«دستورالعمل تأسيس، فعاليت، نحوه اداره و نظارت بر مؤسسات اعتباري»، مصوب سي و ششمين نشست مورخ 14‏/5‏/1404 هيأت عالي بانك مركزي و «دستورالعمل تأسيس، فعاليت، نحوه اداره و نظارت بر مؤسسات اعتباري تجاري»، «دستورالعمل تأسيس، فعاليت، نحوه اداره و نظارت بر مؤسسات اعتباري تخصصي»، «دستورالعمل تأسيس، فعاليت، نحوه اداره و نظارت بر مؤسسات اعتباري جامع» و «دستورالعمل تأسيس، فعاليت، نحوه اداره و نظارت بر بانك هاي قرض‌ الحسنه» مصوب سي و چهارمين نشست مورخ 08‏/05‏/1404 هيأت عالي بانك مركزي

احتراماً، همان گونه كه مستحضرند؛ وفق قوانين و مقررات پولي و بانكي كشور از جمله ماده (30) «قانون پولي و بانكي كشور»، ماده (21) «قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه ي كشور» و بند «الف» ماده (37) «قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران»، تأسيس و ثبت اشخاص تحت نظارت بانك مركزي و به طور خاص، مؤسسات اعتباري شامل بانك ها و مؤسسات اعتباري غيربانكي و انجام هرگونه عمليات بانكي و ارائه ي خدمات بانكي و ...، صرفاً با مجوز بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و در چارچوب قوانين و مقررات بانك مركزي امكان پذير مي باشد. در همين رابطه، با عنايت به تغييرات شكلي و محتوايي قابل توجه در قوانين موضوعه به ويژه با تصويب «قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران» و «قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت، «آيين نامه نحوه تأسيس و اداره مؤسسات اعتباري غيردولتي» مصوب يك هزار و سيصد و هفدهمين جلسه مورخ 1400/04/22‌ شوراي پول و اعتبار مورد بازنگري قرار گرفته و تحت عنوان «دستورالعمل تأسيس، فعاليت، نحوه اداره و نظارت بر مؤسسات اعتباري»، در سي و ششمين نشست مورخ 1404/5/14‌ هيأت عالي بانك مركزي به تصويب رسيد. شايان ذكر است؛ اين دستورالعمل مشتمل بر احكام مشترك ناظر بر شرايط مؤسسين مؤسسات اعتباري، فرآيند صدور موافقت اصولي و اجازه نامه هاي لازم براي تأسيس و فعاليت مؤسسات اعتباري، نحوه ي اداره و فعاليت آن ها، خاتمه ي فعاليت و انحلال و تصفي…

رئيس مركز تنظيم گري مديريت كل تنظيم مقررات حجت اسماعيل زاده - حسين صدقي

دستورالعمل تأسيس، فعاليت، نحوه اداره و نظارت بر مؤسسات اعتباري» مصوب هيأت عالي بانك مركزي مرداد ماه ۱۴۰۴ اداره مطالعات و مقررات بانكي گروه بررسي و تطبيق مقررات

در اين دستورالعمل اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

مؤسسات اعتباري در قالب جامع، توسعه اي، تجاري، تخصصي، قرض الحسنه و مؤسسه پس انداز و تسهيلات مسكن به فعاليت مي پردازند. ضوابط خاص ناظر بر تأسيس، فعاليت، نحوه اداره و نظارت بر هر يك از انواع مؤسسات اعتباري مزبور توسط بانك مركزي تهيه شده و پس از تأييد در هيأت عالي بانك مركزي، به شبكه بانكي كشور ابلاغ مي گردد.

تأسيس و فعاليت مؤسسه اعتباري با رعايت اين دستورالعمل و ضوابط ابلاغي بانك مركزي در خصوص تأسيس، فعاليت، نحوه اداره و نظارت بر هر يك از انواع مؤسسات اعتباري و اساسنامه ي مصوب آن ها و در چارچوب قوانين و مقررات مربوط از جمله قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، قانون پولي و بانكي كشور، قانون عمليات بانكي بدون ربا، قانون اجراي سياست هاي كلي اصل چهل و چهارم قانون اساسي و اصلاحات آن و همچنين مصوبات هيأت عالي بانك مركزي امكان پذير است.

تأسيس و فعاليت مؤسسه اعتباري دولتي با رعايت مفاد اين دستورالعمل و همچنين اساسنامه، قوانين و مقررات خاص ناظر بر تأسيس و فعاليت مؤسسه اعتباري دولتي صورت مي پذيرد.

بانك مركزي مرجع صدور موافقت اصولي و اجازه نامه هاي اوليه، تأسيس و فعاليت مؤسسه اعتباري است.

اشتغال به عمليات بانكي/ خدمات بانكي بدون دريافت اجازه نامه هاي مورد اشاره در اين دستورالعمل از بانك مركزي، ممنوع است. مرتكب، مشمول مجازات هاي مرتبط مقرر در قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران مي شود.

تأسيس مؤسسه اعتباري در قالب شركت سهامي عام و با رعايت ماده (۴) اين دستورالعمل و ساير قوانين و مقررات مربوط امكان پذير مي باشد.

مراجع ثبت شركت ها نمي توانند تقاضاي تأسيس مؤسسه اعتباري را به ثبت برسانند، مگر آن كه اجازه نامه تأسيس صادر شده توسط بانك مركزي و رونوشت گواهي شده ي اساسنامه مربوط كه به تصويب هيأت عالي بانك مركزي رسيده است، ضميمه ي تقاضاي ثبت باشد.

در مواردي كه بانك مركزي تشخيص دهد مؤسسين تعهدات لازم را انجام نداده اند و يا قادر به انجام تعهدات لازم و يا تأسيس و راه اندازي مؤسسه اعتباري نيستند و يا اطلاعات ناقص ارايه نموده اند، ضمن صدور اخطاريه براي مؤسسين، مهلتي چهار ماهه را براي انجام تعهدات آن ها تعيين مي نمايد. پس از انقضاي مهلت مذكور و در صورت عدم اقدام لازم از سوي مؤسسين براي ايفاي تعهدات خود، تقاضاي تسليم شده، كأن لم يكن تلقي شده و اجازه نامه هاي صادره لغو مي شود.

هرگاه بانك مركزي تشخيص دهد كه مؤسس/ مؤسسين مؤسسه اعتباري به منظور اخذ موافقت اصولي، اجازه نامه هاي اوليه يا تأسيس مؤسسه اعتباري، اطلاعات كذب يا گمراه كننده و يا اسناد و مدارك جعلي و غيرمعتبر به بانك مركزي ارايه نمايند و يا اطلاعاتي مؤثر را كتمان كنند، بانك مركزي ضمن لغو موافقت اصولي و تمامي اجازه نامه هاي صادره، مي تواند با مراجعه به مراجع صالحه ي قضايي، حسب مورد نسبت به شكايت حقوقي يا تعقيب كيفري آن ها اقدام نمايد.

نحوه اخذ اجازه نامه تأسيس مؤسسه اعتباري مطابق با شيوه نامه ي ابلاغي بانك مركزي است كه متضمن شرايط و فهرست مدارك لازم براي اخذ اجازه نامه تأسيس مؤسسه اعتباري، چگونگي تسليم درخواست اجازه نامه تأسيس، مراحل بررسي و صدور اجازه نامه و ساير موارد مربوط مي باشد.

مؤسسين مؤسسه اعتباري نسبت به كليه اعمال و اقداماتي كه به منظور تأسيس و به ثبت رساندن مؤسسه اعتباري انجام مي دهند، مسئوليت تضامني دارند.

حداقل سرمايه مورد نياز براي تأسيس و فعاليت هر يك از انواع مؤسسات اعتباري، با رعايت ضوابط ابلاغي بانك مركزي در خصوص تأسيس، فعاليت، نحوه اداره و نظارت بر هر يك از انواع مؤسسات اعتباري تعيين مي شود.

سرمايه پيشنهادي براي تأسيس مؤسسه اعتباري بايد به صورت نقد و به پول رايج كشور پرداخت شود.

سرمايه پيشنهادي براي تأسيس مؤسسه اعتباري، بايد تماماً توسط مؤسسين تعهد شده و حداقل پنجاه درصد آن، پرداخت و قبل از تسليم تقاضاي تأسيس، نزد بانك مركزي سپرده شده باشد.

تأمين سرمايه مؤسسه اعتباري نبايد به طور مستقيم و يا غيرمستقيم از محل تسهيلات دريافتي از بانك ها، مؤسسات اعتباري غيربانكي، صندوق هاي قرض الحسنه، شركت هاي تعاوني اعتبار و ساير مؤسسات سپرده پذير و شركت هاي واسپاري (ليزينگ) تأمين شود.

چنانچه مشخص شود آورده هر يك از مؤسسين به هر ميزان به طور مستقيم و يا غيرمستقيم از محل تسهيلات دريافتي بانك ها، مؤسسات اعتباري غيربانكي، صندوق هاي قرض الحسنه، شركت هاي تعاوني اعتبار و ساير مؤسسات سپرده پذير و شركت هاي واسپاري (ليزينگ) تأمين شده است، اشخاص مزبور با اعلام بانك مركزي به مؤسسين از تركيب مؤسسين حذف مي گردند و لازم است ظرف يك ماه از تاريخ اعلام بانك مركزي، اشخاص ديگري جايگزين آن ها شوند. در صورتي كه مجموع آورده اشخاص حذف شده ي مذكور از تركيب مؤسسين بيش از بيست درصد سرمايه پيشنهادي مؤسسين باشد، تقاضاي تسليم شده كأن لم يكن تلقي شده و موافقت اصولي و اجازه نامه هاي صادره لغو خواهد شد.

مؤسـسين مؤسسه اعتباري بايد از شرايط زير برخوردار باشند:

سقف مجاز تملك سهام مؤسسه اعتباري و ضمانت اجراي تخلف از آن، مطابق با قانون اجراي سياست هاي كلي اصل چهل و چهارم قانون اساسي و اصلاحات آن و ساير قوانين و مقررات لازم الاجرا و ضوابط ابلاغي بانك مركزي در اين خصوص مي باشد.

متقاضيان تأسيس مؤسسه اعتباري بايد درخواست اوليه خود را به همراه مدارك ذيل به بانك مركزي ارايه دهند:

بانك مركزي پــس از دريافت تمامي مدارك لازم، احراز صلاحيت متقاضيان اعم از متقاضياني كه در صورت تأسيس مؤسسه اعتباري، مصداق سهامدار مؤثر موضوع بند «ش» ماده يك قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران باشند يا نباشند از طريق بررسي شرايط آن ها از حيث انطباق با الزامات قانوني و همچنين تأييد برنامه عملياتي و تأييد انطباق كلي طرح اساسنامه پيشنهادي با اساسنامه نمونه هر يك از انواع مؤسسات اعتباري ابلاغي بانك مركزي، نسبت به صدور موافقت اصولي كه به تأييد رئيس كل بانك مركزي رسيده است، اقدام مي نمايد.

چنانچه متقاضيان داراي شرايط مورد نظر بانك مركزي نباشند، بانك مركزي صرفاً براي يك بار مراتب را به طور مكتوب جهت انجام اصلاحات لازم به آن ها اعلام مي نمايد. در صورتي كه متقاضيان ظرف دو ماه پس از تاريخ اعلام بانك مركزي، نسبت به رفع كامل ايرادات و نواقص اقدام ننمايند، تقاضاي تسليم شده كان لم يكن تلقي خواهد شد. در هر حال، در صورت مخالفت بانك مركزي، لازم است مراتب با ذكر دلايل به متقاضيان اعلام شود.

اجازه نامه اوليه

ظرف دو ماه از تاريخ صدور موافقت اصولي، مؤسسين مؤسسه اعتباري موظفند ضمن تعهد تمام سرمايه پيشنهادي مؤسسه اعتباري نزد بانك مركزي، تمام سهم خود از سرمايه ي پيشنهادي كه حداقل معادل پنجاه درصد سرمايه مزبور است را به عنوان آورده ي مؤسسين، نزد بانك مركزي توديع نموده و تقاضاي تأسيس مؤسسه اعتباري را به بانك مركزي تسليم نمايند. در غير اين صورت، موافقت اصولي صادره از درجه اعتبار ساقط مي شود.

بانك مركزي موظف است ظرف دو ماه نسبت به بررسي منشأ تأمين وجوه توديع شده ي مؤسسين از حيث انطباق آن با الزامات قانوني از جمله مقررات ناظر بر مبارزه با پولشويي و تأمين مالي تروريسم اقدام نمايد.

در صورتي كه بانك مركزي، منشأ تأمين وجوه توديع شده ي مؤسسين را مطابق با الزامات قانوني تشخيص دهد، طرح اساسنامه پيشنهادي مؤسسين را براي تصويب، به هيأت عالي بانك مركزي ارايه مي نمايد.

پس از تصويب طرح اساسنامه در هيأت عالي بانك مركزي، تغيير تركيب مؤسسين و يا اعلام انصراف هر يك از آن ها، منوط به موافقت بانك مركزي خواهد بود.

در صورت موافقت بانك مركزي با تغيير هر يك از مؤسسين، مؤسسين موظفند ظرف دو ماه از تاريخ ابلاغ موافقت بانك مركزي به مؤسسين، اشخاص ديگري را به عنوان مؤسسين جديد معرفي نمايند. پس از اين كه مؤسسين جديد، سهم خود از سرمايه پيشنهادي را توديع نمودند، آورده ي مؤسسين انصرافي به آن ها مسترد مي گردد.

بانك مركزي موظف است آورده ي مؤسسين جديد يا آورده ي جديد پرداخت شده توسط مؤسسين به جاي مؤسسين انصرافي را از حيث انطباق منشأ تأمين آن با الزامات قانوني بررسي نمايد.

در صورت عدم معرفي مؤسس يا مؤسسين جديد به جاي مؤسسين انصرافي از سوي ساير مؤسسين در مهلت تعيين شده و يا عدم موافقت بانك مركزي با معرفي مؤسس يا مؤسسين جديد و يا عدم موافقت بانك مركزي با پرداخت سهم مؤسس يا مؤسسين منصرف توسط ساير مؤسسين، بانك مركزي موافقت اصولي صادره را لغو كرده و ضمن توقف فرآيند بررسي تقاضاي تأسيس مؤسسه اعتباري، وجوه توديعي مؤسسين را مسترد مي نمايد.

بانك مركزي پس از احراز توديع تمام آورده ي مؤسسين و بررسي و تأييد منشأ تأمين وجوه توديع شده ي مؤسسين از حيث انطباق آن با الزامات قانوني و تصويب طرح اساسنامه پيشنهادي مؤسسين در هيأت عالي بانك مركزي متضمن موافقت با صدور اجازه نامه اوليه مؤسسه اعتباري، نسبت به صدور اجازه نامه اوليه براي مؤسسين به منظور تشكيل پرونده ثبتي و انجام مقدمات مربوط به تأمين مابقي سرمايه از طريق پذيره نويسي عمومي اقدام مي نمايد.

اجازه نامه تأسيس

مؤسسين موظفند ظرف سه ماه از تاريخ صدور اجازه نامه اوليه، طرح اعلاميه پذيره نويسي سهام براي تأمين مابقي سرمايه پيشنهادي مؤسسه اعتباري كه به امضاي كليه ي مؤسسين رسيده را به بانك مركزي تسليم كنند. در غير اين صورت، بانك مركزي اجازه نامه اوليه و موافقت اصولي را لغو مي نمايد.

بانك مركزي پس از وصول طرح اعلاميه پذيره نويسي، بايد مراتب را ظرف يك ماه مورد بررسي قرار داده و نتيجه را به مؤسسين اعلام نمايد.

مؤسسين موظفند پس از تأييد طرح اعلاميه پذيره نويسي توسط بانك مركزي، ظرف يك ماه و با امكان تمديد آن به مدت يك ماه ديگر با موافقت بانك مركزي، نسبت به انجام پذيره نويسي با رعايت ساير تشريفات قانوني لازم الاجرا اقدام كنند.

پس از انجام پذيره نويسي، مؤسسين مكلفند ظرف يك ماه، فهرست پذيره نويسان و تعداد سهام هر يك از آن ها را به بانك مركزي اعلام نمايند.

پس از آن كه منشأ سرمايه ي تأمين شده توسط پذيره نويسان و منشأ سرمايه ي تأمين شده توسط مؤسسين به جاي آن بخش از سرمايه كه از طريق پذيره نويسي تأمين و پرداخت نشده و همچنين صلاحيت پذيره نويسان از حيث انطباق با الزامات قانوني، در صورت ضرورت حسب تشخيص بانك مركزي، مورد بررسي و تأييد قرار گرفت و پذيره نويسي و تأمين شدن سرمايه به تأييد بانك مركزي رسيد، مؤسسين موظفند افراد پيشنهادي براي تصدي سمت هاي عضو هيأت مديره را وفق ضوابط ابلاغي بانك مركزي در خصوص نحوه ي احراز و لغو تأييديه ي صلاحيت عمومي و حرفه اي مديران مؤسسات اعتباري و به تعداد دو برابر تعداد اعضاي هيأت مديره مقرر در اساسنامه همراه با مدارك و مستندات لازم براي احراز صلاحيت هر يك از آن ها، به بانك مركزي تسليم نمايند.

در صورت عدم احراز صلاحيت اشخاص پيشنهادي براي تصدي سمت هاي عضو هيأت مديره، مؤسسين موظفند ظرف مهلت اعلامي بانك مركزي و با رعايت مفاد لايحه اصلاح قسمتي از قانون تجارت و ترتيبات مذكور در اين دستورالعمل و ضوابط ابلاغي بانك مركزي در خصوص نحوه ي احراز و لغو تأييديه ي صلاحيت عمومي و حرفه اي مديران مؤسسات اعتباري، نسبت به معرفي داوطلبان ديگري اقدام نمايند.

در صورت صدور تأييديه ي صلاحيت عمومي و حرفه اي داوطلبان تصدي سمت مديريتي توسط بانك مركزي، مؤسسين موظفند نسبت به برگزاري مجمع عمومي مؤسس اقدام نمايند تا تشريفات موضوع ماده (۱۷) «لايحه اصلاح قسمتي از قانون تجارت» مانند تصويب اساسنامه ي مؤسسه اعتباري، انتخاب اعضاي هيأت مديره و بازرس قانوني و حسابرس مستقل مؤسسه اعتباري توسط مجمع عمومي مؤسس، قبول كتبي سمت توسط اعضاي هيأت مديره و بازرس قانوني و حسابرس مستقل و متعاقباً صدور احكام مربوطه توسط مؤسسه اعتباري انجام پذيرد.

نماينده مجمع عمومي مؤسس موظف است نسخه اي از صورت جلسه مجمع عمومي مؤسس را به انضمام اساسنامه ي مورد تأييد هيأت عالي بانك مركزي كه در مجمع عمومي مؤسس نيز مصوب شده و همچنين اعلاميه قبولي اعضاي هيأت مديره و بازرس قانوني و حسابرس مستقل، به بانك مركزي تسليم نمايند.

بانك مركزي پس از دريافت اساسنامه مصوب مجمع عمومي مؤسس، دريافت اعلاميه كتبي قبولي سمت توسط اعضاي هيأت مديره و بازرس قانوني و حسابرس مستقل، تأييد انتخاب اعضاي هيأت مديره از بين داوطلبان تأييدصلاحيت شده و احراز توديع صد درصد سرمايه مؤسسه اعتباري، نسبت به صدور اجازه نامه تأسيس با تأييد رئيس كل بانك مركزي اقدام مي نمايد.

صدور اجازه نامه تأسيس صرفاً به منظور ثبت مؤسسه اعتباري در مرجع ثبتي بوده شروع فعاليت مؤسسه اعتباري، منوط به اخذ اجازه نامه فعاليت از بانك مركزي مي باشد.

مدت اعتبار اجازه نامه تأسيس صادره توسط بانك مركزي، حداكثر شش ماه پس از صدور آن است مگر آن كه به دلايل خاص، مدت ديگري در آن قيد شده يا اين كه اجازه نامه مربوط از طرف بانك مركزي تمديد شده باشد. مؤسسين موظفند ظرف اين مدت، نسبت به ثبت مؤسسه اعتباري در مراجع ثبتي و انجام اقدامات لازم براي اخذ اجازه نامه فعاليت از بانك مركزي اقدام نمايند.

اجازه نامه فعاليت

پس از ثبت مؤسسه اعتباري در مرجع ثبتي، تمامي سرمايه سپرده شده نزد بانك مركزي به مؤسسه اعتباري مسترد مي گردد.

هيأت مديره مؤسسه اعتباري موظف است پس از ثبت مؤسسه اعتباري در مرجع ثبتي، نسبت به تمهيد موارد لازم براي آغاز فعاليت مؤسسه اعتباري از جمله تدارك محل فعاليت، تأمين نيروي انساني و فراهم آوردن تجهيزات مورد نياز براي استقرار سامانه بانكداري متمركز اقدام نمايد.

هيأت مديره مؤسسه اعتباري موظف است در طول دوره ي زماني ثبت مؤسسه اعتباري در مرجع ثبتي و انجام اقدامات لازم براي اخذ اجازه نامه فعاليت از بانك مركزي، داوطلبان تصدي آن دسته از سمت هاي عضو هيأت عامل مؤسسه اعتباري كه بررسي و احراز صلاحيت عمومي و حرفه اي آن ها توسط بانك مركزي، حسب قوانين و مقررات لازم الاجرا و ضوابط ابلاغي بانك مركزي ضروري است را همراه با مدارك و مستندات لازم، به بانك مركزي معرفي نمايد.

بانك مركزي پس از ثبت مؤسسه اعتباري در مرجع ثبتي و دريافت اساسنامه ثبت شده، آگهي ثبت در روزنامه رسمي و ساير مدارك لازم و دريافت نامه ي كتبي متضمن اسامي صاحبان امضاي مجاز و همچنين حصول اطمينان از تحقق موارد لازم براي آغاز فعاليت مؤسسه اعتباري و احراز صلاحيت اعضاي هيأت عامل مؤسسه اعتباري وفق ضوابط ابلاغي بانك مركزي و با اخذ تأييديه از معاون تنظيم گري و نظارت بانك مركزي، نسبت به صدور اجازه نامه فعاليت اقدام مي نمايد.

ثبت مؤسسه اعتباري در مرجع ثبتي، مجوز شروع فعاليت مؤسسه اعتباري نبوده و مؤسسه اعتباري پيش از أخذ اجازه نامه فعاليت، مجاز به انجام هيچ گونه عمليات/ خدمات بانكي نمي باشد.

در صورتي كه مؤسسه اعتباري پيش از أخذ اجازه نامه فعاليت، مبادرت به انجام عمليات/ خدمات بانكي نمايد، بانك مركزي موظف است ضمن لغو موافقت اصولي و ساير اجازه نامه هاي صادره، فعاليت مؤسسه اعتباري را با همكاري مراجع ذي صلاح از جمله فرماندهي انتظامي جمهوري اسلامي ايران و مراجع قضايي موضوع مواد (۳۵) و (۳۶) «قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران» و ساير قوانين و مقررات لازم الاجرا، متوقف نمايد.

پس از صدور اجازه نامه فعاليت، مديرعامل مؤسسه اعتباري موظف است تاريخ شروع رسمي فعاليت مؤسسه اعتباري را به صورت مكتوب و قبل از آغاز فعاليت، به بانك مركزي اعلام نمايد.

مؤسسه اعتباري بايد حداكثر ظرف يك سال از تاريخ صدور اجازه نامه فعاليت، فعاليت خود را آغاز نمايد.

چنانچه مؤسسه اعتباري ظرف يك سال از تاريخ صدور اجازه نامه فعاليت، فعاليت خود را آغاز ننمايد، بانك مركزي موظف است اقدامات لازم براي لغو موافقت اصولي و اجازه نامه هاي صادره را در چارچوب مقررات مربوط انجام دهد.

مديران مؤسسه اعتباري

مسئوليت سياست گذاري و نظارت بر نحوه اداره، حُسن اجراي قوانين و مقررات و مديريت ريسك مؤسسه اعتباري بر عهده هيأت مديره مي باشد.

مديرعامل، قائم مقام و معاونين مديرعامل كه اعضاي هيأت عامل مؤسسه اعتباري را تشكيل مي دهند، بايد به صورت تمام وقت در مؤسسه اعتباري اشتغال داشته باشند.

حدود وظايف و اختيارات، مدت تصدي و حق الزحمه اعضاي هيأت عامل توسط هيأت مديره تعيين مي شود.

مديرعامل كه از ميان اشخاص حقيقي توسط هيأت مديره مؤسسه اعتباري انتخاب مي شود، به عنوان بالاترين مقام اجرايي مؤسسه اعتباري، اداره امور اجرايي مؤسسه اعتباري را بر عهده دارد.

مديرعامل يك نفر را به عنوان قائم مقام و يك يا چند نفر را به عنوان معاون مديرعامل كه قبلاً انتخاب آنان به تأييد هيأت مديره رسيده باشد، منصوب مي كند.

انتخاب اعضاي هيأت مديره و اعضاي هيأت عامل مؤسسه اعتباري و تمديد دوره مسئوليت آن ها، نحوه ي تعيين و تكميل تعداد اعضاي هيأت مديره و هيأت عامل مؤسسه اعتباري در صورتي كه به هر دليل، تعداد اعضاي هيأت مديره مؤسسه اعتباري از حد نصاب مقرر كمتر شده يا اعضاي هيأت عامل از سمت خود منتزع گردند و همچنين لغو تأييديه ي صلاحيت عمومي و حرفه اي و سلب صلاحيت هر يك از اعضاي هيأت مديره و اعضاي هيأت عامل، در چارچوب ضوابط ابلاغي بانك مركزي در خصوص شرايط و نحوه احراز و لغو صلاحيت عمومي و حرفه اي اعضاي هيأت مديره و اعضاي هيأت عامل مؤسسه اعتباري و سلب صلاحيت آن ها و ساير قوانين و مقررات لازم الاجرا مي باشد.

در صورت لغو تأييديه ي صلاحيت عمومي و حرفه اي هر يك از اعضاي هيأت مديره يا هيأت عامل توسط بانك مركزي، عضو مذكور منعزل تلقي شده و ادامه تصدي آن ها ممنوع و مشمول مجازات هاي قانوني و انتظامي مي باشد.

حداقل الزامات ناظر بر ساختار

انتخاب اعضاي هيأت عامل مؤسسه اعتباري از ميان اعضاي هيأت مديره، مشروط به رعايت مفاد اين دستورالعمل و ضوابط ابلاغي بانك مركزي ناظر بر حاكميت شركتي و نحوه ي احراز و لغو تأييديه ي صلاحيت عمومي و حرفه اي مديران مؤسسات اعتباري، مجاز است.

تمام اعضاي هيأت مديره بايد موظف و تمام وقت باشند. اجرايي و غيراجرايي بودن اعضاي هيأت مديره، تابع ضوابط ابلاغي بانك مركزي ناظر بر حاكميت شركتي و ساير ضوابط مربوطه مي باشد.

هيأت مديره ي مؤسسه اعتباري موظف است در چارچوب ضوابط ابلاغي بانك مركزي ناظر بر حاكميت شركتي، كميته هاي ذيل هيأت مديره را تشكيل داده و نحوه فعاليت آن ها را تعيين كرده و به مورد اجرا گذارد.

مؤسسه اعتباري پس از دريافت اجازه نامه فعاليت از بانك مركزي مي تواند با رعايت قوانين و مقررات مربوط به حوزه ي پولي و بانكي كشور، قوانين و مقررات ناظر بر مبارزه با پولشويي و تأمين مالي تروريسم و ضوابط ابلاغي بانك مركزي در خصوص تأسيس، فعاليت، نحوه اداره و نظارت بر هر يك از انواع مؤسسه اعتباري و اساسنامه ي آن ها فعاليت نمايد.

هرگاه زيان انباشته مؤسسه اعتباري از پنجاه درصد مجموع سرمايه ثبت شده مؤسسه اعتباري بيشتر شود، هيأت مديره مؤسسه اعتباري مكلف است بلافاصله مجمع عمومي فوق العاده صاحبان سهام را دعوت كند تا در خصوص انحلال يا بقاي مؤسسه اعتباري تصميم گيري نمايند. در صورتي كه مجمع عمومي فوق العاده رأي به انحلال ندهد، بايد در همان جلسه، در خصوص يكي از موارد ذيل اتخاذ تصميم نمايد:

مؤسسه اعتباري در مقابل خساراتي كه در اثر عمليات آن متوجه مشتريان مي شود، مسئول و متعهد جبران مي باشد. اعضاي هيأت مديره، مديرعامل و ساير اعضاي هيأت عامل مؤسسه اعتباري نيز مسئول جبران خساراتي مي باشند كه به علت تخلف هر يك از آن ها از قوانين و مقررات مربوط و يا اساسنامه مؤسسه اعتباري به صاحبان سهام و يا مشتريان وارد مي شود.

اعطاي تسهيلات و يا قبول تعهدات توسط مؤسسه اعتباري، منوط به اخذ وثيقه و تأمين كافي و مناسب به تشخيص مؤسسه اعتباري مي باشد مگر آن كه در ساير قوانين و مقررات لازم الاجرا، به اخذ وثيقه ي خاصي ملزم شده باشد.

خريد سهام مؤسسه اعتباري توسط همان مؤسسه اعتباري يا ساير مؤسسات اعتباري و اشخاص حقوقي تابعه و وابسته ي مؤسسه اعتباري و ساير اشخاص حقيقي و حقوقي، تابع قوانين و مقررات لازم الاجرا مي باشد.

هر سال بخشي از سود ويژه سالانه مؤسسه اعتباري كه نبايد از پانزده درصد آن، كمتر و از بيست درصد آن بيشتر باشد، بايد مطابق با ضوابط بانك مركزي، به عنوان اندوخته قانوني نگهداري شود. اندوخته قانوني پس از آن كه به ميزان سرمايه رسيد، اختياري است.

مؤسسه اعتباري موظف است در هر سال، بخشي از سود ويژه سالانه را به ميزاني كه بانك مركزي تعيين مي نمايد، به عنوان اندوخته احتياطي نگهداري كند.

انجام تبليغات توسط مؤسسسه اعتباريِ داراي اجازه نامه ي فعاليت، با رعايت ضوابط ابلاغي بانك مركزي مجاز است.

مؤسسه اعتباري موظف است ضوابط ابلاغي بانك مركزي به ويژه مقررات و نسبت هاي احتياطي و نظارتي از جمله كفايت سرمايه، تسهيلات و تعهدات كلان، مقررات تسهيلات و تعهدات اشخاص مرتبط، مقررات ناظر بر سرمايه گذاري، الزامات نقدينگي، مقررات ناظر بر طبقه بندي دارايي ها و ذخيره گيري و مقررات ناظر بر وضعيت باز ارزي را رعايت نمايد.

مؤسسه اعتباري موظف است سامانه هاي اطلاعاتي و عملياتي داخلي خود را به گونه اي ايجاد نمايد كه هرگونه اطلاعات و آمار مورد نياز بانك مركزي اعم از مالي يا غيرمالي را به صورت ادواري يا موردي و انفرادي يا تلفيقي، ظرف مهلت هاي اعلامي و مطابق الگوي ابلاغي بانك مركزي، در اختيار بانك مركزي قرار دهد.

مؤسسه اعتباري موظف است در صندوق ضمانت سپرده ها عضويت داشته و كليه شرايط و ضوابط آن را رعايت نمايد.

تشخيص موارد تخلف از مفاد اين دستورالعمل با بانك مركزي است و با متخلفين مطابق قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و ساير قوانين و مقررات مربوط رفتار مي شود.

بازرس قانوني اصلي و بازرس قانوني علي البدل موسسه اعتباري در هر سال بايد از ميان مؤسسات حسابرسي عضو جامعه حسابداران رسمي ايران و مورد تأييد بانك مركزي و در چارچوب قوانين و مقررات لازم الاجرا از جمله ضوابط ناظر بر مؤسسات حسابرسي منتخب بانك مركزي انتخاب شود.

بازرس قانوني اصلي مؤسسه اعتباري به عنوان حسابرس مستقل اصلي و بازرس قانوني علي البدل مؤسسه اعتباري به عنوان حسابرس مستقل علي البدل مؤسسه اعتباري انتخاب مي شود.

مؤسسه اعتباري نمي تواند بازرس قانوني و حسابرسي را كه براي چهار سال متوالي، بازرسي و حسابرسي آن را بر عهده داشته است، براي سال بعد آن به عنوان بازرس يا حسابرس انتخاب نمايد.

در صورتي كه وفق مواد (۲۳) و (۲۴) قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، با رأي قطعي شده ي هيأت انتظامي بانك مركزي يا تصميم معاون تنظيم گري و نظارت بانك مركزي كه مورد موافقت هيأت عالي قرار گرفته، اجازه نامه تأسيس يا فعاليت مؤسسه اعتباري لغو شود، مجمع عمومي فوق العاده ي مؤسسه اعتباري نسبت به انجام تشريفات قانوني مربوط به انحلال مؤسسه اعتباري اقدام خواهد نمود.

انحلال مؤسسه اعتباري در حال گزير، با پيشنهاد مدير گزير (صندوق ضمانت سپرده ها) در چارچوب قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و تأييد و موافقت هيأت عالي بانك مركزي صورت مي پذيرد.

انحلال اختياري مؤسسه اعتباري موكول به طي مراحل قانوني و تعيين تكليف نحوه بازپرداخت انواع سپرده ها و اعلام قبلي و مكتوب به بانك مركزي و كسب موافقت هيأت عالي بانك مركزي مي باشد.

هرگاه مؤسسه اعتباري پس از انجام تشريفات قانوني مربوطه منحل گردد، مديران تصفيه مؤسسه اعتباري منحل شده، با پيشنهاد رييس كل بانك مركزي و تأييد هيأت عالي بانك مركزي تعيين مي شود. تمامي مراحل تصفيه مؤسسه اعتباري، در چارچوب قوانين و مقررات مربوط و با راهبري و نظارت بانك مركزي انجام مي شود.

در صورت ورشكستگي مؤسسه اعتباري، تصفيه آن با نظارت بانك مركزي و با رعايت قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، قانون پولي و بانكي كشور، مقررات ناظر بر ورشكستگي در قانون تجارت، ضوابط صندوق ضمانت سپرده ها و ساير قوانين و مقررات لازم الاجرا انجام مي شود.

ادغام مؤسسه اعتباري با مؤسسات اعتباري ديگر به شكل يك جانبه (بقاي مؤسسه اعتباري پذيرنده ادغام و محو شخصيت حقوقي مؤسسات اعتباري ادغام شونده) و دو يا چند جانبه (محو شخصيت حقوقي مؤسسات اعتباري ادغام شونده و ايجاد يك مؤسسه اعتباري جديد) در چارچوب قوانين و مقررات مربوط و با موافقت هيأت عالي بانك مركزي و با رعايت ضوابط سازمان بورس و اوراق بهادار در اين خصوص، پس از تصويب آن در مجمع عمومي فوق العاده تمامي مؤسسات مشمول ادغام، امكان پذير مي باشد.

با تحقق ادغام، كليه حقوق و تعهدات، دارايي ها، ديون و مطالبات مؤسسه اعتباري به مؤسسه اعتباري پذيرنده ي ادغام يا مؤسسه اعتباري جديد منتقل مي شود.

تبديل مؤسسه اعتباري به نوع ديگري از مؤسسات اعتباري، با بقاي شخصيت حقوقي مؤسسه اعتباري تبديل شونده و حفظ حقوق و تعهدات، دارايي ها، ديون و مطالبات آن، صرفاً با موافقت هيأت عالي بانك مركزي و در چارچوب اصول حقوقي و قوانين و مقررات مربوطه و ضوابط ناظر بر تأسيس، فعاليت و نحوه ي اداره ي هر يك از مؤسسات اعتباري امكان پذير مي باشد.

در صورتي كه هيأت عالي بانك مركزي، بنا به پيشنهاد بانك مركزي و با توجه به شاخص هايي مانند وضعيت سرمايه و نقدينگي مؤسسه اعتباري، گزير مؤسسه اعتباري را تصويب نمايد، مؤسسه اعتباري مكلف است طبق نظر مدير گزير (صندوق ضمانت سپرده ها) عمل نمايد.

با پيشنهاد مدير گزير و تصويب هيأت عالي بانك مركزي، حسب مورد، نسبت به فروش يا واگذاري دارايي ها و بدهي هاي مؤسسه اعتباري در حال گزير به ساير مؤسسات اعتباري، انتقال باقي مانده ي دارايي ها و بدهي هاي مؤسسه اعتباري در حال گزير به مؤسسه اعتباري انتقالي يا تبديل بخشي از بدهي هاي ضمانت نشده ي مؤسسه اعتباري در حال گزير به سهام در چارچوب قوانين و مقررات لازم الاجراي مربوط اقدام مي گردد. ساير مؤسسات اعتباري و مؤسسه اعتباري انتقالي ملزم به همكاري با مدير گزير هستند.

ادغام مؤسسه اعتباري در حال گزير در يك مؤسسه اعتباري ديگر با پيشنهاد مدير گزير و در چارچوب قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و ساير قوانين و مقررات لازم الاجراي مربوط و با تصويب هيأت عالي بانك مركزي صورت مي پذيرد.

انحلال مؤسسه اعتباري در حال گزير، با پيشنهاد مدير گزير در چارچوب قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و تأييد و موافقت هيأت عالي بانك مركزي صورت مي پذيرد.

مؤسسه اعتباري در مواردي كه در اين دستورالعمل ذكر نشده است، تابع قوانين و مقررات جاري از جمله قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، قانون پولي و بانكي كشور، قانون عمليات بانكي بدون ربا، قانون تجارت/ لايحه اصلاح قسمتي از قانون تجارت، قانون مبارزه با پولشويي، قانون مبارزه با تأمين مالي تروريسم، مصوبات هيأت وزيران، مقررات و ضوابط ابلاغي و دستورات بانك مركزي و ساير قوانين و مقررات مربوط و همچنين اساسنامه مصوب خود مي باشد.

مؤسسه اعتباري و مديران و سهامداران مؤثر آن در صورت تخلف از مفاد قوانين و مقررات لازم الاجرا از جمله قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، وفق ضوابط و مقررات مربوطه مجازات خواهند شد.

از تاريخ لازم الاجرا شدن اين دستورالعمل، كليه ي مقررات مغاير با آن و «آيين نامه نحوه تأسيس و اداره مؤسسات اعتباري غيردولتي» مصوب يك هزار و سيصد و هفدهمين جلسه مورخ ۲۲‏/۰۴‏/۱۴۰۰ شوراي پول و اعتبار لغو مي شوند.

معاونت تنظيم گري و نظارت مركز تنظيم گري مديريت كل تنظيم مقررات دستورالعمل تأسيس، فعاليت، نحوه اداره و نظارت بر مؤسسات اعتباري جامع مصوب هيأت عالي بانك مركزي مرداد ماه ۱۴۰۴ اداره مطالعات و مقررات گروه تدوين مقررات ۱

در اين دستورالعمل اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

فرآيند تأسيس، فعاليت، نحوه اداره و نظارت بر مؤسسه اعتباري جامع تابع مفاد اين دستورالعمل، ضوابط ابلاغي بانك مركزي در خصوص دستورالعمل تأسيس، فعاليت، نحوه اداره و نظارت بر مؤسسات اعتباري و همچنين قانون بانك مركزي، قانون پولي و بانكي كشور، قانون عمليات بانكي بدون ربا و ساير قوانين و مقررات مربوط مي باشد.

تأسيس مؤسسه اعتباري جامع در قالب شركت سهامي عام با رعايت قوانين و مقررات مربوط و مفاد اين دستورالعمل امكان پذير مي باشد.

ارايه درخواست تبديل به مؤسسه اعتباري جامع منوط به تأمين حداقل سرمايه مورد نياز موضوع ماده (۵) و نسبت كفايت سرمايه موضوع ماده (۱۳) اين دستورالعمل مي باشد.

حداقل سرمايه مورد نياز براي تأسيس و فعاليت مؤسسه اعتباري جامع، معادل نهصد هزار ميليارد ريال تعيين مي شود.

مؤسسه اعتباري جامع مجاز به انجام عمليات و فعاليت هاي ذيل (ريالي و ارزي) مي باشد: