجتماعي و يارانه ‌اي پرداختي، برنامه ‌هاي جامع فقرزدايي و عدالت اجتماعي را با‌ محورهاي ذيل تهيه و به اجرا بگذارد و ظرف مدت شش ماه پس از تصويب اين قانون، ‌نسبت به بازنگري مقررات و همچنين تهيه لوايح براي تحقق سياستهاي ذيل اقدام نمايد:
الف
گسترش و تعميق نظام جامع تأمين اجتماعي، در ابعاد جامعيت - فراگيري و ‌اثربخشي.
ب
اعمال سياستهاي مالياتي، با هدف باز توزيع عادلانه درآمدها.
ج
تعيين خط فقر و تبيين برنامه‌ هاي توانمندسازي متناسب و ساماندهي نظام‌ خدمات حمايتهاي اجتماعي، براي پوشش كامل جمعيت زير خط فقر مطلق و نظام تأمين ‌اجتماعي، براي پوشش جمعيت بين خط فقر مطلق و خط فقر نسبي و پيگيري و ثبت ‌مستمر آثار برنامه ‌هاي اقتصادي و اجتماعي بر وضعيت خط فقر، جمعيت زير خط فقر،‌همچنين ميزان درآمد سه دهك پائين درآمدي و شكاف فقر و جبران آثار برنامه‌ هاي ‌اقتصادي، اجتماعي به سه دهك پائين درآمدي از طريق افزايش قدرت خريد آنان. دولت موظف است كليه خانوارهاي زير خط فقر مطلق را حداكثر تا پايان سال دوم‌ برنامه به صورت كامل توسط دستگاهها و نهادهاي متولي نظام تأمين اجتماعي شناسائي و‌ تحت پوشش قرار دهد.
د
طراحي برنامه ‌هاي ويژه اشتغال، توانمندسازي جلب مشاركتهاي اجتماعي‌ آموزش مهارتهاي شغلي و مهارتهاي زندگي، به ويژه براي جمعيتهاي سه دهك پائين ‌درآمدي در كشور.
ه
ه ـ - ارتقاء مشاركت نهادهاي غيردولتي و مؤسسات خيريه، در برنامه ‌هاي ‌فقرزدايي و شناسائي كودكان يتيم و خانواده‌ هاي زير خط فقر، در كليه مناطق كشور توسط‌ مديريت‌ هاي منطقه ‌اي و اعمال حمايتهاي اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي براي افراد‌ ياد شده توسط آنان و دستگاهها و نهادهاي مسؤول در نظام تأمين اجتماعي.
ز
فراهم كردن حمايتهاي حقوقي، مشاوره‌ هاي اجتماعي و مددكاري، براي دفاع‌ از حقوق فردي، خانوادگي و اجتماعي فقرا.
ح
اتخاذ رويكرد توانمندسازي و مشاركت محلي، بر اساس الگوي نيازهاي ‌اساسي توسعه و تشخيص نياز توسط جوامع محلي براي ارائه خدمات اجتماعي، از طريق‌ نظام انگيزشي براي پروژه‌ هاي عمراني كوچك، متناسب با ظرفيتهاي محلي - از طريق ‌اعمال موارد فوق در سطوح محلي و با جلب مشاركتهاي عمومي.
ط
طراحي روشهاي لازم براي افزايش بهره‌ وري و درآمد روستائيان و عشاير‌ايجاد فرصتهاي اشتغال به ويژه در دوره ‌هاي زماني خارج از فصول كاشت و برداشت با ‌رويكرد مشاركت روستائيان و عشاير، با حمايت از صندوق قرض ‌الحسنه توسعه اشتغال‌ روستائي و صندوق اشتغال نيازمندان.

و (منسوخه ۰۵ˏ۰۸ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
امكان تأمين غذاي سالم و كافي در راستاي سبد مطلوب غذايي و تضمين‌ خدمات بهداشتي، درماني و توانبخشي رايگان و تأمين مسكن ارزان قيمت، همچنين‌ حصول اطمينان از قرار گرفتن جمعيت كمتر از هجده سال تحت پوشش آموزش عمومي ‌رايگان براي خانوارهاي واقع در سه دهك پائين درآمدي، از طريق جا به جائي و تخصيص ‌كارآمد منابع يارانه‌ ها.
بخش سوم - توسعه سلامت، امنیت انسانی و عدالت اجتماعیفصل هشتم - ارتقاء امنیت انسانی و عدالت اجتماعی

ماده ۹۶

دولت مكلف است با توجه به استقرار سازماني نظام جامع تأمين اجتماعي در ‌برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران؛ پوشش‌ جمعيتي، خدمـات و حمايتهـاي مالي مورد نظر در اصل بيست و نهم (29) قانـون اساسي ‌جمهوري اسلامي ايران را طبق قوانين از محل درآمدهاي عمومي و درآمدهاي حاصل از ‌مشاركت مردم، از طريق فعاليتهاي بيمه‌ اي، حمايتي و امدادي به صورت تدريجي و به ‌شرح ذيل افزايش و به اجرا بگذارد.
الف
افزايش پوشش بيمه‌ هاي اجتماعي با توجه خاص به روستائيان و عشاير و شاغلين‌ شهري كه تا كنون تحت پوشش نبوده ‌اند، به نحوي كه برنامه بيمه‌ هاي اجتماعي روستائيان ‌و عشاير، با مشاركت دولت و روستائيان و عشاير پس از تهيه و تصويب دولت از سال دوم ‌برنامه چهارم، به اجرا گذاشته شود.
ب
پوشش كامل (صد درصد) جمعيتي از بيمه همگاني پايه خدمات درماني.
ج
تأمين بيمه خاص (در قالب فعاليتهاي حمايتي) براي حمايت از زنان سرپرست‌ خانوار و افراد بي‌ سرپرست با اولويت كودكان بي‌ سرپرست.
د
هدفمند نمودن فعاليتهاي حمايتي جهت توانمندسازي افراد تحت پوشش ‌مؤسسات و نهادهاي حمايتي در راستاي ورود به پوشش بيمه ‌اي.
ه
ه ـ - اتخاذ تمهيدات لازم جهت بازپرداخت بدهي دولت به سازمانهاي بيمه‌ اي به‌ نحوي كه ضمن جلوگيري از ايجاد بدهي جديد تا پايان برنامه چهارم توسعه اقتصادي، ‌اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران، كل بدهي دولت به سازمانهاي بيمه ‌اي ‌تسويه شده باشد.
و
اتخاذ تدابير مورد نياز براي كاهش طول دوره استفاده از مقرري بيكاري در‌ جهت تنظيم بازار كار، افزايش سابقه مورد نياز براي احراز مقرري بيمه بيكاري در سال اول‌ برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران.
ز
با توجه به تغييرات و روند صعودي شاخص‌ هاي جمعيتي اميد به زندگي و لزوم‌ پايداري صندوقهاي بيمه‌ اي اجتماعي و اصلاحات منطقي در مباني محاسباتي آنها، ‌دولت موظف است با استفاده از تجربه جهاني در چهارچوب محاسبات بيمه ‌اي اقدامات ‌لازم را معمول دارد.
ح
در صورتي كه نرخ رشد دستمزد اعلام شده كارگران در دو سال آخر خدمت ‌آنها بيش از نرخ رشد طبيعي دستمزد كارگران بوده و با سالهاي قبل سازگار نباشد، مشروط ‌بر آنكه اين افزايش دستمزد به دليل ارتقاء شغلي نباشد، سازمان تأمين اجتماعي علاوه بر‌ دريافت مابه ‌التفاوت ميزان كسور سهم كارگران و كارفرما به نسبت دستمزد واقعي و‌ دستمزد اعلام شده سالهاي قبل از كارفرماي ذي ربط، خسارت وارده بر اساس لايحه ‌اي ‌خواهد بود كه توسط هيأت وزيران تهيه و براي تصويب به مجلس شوراي اسلامي تقديم‌ مي‌شود.

ماده ۹۷

دولت مكلف است به منظور پيشگيري و كاهش آسيبهاي اجتماعي، نسبت به تهيه‌ طرح جامع كنترل كاهش آسيبهاي اجتماعي،‌ با تأكيد بر پيشگيري از اعتياد به مواد مخدر،‌ مشتمل بر محورهاي ذيل اقدام نمايد:
ب
بسط و گسترش روحيه نشاط، شادابي، اميدواري، اعتماد اجتماعي، تعميق‌ ارزشهاي ديني و هنجارهاي اجتماعي.
ج
شناسايي نقاط آسيب ‌خيز و بحران ‌زاي اجتماعي در بافت شهري و حاشيه‌ شهرها و تمركز بخشيدن حمايتهاي اجتماعي، خدمات بهداشتي -درماني، مددكاري، ‌مشاوره اجتماعي و حقوقي و برنامه‌ هاي اشتغال حمايت ‌شده، با اعمال راهبرد همكاري ‌بين بخشي و سامانه مديريت آسيبهاي اجتماعي در مناطق ياد شده.
د
پيشگيري اوليه از بروز آسيبهاي اجتماعي از طريق: اصلاح برنامه‌ هاي درسي ‌دوره آموزش عمومي و پيش ‌بيني آموزشهاي اجتماعي و ارتقاي مهارتهاي زندگي.
ه
ه ـ - خدمات ‌رساني به موقع به افراد در معرض آسيبهاي اجتماعي با مشاركت‌ سازمانهاي غيردولتي.
و
بازتواني آسيب‌ ديدگان اجتماعي و فراهم نمودن زمينه بازگشت آنها به جامعه.
ز
تهيه طرح ملي مبارزه با مواد مخدر و روانگردان بر اساس محورهاي ذيل:
۱
پيشگيري از اعتياد به مواد مخدر و قاچاق آن با استفاده از تمامي امكانات و ‌توانمنديهاي ملي.
۳
جلوگيري از تغيير الگوي مصرف مواد مخدر به داروهاي شيميائي و صنعتي.
۴
جلوگيري از هرگونه تطهير عوايد ناشي از فعاليتهاي مجرمانه مواد مخدر و ‌روانگردانها.
۵
به كار گرفتن تمام امكانات و توانمنديهاي ملي براي مقابله با حمل و نقل و ‌ترانزيت مواد مخدر و همچنين عرضه و فروش آن در سراسر كشور.
۶
تقويت نقش مردم و سازمانهاي غيردولتي در امر پيشگيري و مبارزه با اعتياد.
ی
تهيه و تدوين طرح جامع توانمندسازي زنان خودسرپرست و سرپرست ‌خانوار با همكاري ساير سازمانها و نهادهاي ذيربط و تشكلهاي غيردولتي و تصويب آن‌ در هيأت وزيران در شش ماهه نخست سال اول برنامه.
ک
ساماندهي و توسعه مشاركتهاي مردمي و خدمات داوطلبانه در عرصه‌ بهزيستي و برنامه ‌ريزي و اقدامات لازم براي حمايت از مؤسسات خيريه و غيردولتي با‌ رويكرد بهبود فعاليت.
ل
افزايش مستمري ماهيانه خانواده‌ هاي نيازمند و بي‌ سرپرست و زنان سرپرست‌ خانواده تحت پوشش دستگاههاي حمايتي بر مبناي چهل درصد (40%) حداقل حقوق و ‌دستمزد در سال اول برنامه.

الف (منسوخه ۰۵ˏ۰۸ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
ارتقاي سطح بهداشت روان، گسترش خدمات مددكاري اجتماعي، تقويت ‌بنيان خانواده و توانمندسازي افراد و گروههاي در معرض آسيب.

۲ (منسوخه ۰۵ˏ۰۸ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
در اولويت قرار دادن استراتژي كاهش آسيب و خطر، كاردرماني، آموزش‌ مهارتهاي زندگي سالم، روان‌ درماني، درمان اجتماع‌ مدار معتادان و بهره‌ گيري از ساير ‌يافته‌ هاي علمي و تجارت جهاني در اقدامها و برنامه ريزيهاي عملي.

ح (منسوخه ۰۵ˏ۰۸ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
تداوم اجراي طرح ساماندهي و توانبخشي بيماران رواني مزمن با پوشش ‌حداقل هفتاد و پنج درصد (75%) جمعيت هدف در پايان برنامه.

ط (منسوخه ۰۵ˏ۰۸ˏ۱۳۹۹)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
تداوم اجراي طرح ساماندهي و توانبخشي سالمندان با پوشش حداقل بيست‌ و پنج درصد (75%) جمعيت هدف.
بخش سوم - توسعه سلامت، امنیت انسانی و عدالت اجتماعیفصل هشتم - ارتقاء امنیت انسانی و عدالت اجتماعی

ماده ۹۸

دولت مكلف است به منظور حفظ و ارتقاي سرمايه اجتماعي، ارتقاي رضايتمندي‌ عمومي و گسترش نهادهاي مدني، طي سال اول برنامه چهارم اقدامهاي ذيل را انجام دهد:
الف
تهيه ساز و كارهاي سنجش و ارزيابي سرمايه اجتماعي كشور.
ب
ارائه گزارش سالانه سرمايه اجتماعي كشور و احصاي علل و عوامل تأثيرگذار ‌بر آن.
ج
تصويب ساز و كارهاي اجرايي لازم جهت افزايش سرمايه اجتماعي اعم از‌اعتماد عمومي، وفاق اجتماعي، قانون‌ گرايي و وجدان فردي و اجتماعي.
د
ارزيابي رضايت‌ مندي عمومي به صورت سالانه و انتشار تغييرات آن در اثر‌ عملكرد عمومي حاكميت.
ه
ه ـ - تدوين و تصويب طرح جامع توانمندسازي و حمايت از حقوق زنان، در ابعاد ‌حقوقي، اجتماعي، اقتصادي و اجراي آن در مراجع ذ‌يربط.

و(منسوخه ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
تدوين طرح جامع مشاركت و نظارت مردم، سازمانها، نهادهاي غيردولتي و‌ شوراهاي اسلامي در توسعه پايدار كشور و فراهم‌ كردن امكان گسترش كمي و كيفي ‌نهادهاي مدني، با اعمال سياستهاي تشويقي.
بخش سوم - توسعه سلامت، امنیت انسانی و عدالت اجتماعیفصل هشتم - ارتقاء امنیت انسانی و عدالت اجتماعی

ماده ۹۹ (منسوخه ۰۷ˏ۰۸ˏ۱۴۰۴)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
دولت موظف است ظرف مدت شش ماه از تصويب اين قانون، نسبت به تدوين و ‌اجراي سند راهبردي خدمات ‌رساني به ايثارگران (خانواده معظم شهدا، جانبازان، آزادگان ‌و خانواده آنان)، با رويكرد توانمندسازي و بهبود وضعيت اشتغال، مسكن ارزان‌ قيمت،‌ ارتقاي سطح اجتماعي، درماني، معيشتي و بهبود وضعيت آموزشي و فرهنگي، حفظ و ‌تثبيت موقعيت شغلي آنان اقدام نموده و ساز و كار نظارت بر حسن اجراي سند را پيش ‌بيني ‌نمايد. منابع مالي سند از محل بودجه عمومي دولت و منابع داخلي نهادها تأمين خواهد‌شد. در تمامي برنامه ‌هاي اشتغالزايي اعم از جذب و استخدام و اعطاي امتيازات و‌ تسهيلات، ايثارگران در اولويت هستند و دولت موظف است حمايتهاي لازم در حفظ و ‌تثبيت موقعيت شغلي آنان را اعمال نمايد.
تبصره (منسوخه ۰۷ˏ۰۸ˏ۱۴۰۴)
از ابتداي سال 1384 تا زمان تصويب سند راهبردي خدمات رساني به ايثارگران (خانواده معظم شهدا، جانبازان، آزادگان و خانواده آنان) دولت موظف است كماكان بند (ج) ماده (37) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران را اجراء‌ نمايد.
منسوخه / موقوف‌الاجرا

ماده ۱۰۰

دولت موظف است به منظور ارتقاي حقوق انساني، استقرار زمينه ‌هاي رشد و ‌تعالي و احساس امنيت فردي و اجتماعي در جامعه و تربيت نسلي فعال، مسؤوليت‌ پذير، ‌ايثارگر، مؤمن، رضايت ‌مند، برخوردار از وجدان‌ كاري، انضباط با روحيه تعاون و سازگاري ‌اجتماعي، متعهد به انقلاب و نظام اسلامي و شكوفايي ايران و مفتخر به ايراني‌ بودن، «منشور حقوق شهروندي» را مشتمل بر محورهاي ذيل تنظيم و به تصويب مراجع ذيربط‌ برساند:
الف
پرورش عمومي قانون ‌مداري و رشد فرهنگ نظم و احترام به قانون و آئين‌ شهروندي.
ب
تأمين آزادي و صيانت از آراي مردم و تضمين آزادي، در حق انتخاب شدن و ‌انتخاب كردن.
د
تأمين آزادي و امنيت لازم براي رشد تشكلهاي اجتماعي در زمينه صيانت از ‌حقوق كودكان و زنان.
ه
ه ـ - ترويج مفاهيم وحدت ‌آفرين و احترام ‌آميز نسبت به گروههاي اجتماعي و اقوام‌ مختلف در فرهنگ ملي.

ج (منسوخه ۱۷ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
هدايت فعاليتهاي سياسي، اجتماعي به سمت فرآيندهاي قانوني و حمايت و‌ تضمين امنيت فعاليتها و اجتماعات قانوني.

هر مادهٔ این قانون نشانیِ مستقلِ خودش را دارد — از مادهٔ نخست ببینید (۳۷۰ ماده)

شبکهٔ استناد این سند

نقشهٔ اتکای متقابل: این سند بر چه تکیه دارد و چه چیزی بر آن.

به این اسناد ارجاع می‌دهد

منابعی که متنِ همین سند به آن‌ها استناد کرده است.

این اسناد به آن ارجاع داده‌اند

هر چه این فهرست بلندتر، سند در نظامِ حقوقی مرجع‌تر است.

و ۴۶۴ سندِ دیگر که اینجا نیامده‌اند.