آئين نامه ايمني معادن

در موارد زير آتش كردن چال ممنوع است: الف* وقتي كه غلظت گاز ذغال در محل انفجار از يك درصد بيشتر باشد . ب* موقعي كه خطر سرايت انفجار به محل هاي متروكه و حفريات و شكستگي هايي كه در آنها گاز ذغال جمع شده موجود باشد

كابل هدايت برق براي آتشباري بايد داراي روپوش عايق باشد.

در معادن داراي گاز ذغال منحصراً بايد از مواد منفجره مجاز (ضد گاز ذغال) براي آتشباري در جبهة كارهاي ذغالدار استفاده شود

ميزان مصرف مواد منفجره براي هر چال نبايد از مقداري كه كارخانة سازنده تعيين كرده است تجاوز نمايد.

در معادن داراي گرد ذغالسنگ قبل آتش كردن چال ها بايد محوطة اطراف جبهة كار به اندازة كافي آب پاشي شود.

قـبل از خرجگذاري آتشبار بايد هواي اطراف جبهة كار را تا شعاع ۳۰ متري آزمايش نمايد تا در صورتي كه عيار گاز از يك درصد تجاوز كند از خرجگذاري خودداري نموده و مراتب را به مسئول ايمني معدن اطلاع دهد

چال ها بايد پس از خرجگذاري با مواد غير سوختي و غير سيليسي مسدود شوند

استفاده از مواد منفجره فقط بايد بصورت فشنگ باشد.

باربري ريلي در راه افقي.

راههاي افقي باربري با راه آهن بايد داراي شيب مناسبي باشد كه حركت واگن خود به خود انجام نگيرد.

حداقل فاصلة بين ديواره راهها با بدنة وسيلة نقليه نبايد در يك طرف از ۲۰ و در طرف راهرو از ۶۰ سانتي متر كمتر باشد. در تونلهاي با سطح مقطع كوچك مي توان اين فاصله را تا ۴۰ سانتي متر كاهش داد مشروط بر آن كه در فواصل هر يكصد متر جان پناه هايي با ابعاد و با ظرفيت حداقل چهار نفر احداث گردد و محل اين جان پناه ها بايد به ترتيبي علامت گذاري شود كه از دور مشخص باشند

راههاي باربري بايد تميز و خالي از قطعات سنگ و ساير موانع ديگر باشد

سوار شدن روي وسيلة نقليه باستثناي وسيله اي كه براي نفربري كارگران اختصاص دارد ممنوع است

براي كنترل حركت واگن ها و همچنين متوقف كردن آنها در مواقعي كه آنها را به يكديگر وصل يا از يكديگر جدا مي كنند بايد كفشك ترمز همچنين بستها يا وسايل مناسب ديگر باندازة كافي تهيه و بكار برده شود

وسايل اتصال واگن ها به يكديگر بايد از نوعي باشد كه براي بستن يا باز كردن آنها كارگر مجبور به قرارگرفتن بين دو واگن نباشد

در جلوي وسيلة كشش بايد چراغ با نور كافي نصب گردد

در پشت آخرين واگن هر قطار بايد چراغ قرمز نصب شود

در مواقعي كه از لوكوموتيو ديزلي استفاده مي شود بايد لوكوموتيو كاملاً سالم بوده و بدون دود كار كند

سوار شدن افراد در واگن هاي باربري، لوكوموتيوها و شاسي هاي مخصوص حمل چوب و غيره ممنوع مي باشد

نقل و انتقال دستي واگن ها در شيب زياد ممنوع است

هنگاميـكه نقـل و انتقال واگن ها به صورت قطار و به وسيلة لوكوموتيو انجام مي پذيرد اتصال واگن ها به يكديگر بايد به وسيلة زنجير يا قلاب انجام شود

واگن ها بايد متناوباً و به نوبت در تعميرگاه مربوطه تحت سرويس و روغن كاري و تعمير قرار گيرند. كارهاي انجام شده بايد با ذكر شمارة واگن، تاريخ تعمير و سرويس و نام خانوادگي شخصي كه مجري آن بوده است در دفتر مخصوص ثبت گردد

متصل و جدا نمودن واگن ها در حين حركت قطار ممنوع مي باشد

سوار شدن كمك راننده لوكوموتيو فقط روي صندلي مخصوص وي كه بطور موقت به لبة واگن آخرين قطار نصب مي گردد، مجاز مي باشد

در مواقعي كه نقل و انتقال واگن ها با دست و نيروي انسان انجام مي پذيرد بايد روي لبة جلويي واگن چراغ روشن آويزان نمود و در صورتي كه شيب خط آهن بيش از ۰۰۵/۰نباشد فاصلة واگن ها در حدود ۱۰ متر و چنانچه خط آهن داراي شيب زياد مي باشد فاصلة آنها نبايد كمتر از ۳۰ متر باشد

به منظور بلند كردن و روي ريل قراردادن واگن ها و لوكوموتيوهايي كه از روي ريل منحرف و يا خارج شده اند لازم است كه روي هر لوكوموتيو و همچنين جنب دهانة تونل جك مخصوص اينكار وجود داشته باشد

در موارد زير استفاده از واگن ها ممنوع است: الف* در صورت عدم روغنكاري و باز بودن جاي روغن، سالم نبودن محور چرخ ها و يا وجود شكستگي در چرخ ها. ب* در صورت سالم نبودن زنجير و قلاب و ديگر اجزائي كه مربوط به اتصال واگن ها مي باشد پ* در صورت ناقص بودن سپرهاي طرفين واگن ويا ترمز(در واگن هاي ترمزدار). ت* در صورت مشاهدة نقص در سيستم تخليه در واگن هاي مخصوص كه دريچة زير واگن از طريق لوله باز و بسته مي شود.

خط سير جرثقيل هاي مراكز بارگيري در گالري ها بايد طوري تعيين گردد كه جاي كافي براي عبور و مرور افراد باقي بماند و شروع حركت قطار يا واگن بايد توسط بوق ويا سيستم خبري ديگري اعلام گردد

دريچة دهانة بونكرها به جز هنگام بارگيري بايد بسته باشد.

براي جلوگيري از حركت احتمالي واگن در شيب مي بايست مانعي زير چرخ هاي واگن قرار داده شود

در بخشي از گالري كه واگن توسط وينچ و يا دست كشيده مي شود واگن بايد مجهز به چراغ باشد

جلو محل هاي واگن برگردان مي بايست توسط مانع ايمن شود تا از ورود ديگر واگن ها به محل و خطر برخورد با آن جلوگيري بعمل آيد

وينچ مي بايست مجهز به ترمز يا وسيلة خود بازدارنده باشد و نيروي محركه تجهيزات آن بايد بطور خودكار قطع شود

در تونل هاي اصلي و مياني تونل هاي معادن ذغالسنگي كه از نظر گاز خيزي جزء طبقه ۳ يا بالاتر از آن مندرج در جدول مادة ۳۱۴ اين آئين نامه محسوب مي شوند بايد لوكوموتيوهاي مجاز براي معادن گازدار مورد استفاده قرار گيرند

در گالري هـاي پيشـروي كه تهـوية آنها توسط وانتيـلاتـورهاي محلي انجام مي گيرد، استفاده از لوكوموتيو ديزلي به شرطي مجاز مي باشد كه مقدار گاز متان در جريان هواي خروجي آن گالري بيش از ۵/.درصد نباشد

خط ترمز قطار در هنگام باربري در شيب هاي عمده نبايد بيش از ۴۰ متر باشد (از نقطة ترمز تا توقف كامل).

در هنگام شارژ باطري هاي لوكوموتيو، درب جعبة باطري ها و همچنين دريچة المنت هاي باطري بايد باز بماند. بستن درب جعبة باطري لوكوموتيو پس از اتمام تصاعد خروج كامل گاز از المنت هاي باطري مجاز مي باشد درهر حال بستن درب جعبه زودتر از يكساعت پس از اتمام شارژ ممنوع است. قبل از خارج نمودن باطري از اطاق شارژ بايد ايزوله كردن و عايق بندي بين المنت ها و بدنة جعبة باطري مورد كنترل قرار گيرد. زير شارژ گذاردن باطري هاي معيوب و يا كثيف ممنوع است

در تونل هائي كه بعلت وجود گاز و گرد ذغالسنگ خطرناك مي باشند تعمير لوكوموتيوهاي خازني (تعميرات مربوط به وسايل برقي لوكوموتيو ) بجز عمل تعويض فيوز آن ممنوع مي باشد و فقط در تعميرگاههاي مربوطه مي توان اقدام به تعمير آنها نمود

با در دست داشتن چراغ هاي داراي شعله از قبيل چراغ هاي بنزيني و يا كاربيتي، ورود به اطاق شارژ ممنوع است

تجهيزات و لوازم الكتريكي موجود در اطاق شارژ بايد ضد انفجار باشند

براي حفاظت و جلوگيري از سوختگي ناشي از الكتروليت، در اطاق شارژ هميشه بايد محلول و يا پودر خنثي كننده اثر اسيد سولفوريك و هيدرات پتاسيم و كلسيم در دسترس قرار داشته باشد

در هنگام حركت، لوكوموتيو بايد در سر قطار واگن ها قرار گيرد. قرار گرفتن لوكوموتيو در انتهاي قطار واگن ها فقط در مواقع مانور و جابجا كردن واگن ها در سر دوراهي ها و هنگام تخلية بار، در فاصلة ۳۰۰ متر و با سرعت كمتر از ۲ متر در ثانيه مجاز است.

استفاده از لوكوموتيو در موارد زير ممنوع است: الف* نقص داشتن و يا عدم وجود سپرهاي جلو يا عقب ب* ناقص بودن زنجير و قلاب اتصال پ* نامرتب بودن ترمزها ت* عـدم وجود ماسه دان و يا فقـدان ماسه درآن (اين مورد در لوكوموتيوهاي كمتر از ۲ تني مطرح نمي باشد). ث* خرابي و يا عدم نور كافي چراغ لوكوموتيو ج* خرابي دستگاه علائم خبري(بوق، زنگ و غيره) چ - مشاهدة نقص در وسايل ضد انفجار لوكوموتيو (در تونلهاي خطرناك از نظر وجود گاز). ح* عدم وجود جك همراه لوكوموتيو. خ* مشاهدة نقص در لوازم برقي (مربوط به لكوموتيوهاي برقي).

پائين پريدن راننده و واگذاري رانندگي لوكوموتيو در حال حركت به ديگري ممنوع است .

اشخاصي مي توانند به عنوان رانندة لوكوموتيو انتخاب گردند كه تعليم و آموزش مربوطه را ديده و پس از امتحان باخذ گواهي و مجوز از سازمان ذيصلاح نائل آمده باشند

قبـل از آن كه واگن خارج شده از خط را بلند كرده و روي خط قرار دهند بايد در مورد جلوگيري از حركت فوري آن پيش بيني لازم بعمل آيد.

باربري بوسيله نقاله ها

در مـواردي كه باربري داخل معدن به وسيلة ناو زنجيري يا نوار نقاله انجام مي گيرد بايد نكات زير رعايت گردد: الف* راه اندازي دستگاه تنها بايد به وسيله متصدي مربوطه انجام شود. ب* به مقدار كافي ومتناسب با طول دستگاه وسايلي تعبيه شود كه در موارد اضطراري بتوان در هر لحظه دستگاه را متوقف ساخت پ* پس از خاتمة كار باربري موتور آنها بايد متوقف شود ت* در محل تقاطع اينگونه وسايل نقليه با راههاي ديگر راه جداگانه اي براي عبور افراد وجود داشته باشد.

در گالري هائي كه به نقالة تسمه اي (قابل احتراق) مجهز گرديده اند، در انتها و سر نقاله (از طرف ورود جريان هوا، در فاصله ۵-۳ متري) در محل كليد و لوازم الكتريكي و سراسر طول نقاله در فواصل هر ۱۰۰ متر بايد تعداد ۲ عدد كپسول آتش نشاني و يك جعبه محتوي ماسه نصب نمايند. گنجايش جعبة ماسه نبايد كمتر از ۲۰ دسيمتر مكعب باشد.

در محل تقاطع گالري ها بايد پلهاي كوچكي جهت عبور و مرور از روي نقاله ساخته شود

گالري هايي كه در آنها نقالة تسمه اي مونتاژ و مورد بهره برداري قرار دارد، هر پست بايد از ذغالسنگ و سنگهاي ريخته شده در اطراف نقاله تميز گردد

نظافت نفاله ها و روغنكاري قسمتهاي متحرك آن در هنگام كار ممنوع است

سوار شدن افراد بر روي تسمة نقاله اي كه براي رفت و آمد افراد به سيستم هاي ويژه مجهز نشده و مورد تأييد مسئول ايمني معدن نباشد ممنوع است

نقاله هاي تسمه اي بايد به دستگاه و يا وسيله اي كه مانع خروج تسمه از مسير خود بشود مجهز باشند

در هر پست بايد حداقل يكبار طرز كار قرقره هاي نقاله توسط مسئول مربوطه مورد بازديد و كنترل قرار گيرد

امكان روشن كردن و متوقف نمودن نقاله از هر نقطه بايد پيش بيني شده باشد

موتور و سر نقاله ها بايد محصور و از محيط اطراف مجزا باشند.

باربري ريلي در راه مورب

باربري با واگن در راه مورب بايد حتماً به وسيلة كابل انجام شود. چرخ چاه دستگاه باربري بايد بطور محكم و در محل مناسب در بالاي راه مورب نصب شده باشد.

در راه مورب در صورت خروج واگن از خط بايد پس از حصول اطمينان از بسته بودن ترمز چرخ چاه واگن را از بالا وارد راه مورب كرده و به كمك چرخ چاه دوباره روي خط قرار داد. شروع مجدد كار بايد پس از اطمينان از اين كه افراد در محل هاي امني قرار گرفته اند انجام گيرد.

چرخ چاه بايد داراي ترمزي باشد كه در حال توقف بسته بماند و متصدي آن نبايد به هيچ عنوان بدون اين كه چرخ چاه را از منبع انرژي مجزا كرده باشد محل خدمت را ترك نمايد.

پذيرگاه بالائي راه مورب بايد داراي نردة مناسبي باشد كه مانع از خركت خود بخود واگنها به راه مورب گردد. باز كردن نرده بايد بعد از حصول اطمينان از اين كه واگنها به كابل بسته شده انجام گيرد

بين پذيرگاه ها بايد وسيلة تبادل علائم موجود باشد

در گالريهاي شيب دار، هنگام كار دستگاههاي باربري(مانند جرثقيل و غيره) نزديك شدن افراد متفرقه اي كه در كار دستگاهها دخالتي ندارند به محوطه اي كه در آنجا واگن ها از سيم بكسل و يا زنجير جدا و تخليه مي گردند ممنوع است و به اين منظور بايد در محل فوق الذكر تابلوي مخصوص نصب نمايند

براي واگن ها و شاسي هائي كه ناچار به توقف در سطح شيب دار گالري مي باشند پيش بيني موانع ايمني و اتصال مستحكم آنها به سيم بكسل الزامي است

حمل مواد معدني در معادن بوسيلة سطل دستي و كوله بار و امثال آن ممنوع است.

باربري در چاه

دهانة چاه بايد در تمام ساعات كار بقدر كافي روشن و داراي نردة مجهز به درهاي مناسب باشد

اگر عمق چاه به اندازه اي باشد كه ارتباط مستقيم بين متصديان پذيرگاه هاي مختلف چـاه به وسيـله صداي افراد بطور واضح برقرار نشود بايد اين ارتباط به وسيلة علائم زنگ دار برقرار گردد

تبصره در چاه هائي كه از وسائل حمل و نقل براي رفت و آمد كارگران استفاده مي شود علاوه بر علائم ارتباطي زنگ دار بايد بين متصديان تمام پذيرگاه ها و متصدي چرخ چاه ارتباط تلفني نيز برقرار باشد

تمام قسمتهاي مربوط به دستگاه باربري در چاه از قبيل كابل، ماشين ها، ترمزها و پاراشوت ها بايد همه روزه بازرسي شوند و هر هفته يك مرتبه دستگاه هاي ايمني مربوطه (پاراشوت- ترمز) آزمايش گردند و همچنين هر ماه يك مرتبه قسمت هاي حساس از قبيل اتصالي ها و قرقره ها از وجود روغن اضافي پاك شوند

چرخ چاه بايد مجهز به عمق نمائي باشد كه حين عبور وسيلة حمل و نقل از طبقات مختلف معدن زنگ اخباري را به صدا در آورد

عمق نما بايد هر بار كه براي عمق هاي مختلف ميزان مي شود آزمايش گردد

كلية وسائل باربري چاه ها بايد بوسيلة مسئول مربوطه هر هفته بازديد و نتيجه در دفتر مخصوص ثبت گردد. در صورت مشاهدة نقص بايد مراتب به طور كتبي به مسئول ايمني و مسئول معدن گزارش شود تا نسبت به رفع آن اقدام گردد

سرعت حركت وسيلة حمل و نقل هنگام حمل مسافر نبايد از ۸ متر در ثانيه تجاوزكند

در چاه هائي كه از چرخ چاه كلاج دار استفاده مي شود هر موتور بايد داراي ضامني باشد كه باز كردن ترمز و آزاد كردن كلاج بطور همزمان امكان نداشته باشد.

بالابرها

بالابرهاي دائم بايد داراي ويژگي هاي زير باشند: - هدايت شده باشند. - سقوط اشياء از داخل آنها ممكن نباشد - بار در داخل آنها بي حركت بماند.

بالابرهاي مخصوص حمل اشخاص بايد داراي سرپنا ه و پاراشوت بوده و به علاوه دستگاه محركة آنها مجهز به تنظيم كنندة سرعت باشد. پلاك نشان دهندة ظرفيت سرنشين هاي اين وسائل بايد بطور آشكار در محل متناسبي نصب گردد. ظرفيت مذكور بايد حداكثر برابر با يك سوم ظرفيت باري باشد كه با اين وسائل مي توان حمل كرد.

ماشين هاي چرخ چاه بايد داراي ترمزي باشد كه در صورت لزوم بتواند كابل را بي حركت كند و چرخ چاه دستي بايد مجهز به وسيله اي باشد كه آن را از گردش در جهت مخالف باز دارد ضمناً در ماشينهاي حمل اشخاص در صورت امكان جداكردن چرخ چاه از موتور، داشتن ضامن ويژه اي به منظور جلوگيري از بروز هرگونه خطر الزامي است.

ماشينهاي چرخ چاه بايد به دو دستگاه ترمز جداگانه شامل ترمز عادي و ترمز ايمني كه هر يك بطور مستقل قادر به توقف ماشين باشد مجهز گردند. كفشك اين ترمزها ممكن است مشترك باشد ولي وسايل فرمان آنها بايد كاملاً مجزا و در دسترس متصدي ماشين قرار گرفته باشد همچنين بايد حداقل يكي از ترمزها از نوع وزنه اي بوده تا در صورت قطع نيروي محركه حداقل يكي از اين دو ترمز چرخ چاه را متوقف كند.

در ماشينهايي كه داراي جعبه دندده مي باشد بايد با يكي از ترمزها بتوان مستقيماً چرخ چاه را متوقف كرد.

ترمز ايمني بايد به نحوي باشد كه در هر يك از موارد زير بطور خودكار وارد عمل گردد: الف* هرگاه اتاقك بالابر از چاه خارج و به قرقره ها نزديك شود. ب* هرگاه سرعت حركت در نزديكي پذيرگاه مقصد از ۵ /۱ متر در ثانيه كمتر نشود.

بايد وسيله اي وجود داشته باشد كه هم زمان با بكار افتادن ترمز ايمني، نيروي محركة ماشين را بطور خودكار قطع كند .

بالابرهاي دائمي كه براي حمل اشخاص هم به كار برده مي شوند بهتر است مجهز به وسيلة نشان دهندة موقعيت اطاقك بالابر در چاه بوده و به علاوه بايد بتواند با علامت صدا دار نزديك شدن آن را به پذيرگاه اعلام كند.

ماشينهايي كه سرعت حركت آنها از شش متر در ثانيه بيشتر است بايد مجهز به وسايل زير نيز باشند: الف* وسيله اي كه ترمزها را به نرمي وارد عمل كند. ب* وسيلة محدود كنندة سرعت در حدي كه معمولاً عمل مي كند. پ* دستگاه ثبت كنندة سرعت.

هنگام حمل اشخاص بايد علائم مخصوصي در پذيرگاه ها روشن شود و بطور واضح حمل مسافر را اعلام نمايد

كابل ها(سيم بكسل ها)

جنس كابل بايد متناسب با شرايط محيط كار انتخاب شود و در مقابل عواملي از قبيل اسيد و غيره مقاوم باشد.

هنگام تحويل گرفتن هر كابل نو بايد قطعه اي از آن را (بطول ۴ متر) براي آزمايشات مقايسه اي در محلي خشك نگاهداري نمود.

ميزان مقاومت كابل نو (در مقابل پاره شدن ) را هنگام تحويل گرفتن بايد از طريق آزمايش خود كابل و يا آزمايش تمام عنصرهاي آن معين و در ضمن ميزان افزايش طول كابل را قبل از پاره شدن تعيين نمود و در هر حال بايد هر يك از عنصرهاي كابل از حيث كشش، خمش و پيچش نيز آزمايش شود.

كابل هائي كه علاوه بر باركشي براي حمل اشخاص نيز بكار برده مي شوند بايد در سال اول كار هر سه ماه يك بار و در سال بعد هر دو ماه يك بار به اندازة ۲ متر از پائين آن بريده و آزمايش شود

ضريـب اطمينان كابل بايد حداقل ۶ باشد يعني ميزان بار مفيد و بار مرده و كل وسيلة باربري نبايد از يك ششم مقاومت كابل تجاوز كند در صورت افزايش عمق چاه از ۵۰۰ متر براي هر يكصد متر اضافي مي توان يك دهم از اين ضريب را كسر كرد و در هر حال وزن مذكور نبايد از يك پنجم مقاومت كل كابل تجاوز كند.

مدت استفاده از كابل بالابرهاي مخصوص حمل اشخاص نبايد از دو سال تجاوز كند.

قبل از بكارگيري كابل نو براي حمل افراد لازم است آزمايشهاي ايمني مطابق دستورالعمل سازنده انجام گيرد. بست ها و اتصالي هاي مربوط به كابل ها بايد داراي مقاومت كافي و مورد نياز اينگونه وسايل بوده و ضريب اطمينان آنها از ضريب اطمينان كابل كمتر نباشد. مدت به كارگيري آنها نبايد از ده سال تجاوز كند.

كليـة بازرسي ها و آزمايش هاي كابل و وسايل باربري مربوطه بايد توسط اشخاص و سازمانهاي صلاحيت دار و با روش هاي فني معتبر انجام گيرد

هر گاه پس از هر آزمايش مشاهده شود كه تقليل قابل ملاحظه اي در مقاومت كابل حاصل شده و يا بيش از ده درصد عنصرهاي مشهود آن در طول سه گام پاره شده و يا تغيير محسوسي در شكل ظاهري كابل از نظر خوردگي يا سائيدگي يا تقليل قطر و يا بازشدن پيچش آن حاصل شده باشد، آن كابل بايد تعويض گردد.

در هر معدن كه باربري از طريق چاه با وسايل بالابر انجام مي گيرد بهره بردار موظف است دفتري براي ثبت موارد زير در سر معدن اختصاص دهد: الف* نام و نشاني كارخانة سازندة كابل و وسايل مربوطه. ب* مشخصات كابل، نوع سيم هاي بكار برده شده و ساختمان آن و نتيجة آزمايش هاي انجام شده دربارة كابل نو و محاسبة مقاومت كل كابل و همچنين نتيجه آزمايش هائي كه برطبق مقررات مربوطه انجام مي شود. پ* تاريخ شروع استفاده از كابل و نوع باربري آن. ت* وزن مردة كلية وسائلي كه كابل متحمل مي شود بانضمام وزن خود كابل و همچنين حداكثر وزن باري كه حمل مي شود ث* تاريخ و نوع تعميرات و تاريخ سر و ته كردن كابل ج* تاريخ و علت خارج كردن كابل از سرويس چ* مقدار عملكرد كابل در حركت بطرف پائين و در حركت بطرف بالا و ميزان تن كيلومتر انجام شده.

جابجايي اجسام بلند از طريق بستن اين اجسام به يك رشته طناب، كابل يا زنجير به دليل خطر لغزش ممنوع است

دانستن وزن صحيح با جهت انتخاب زنجير، كابل يا طناب مناسب ضروري است

براي كوتاه كردن زنجير و سيم بكسل ها نبايد آنها را گره زد و همچنين بارهاي لبه تيز ساخته شده از مواد سخت را بايد قبل از تماس با حلقه هاي زنجير و يا سيم بكسل با حفاظ هايي پوشاند

هيچگاه نبايستي جرثقيل در فضا بصورت آزاد رها شود. رانندة جرثقيل مادام كه بار در هوا معلق است نبايد محل كار خود را ترك نمايد.

هواي معدن

تمام قسمت هاي دروني معدن، غير از قسمت هايي كه مسدود گرديده، بايد به وسيلة گردش منظم هواي سالم تهويه شود بطوري كه جريان هوا محسوس باشد. هواي معدن بايد از نظر گرما و رطوبت قابل تحمل بوده و همواره مقدار گرد وغبار و گازهاي مضر آن كمتر يا برابر حد مجاز باشد.

كاركردن در محل هايي كه هواي آن كمتر از ۱۹% اكسيژن داشته و يا تشعشع مواد راديواكتيو آن از ۳۰۰ ميكروكوري در ليتر تجاوز نمايد و يا ميزان گازهاي مضر آن از حد مجاز زيادتر باشد ممنوع است

ميزان گازهاي مضر در هواي معدن نبايد از مقادير حدود تماس شغلي عوامل بيماري زا مصوب وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي زير تجاوز كند تماس كوتاه مدت متوسط سنجش زماني STEL TWA ۱- منواكسيد كربن(co) Ppm ۲۰۰ ppm ۳۵ ۲- گاز سولفور هيدروژن(sh۲) Ppm ۱۵ ppm ۱۰ ۳- گاز دي كسيد گوگرد(so۲) Ppm ۵ ppm ۲ ۴- گاز دي اكسيد كربن (co۲) Ppm ۳۰۰۰۰ ppm ۵۰۰۰ ۵- گازهاي اكسيد ازت (no۲) Ppm ۵۰NO ppm NO-۱ ۶- گاز هيدروژن h۲ نيم درصد ۷- گاز ازتn۲ ۷۹ درصد

اندازه گيري هايي كه توسط مسئولين مربوطه از مشخصات هواي معدن بعمل مي آيد بايد با درج تاريخ و ساعت دردفتر مخصوصي، كه نزد سرپرست معدن يا مسئول ايمني معدن حفظ مي شود، ثبت گردد. اين دفتر تا شش ماه پس ازپرشدن نيز حفظ شود.

مسئولين اندازه گيري، فواصل زماني اندازه گيري و دستگاه هاي مناسب براي اندازه گيري مشخصات هواي معدن باتوجه به انواع گازهاي متصاعده، بايد توسط سرپرست معدن يا مسئول ايمني معدن تعيين و دردفتر مخصوص تهويه ثبت شود.

اندازه گيري مشخصات هواي معدن، علاوه بر ثبت در دفتر مخصوص تهويه، لازم است هربار روي تابلوهايي كه به اين منظور اختصاص داده شده و درمحل ورودي معدن و يا پذيرگاه هاي طبقات و يا محل هاي اندازه گيري نصب مي گردد، ثبت شود.

درصورت افزايش درجة حرارت جبهة كار ازميزان استاندارد(به مدت طولاني)، متناسب با مقدار افزايش درجه حرارت مي بايست ساعت كار عادي را براساس آئين نامه كارهاي سخت و زيان آور مصوب شورايعالي حفاظت فني و با اطلاع سرپرست معدن كاهش داد.

دستگاه هاي گازسنج و اندازه گيري مشخصات هوا بايد بطور متناوب طبق دستورالعمل كارخانة سازنده يا دستورالعملي كه به تأييد مسئول ايمني معدن و مسئول معدن رسيده است، توسط افراد آموزش ديده مورد بازديد و كنترل قرار گيرد.

اندازه گيري مواد زيان آور در معادن(گرد و غبار و گازهاي مضر) شامل تعيين وسايل مورد نياز و روش اندازه گيري جهت تعيين حد آستانة مجاز(۸ ساعته) مي بايست انجام پذيرد.

تهويه

درهر معدن زيرزميني بايد با برقراري جريان تهوية مناسب، مشخصات هواي معدن در قسمت هاي مختلف در شرايط مجاز نگهداري شود.

هرمعدن زيرزميني بايد داراي نقشة تهويه، كه به تأييد سرپرست معدن يا مسئول فني و مسئول ايمني معدن رسيده باشد. محاسبات و نقشة تهويه بايد حداقل هر شش ماه يك بار و همچنين هنگام تغيير در شبكة حفاري هاي معدن تجديد شود. در نقشة تهويه لازم است شبكه معدن، مشخصات مسيرهاي تهويه، مشخصات بادبزن هاي اصلي و فرعي، جهت هاي جريان هوا، مقدار هوا، محل هاي درب ها و پنجره ها و ساير خصوصيات تهويه نشان داده شود. نسخه هايي از نقشة تهويه و همچنين نقشة رفع سوانح بايد نزد سرپرست معدن، مسئول ايمني، مسئول نجات، مسئول تهويه و ساير مسئولين مربوطه موجود بوده و بعلاوه در دفتر معدن نصب شده باشد.

در معادني كه تعداد كارگران زيرزميني آن درهرنوبت كار از ۱۰۰ نفر تجاوز كند و همچنين دركلية معادن ذغالسنگ و معادني كه احتمال وجود گازهاي مضر و خطرناك در آنها مي رود مسئوليت امر تهوية معدن بايد برعهدة يك فرد صلاحيتدار گذاشته شود.

راهروهاي مخصوص گردش هوا بايد مرتباً بازديد شده و هميشه تميز و بدون مانع بوده و درصورت ريزش فوراً تعمير شود.

درمواقعي كه تهوية معدن بطور طبيعي انجام مي شود بايد درفصولي كه جهت جريان هوا تغيير مي كند ترتيبي داده شود كه از اختلال در تهوية معدن جلوگيري شود.

در موارديكه تهوية طبيعي كافي نباشد بايد از وسائل تهوية مصنوعي استفاده شود. گردش هوائي كه توسط اين وسائل ايجاد مي شود تا آنجا كه ممكن است بايد با گردش طبيعي هوا مطابقت داشته باشد.

بادبزن هاي اصلي تهويه بايد در محفظة غيرقابل اشتعالي نصب شود و در محل مناسبي مجاور دهانة چاه يا دهانة تونل قرار گيرد و در مواقع لزوم تعويض جهت جريان هوا امكانپذير باشد.

بادبزن ها بايد هرهفته به وسيلة مسئول مربوطه بازديد شود.

بادبزن هاي اصلي معدن بايد داراي دستگاه تعيين اختلاف فشار بوده و همچنين مجهز به وسيله اي باشد كه توقف بادبزن ها را اعلام نمايد.

درطرح تهويه بايد كوشش شود كه درهاي تهوية كمتري بكار رود.

ديواري كه براي نصب تهويه ساخته مي شود بايد از اطراف در داخل سنگ هاي تونل فرورفته و كاملاً محكم و نفوذناپذير باشد. محل عبور افراد بايد از محل عبور وسايل نقليه مجزا گردد. بلندترين نقطة وسيله نقليه تا بالاي چارچوب در بايد حداقل ۵۰ سانتي متر و از پهلوها حداقل ۲۵ سانتيمتر فاصله داشته باشد.

استفاده از پرده هاي پارچه اي ازقبيل برزنت و غيره بجاي درهاي تهويه ممنوع است.

حتي المقدور ۲ درب براي راهروهايي كه به نصب درب تهويه نياز دارند و ۲ يا ۳ درب براي راهروهاي پرعبور و مرور بايد كار گذاشته شود. فاصلة نصب درب هاي متوالي از يكديگر در راهروهاي باربري بايد از طول يك قطار واگن بزرگتر و در ساير راهروها حداقل ۵ متر باشد. همواره بايد به هنگام عبور و مرور، بايد حداقل يكي از درهاي متوالي را بسته نگهداشت.

چنانچه راهروهاي ورودي و خروجي اصلي تهويه نزديك به هم باشند ديوارها و درهاي بين آن دو بايد طوري ساخته شوند كه در مواقع انفجار يا آتش سوزي به آساني خراب نشوند.

راه هاي متروكه بايد به ترتيبي مسدود شوند كه كارگران نتوانند از آنها عبور نمايند و درعين حال خللي در تهويه بوجود نياورند.

هنگامي كه درجريان تهوية عادي قسمتي از معدن خللي حاصل شود و مدت آن بيش از ۳۰ دقيقه بطول انجامد، كار درآن قسمت بايد تا برقراري مجدد تهويه تعطيل گردد.

هرگونه تغيير در سيستم تهوية معدن بايد فقط به دستور مسئول مربوطه انجام شود.

تعميرات و تغيير كلي در دستگاه تهوية معدن بايد هنگامي صورت گيرد كه كلية كاركنان معدن به استثناي كاركناني كه انجام تعميرات به عهده آنها است ازدرون معدن خارج شده باشند.

اگر وقفه اي در كار بادبزنها ايجاد شود بايد فوراً مسئول ايمني و مسئول معدن را مطلع نمود تا اقدامات لازم را براي حفظ نفرات بعمل آورند و درصورت لزوم معدن يا قسمت هائي را كه تهوية آن دچار اشكال شده است از كارگران تخليه نمايند. شروع مجدد كار بايد با اجازة مسئول ايمني و مسئول معدن باشد.

در روزهاي بعد از تعطيل و يا پس از هرگونه وقفة طولاني كه در كار بادبزن هاي اصلي معدن به وجود آيد، مسئول ايمني و مسئول معدن بايد پس از حصول اطمينان از تهوية كافي به كارگران اجازة ورود به معدن را بدهند.

رساندن جريان هواي تازه به جبهة كارها از مسيري كه در آن ريزش يا تخريب اتفاق افتاده و هوا آلوده شده ممنوع است.

تبصره رساندن جريان هواي تازه براي كارهاي موقت جهت رفع سوانح وتخريب كارگاهها، از اين قاعده مستثني مي باشد.

حداقل سرعت مجاز هوا ۲۵/۰ متربرثانيه است و حداكثر سرعت مجاز در قسمت هاي مختلف معدن بشرح زير مي باشد: ۱ چاه تهويه (بدون تجهيزات) سرعت دلخواه ۲ كانال تهويه و چاه تهوية بزرگ (با تجهيزات) ۱۵ متربرثانيه ۳ چاه باربري ۱۰ متربرثانيه ۴ چاه نفررو و تونل ميان بر و چاه مورب ۸ متربرثانيه ۵ براي حفريات معدني ديگر كه در امتداد ذغالسنگ و يا سنگ حفر شده باشد. ۶ متربرثانيه ۶ كارگاه استخراج ۴ متربرثانيه

در محاسبات تهويه همواره حداكثر هواي موردنياز، براي هر جبهة كار و براي كل معدن و درنوبت كاري كه حداكثر تعداد كارگران مشغول به كار هستند منظور مي شود.

نصب تور سيمي در مقابل پروانة بادبزن الزامي است و بكار انداختن بادبزن بدون حفاظ ممنوع است.

بادبزن هاي موضعي بايد به طريقي نصب شوند كه هواي تازه را به جبهة كار برسانند. ظرفيت هوادهي بادبزن محلي نبايد از ۷۰ درصد هوايي كه از طريق تهوية عمومي معدن به محل نصب آن مي رسد بيشتر باشد. هرگاه چند بادبزن محلي به صورت موازي در يك محل نصب شده باشند، جمع هوادهي مجموع بادبزنها بايد حداكثر ۷۰ درصد مقدار هوايي باشد كه ازطريق تهوية عمومي به محل نصب بادبزنها مي رسد.

حداكثر فاصلة دهانة لولة تهويه تا جبهة كار بايد در معادن فاقد گاز ۱۲ متر و در معادن گازدار ۸ متر باشد.

ايستگاه هاي اندازه گيري مقدار هوا مي بايست در محل هاي اصلي ورودي، خروجي و در قسمت هايي كه مسير آن مستقيم و كيفيت لارده گذاري آن خوب است ايجاد گردد و همچنين در محلهاي مذكور بايد تابلويي كه بتوان حداقل، موضوعات زير را بر روي آن يادداشت نمود نصب گردد. تاريخ و ساعت اندازه گيري، سطح مقطع عرضي گذرهوا، مقدار واقعي و محاسبه اي هوا، سرعت جريان هوا.

مقررات ويژه معادن گازدار و گرد ذغالدار

هرگاه درمعدني حتي يك بار و در يك نقطه از آن گاز ذغال مشاهده گردد و يا امكان نشت گاز ذغال وجود داشته باشد، آن معدن جزو معادن گازخيز شمرده مي شود. در اينگونه معادن و معادن داراي گرد ذغالسنگ علاوه بر لازم الاجراء بودن كلية مواد مربوط به قسمت هاي الف و ب موارد بند پ لازم الاجراء مي باشد.

معادن گازدار برحسب مقدار گاز متان به چهار طبقه تقسيم مي گردند كه در جدول زير نشان داده شده است. مقدار گاز متان به ازاء يك تن توليد روزانه به متر مكعب نوع طبقه بندي متر مكعب بر تن تا ۵ طبقة يك متر مكعب بر تن ۱۰ -۵ طبقة دو متر مكعب بر تن ۱۵ -۱۰ طبقة سه بيشتر از ۱۵ متر مكعب طبقة چهار

حد مجاز گاز ذغال در قسمت هاي مختلف معدن بشرح زير مي باشد: الف* در مسير هواي برگشتي از هر جبهة كار كمتراز ۱ درصد. ب* در مسير هواي خروجي از شبكة معدن كمتر از ۷۵/۰ درصد. پ* در مسير هواي تازه براي تهوية هر جبهة كار كمتر از ۵/۰ درصد. ت* در محل هاي تعميراتي، متروكه و ريزشي و در مدت كوتاه كمتر از ۲ درصد.

در معادن گازدار و گرد ذغال دار تهويه به طريق طبيعي مجاز نيست.

تمام تكنسين ها و سركارگران معدن بايد آموزش هاي لازم را براي اندازه گيري گاز ديده باشند. كارگران نيز بايد بانحوة اندازه گيري گاز متان و دي اكسيد كربن آشنا بوده و بخوبي ازخطرات اين گازها آگاهي داشته باشند.

تكنسين هاي گروه تهويه و مسئولان اندازه گيري گاز موظف هستند قبل از شروع هر نوبت كاري در محل حاضر شده و كارگاهها و محل هاي مشكوك را بازديد نموده و عيار گاز ذغال را بوسيلة دستگاه گاز ذغال سنج اندازه گيري نمايند.

محل ها و فواصل زماني اندازه گيري گاز توسط سرپرست معدن يا مسئول ايمني تعيين مي شود. درهرحال حداقل تعداد دفعات اندازه گيري گاز، در محل هاي فاقد گازسنج اتوماتيك ثابت، بايد به قرار زير باشد: - هواي برگشتي از هر جبهة كار فعال، در معادن طبقة ۱ و ۲ دوبار درهرنوبت كاري و در معادن طبقة ۳ و ۴ و معادن خطرناك ازنظر پرتاب ناگهاني، سه بار در هرنوبت كاري(موضوع جدول مادة ۳۱۴ همين فصل). - هواي برگشتي ازهر جبهة كار غيرفعال يك بار در روز - در جايگاه ماشين آلات (مثل وينچ و غيره) يك بار در روز – هواي خروجي يك بار در روز.

علاوه بر اندازه گيري هاي منظم جاري، تمام كاركنان نظارت فني (مسئولين ايمني، مهندسين و تكنسين ها) موظف هستند هنگام بازديد از جبهة كارها، غلظت گاز را اندازه گيري نمايند.