آئين نامه ايمني معادن

منظور از عمليات در اين آئين نامه كليه عمليات معدني (اعم از اكتشاف يا بهره برداري و استخراج معدن) است كه در قانون معادن و آئين نامه اجرائي قانون معادن پيش بيني شده است.

در كليه معادن كه داراي حداقل ۲۵ نفر كارگر باشند، مي بايست يك نفر ذيصلاح بعنوان مسئول ايمني و يك نفر بعنوان مسئول بهداشت حرفه اي باستناد آئين نامه كميته حفاظت فني و بهداشت كار تعيين گردد بديهي است در معادن كمتر از ۲۵ نفر كارگر وجود يك نفر مسئول ايمني ضروري است اما اين مسئوليت را مي توان به مسئول فني واگذار كرد كه تعيين صلاحيت وي باستناد آئين نامه فوق الذكر خواهد بود.

مسئول ايمني هر معدن به عنوان ناظر و كنترل كننده عمليات و انطباق دادن معدن با بندهاي مندرج در اين آئين نامه و ديگر آئين نامه هاي مصوب شورايعالي حفاظت فني تعيين مي گردد، كه با حضور و بازرسي از معدن توصيه ها و پيشنهادهاي خود را جهت پيشگيري و رفع خطر تذكر داده و در صورت حساسيت موضوع آن را كتباً به مسئولين معدن گزارش مي نمايد و در صورت تشخيص خطر حتمي برابر مقررات اين آئين نامه تا رفع خطر نسبت به توقف عمليات در محل خطر اقدام نمايد.

كليه كارگاههاي معدني اعم از سطحي يا زيرزميني لازم است در هر شيفت كاري حداقل يك بار توسط مسئول ايمني يا جانشين وي مورد بازديد قرار گيرد.

قبل از شروع به كار در هر شيفت كاري مسئول ايمني معدن و يا جانشين او بايد از كارگاه مربوطه بازديد نمايد و پس از اطمينان از ايمن بودن آن به كارگران مجوز ورود داده مي شود.

وزارت معادن و فلزات مي بايست رونوشت پروانه هاي اكتشاف و بهره برداري را به وزارت كار و اموراجتماعي ارسال نمايد و دارندة پروانة اكتشاف يا بهره برداري مكلف است تاريخ شروع عمليات خود را به وزارتخانه هاي معادن و فلزات، كار و اموراجتماعي (ادارات كل كار و اموراجتماعي) اطلاع دهد.

اكتشاف كننده يا بهره بردار بايد مدارك مشروحة زير را در سر معدن نگهداري كرده و براي ارائه به مهندسين ناظر وزارت معادن و فلزات و بازرسان كار وزارت كار و اموراجتماعي آماده داشته باشد. الف * پروانة اكتشاف يا پروانه بهره برداري يا كپي آنها. ب * نقشة محدوده به مقياس حداقل ۲۵۰۰۰۰ /۱ و نقشة بهره برداري به مقياس حداقل ۵۰۰۰ /۱ و براي معادني كه عمليات زيرزميني دارند، نقشه به مقياس حداقل ۱۰۰۰ /۱ از قسمت درون معدن و همچنين يك نقشه از كارگاهها و تأسيسات خارج معدن به مقياس حداقل ۵۰۰ /۱. پ * دفتر حاوي مشخصات كاركنان معدن و استخراج روزانه طبق نمونه اي كه وزارت معادن و فلزات تعيين خواهد كرد. ت * دفتر مخصوصي جهت ثبت نظرات و تذكرات و دستوراتي كه در اجراي آئين نامه هاي مربوط نسبت به طرز كار و رعايت اصول فني و حفاظت و بهداشت كار و ساير مواردي كه از طرف مهندسين ناظر وزارت معادن و فلزات و بازرسان كار وزارت كار و اموراجتماعي داده مي شود. ث * دفتر مخصوص ثبت حوادث و گزارش اقدامات معموله طبق نمونه اي كه از طرف وزارت كار و اموراجتماعي تعيين مي شود. ج * دفاتري مخصوص جهت ثبت كلية اقدامات ايمني و بهداشت كار كه به ترتيب توسط مسئول ايمني و مسئول بهداشت حرفه اي كه در اجراي آئين نامه ها و مقررات مربوطه تكميل مي گردد. چ * آئين نامة ايمني معادن و كلية آئين نامه هاي حفاظت فني و بهداشت كار مصوب شوراي عالي حفاظت فني.

رعايت مفاد كلية مقررات و آئين نامه هاي مصوب شوراي عالي حفاظت فني در خصوص نكات ايمني مرتبط با لوازم، كالاها و تجهيزات معدني لازم الاجراء است.

تبصره كلية سفارشات و نكات احتياطي و ايمني كه از طرف سازندگان و توليدكنندگان لوازم، كالاها و تجهيزات معدني توصيه مي شود لازم الاجراء است.

تمام شاغلين در معادن زيرزميني و كارگراني كه با تغيير شغل از قسمتي به قسمت ديگر معدن منتقل مي شوند بايد با راه هاي خروجي و اضطراري معدن آشنا شده و آگاهي كامل پيدا كنند.

ورود كليه افراد غيرشاغل در معدن منوط به كسب اجازه از سرپرست معدن يا جانشين وي مي باشد.

ورود و كار در كارگاهها و معادن زيرزميني متروكه منوط به كسب مجوز از سرپرست معدن يا مسئول ذيربط بوده و بايد با رعايت مقررات ايمني و پس از حصول اطمينان از برقراري تهوية مناسب و سالم بودن وسايل نگهداري و عدم ريزش حفريات انجام گيرد.

با تمهيداتي كه از طرف سرپرست معدن انجام مي گيرد، بايستي همواره تعداد و اسامي كاركناني كه در هر لحظه داخل معدن و بخصوص زير زمين بوده مشخص باشد و تا زماني كه كارگران در زيرزمين مشغول كار هستند حداقل يك نفر از مسئولين مي بايست در دفتر سرمعدن حضور داشته باشد.

محل يا محل هاي حادثه ساز در معدن بايد بوسيلة سيم خاردار يا وسايل محصور كنندة مناسب و علائم اخباري و هشدار دهنده از محل هاي مجاور مجزا باشد بطوري كه مانع عبور اشخاص متفرقه و حيوانات گردد.

معادن زيرزميني (به استثناي جبهه كارهاي در حال حفاري) بايد به وسيله حداقل دو راه با شرايط زير به خارج ارتباط داشته باشد. الف*راههاي مذكور در داخل معدن به هم ارتباط داشته باشد. ب* عبور افراد از هر يك از آنها به آساني ميسر باشد. پ* فاصلة بين آنها بيش از ۱۵ متر بوده و دهانة آنها زير پوشش يك ساختمان واحد نبوده و مدخل آنها در نقاط سيل گير و يا بهمن گير و مانند آن نباشد.

كارگاه مي بايست طوري تجهيز شود كه به كسي آسيبي نرسد. چنانچه فردي مشاهده كرد نقصي در كارگاه وجود دارد كه آسيب به ديگران مي رساند بلافاصله مي بايست افراد را مطلع نموده و مراتب را به رئيس قسمت جهت رفع نقص اعلام نمايد.

هيچ كس نمي بايست بدون اجازه به محل ممنوعه وارد شده و اين محل بايد بوسيلة تابلوي اخباري هشداردهنده مشخص شود.

نقاط نقشه برداري شده نبايد توسط اشخاص غيرمسئول تخريب شود.

رعايت مادة ۹۲ قانون كار جمهوري اسلامي ايران در مورد معاينات پزشكي و بهداشتي شاغلين در معدن الزامي است.

با توجه به مادة ۹۰ قانون تأمين اجتماعي ارجاع مشاغل معدني به كاركنان جديدالاستخدام و يا كاركناني كه مي خواهند به كار جديدي گمارده شوند پس از انجام معاينات پزشكي از نظر قابليت جسماني و رواني متناسب با نوع كارهاي مرجوع ميسر است.

استعمال دخانيات در كارگاه هاي زيرزميني ممنوع است.

به استناد آئين نامه حفاظت و بهداشت عمومي در كارگاهها مصوب شوراي عالي حفاظت فني ورود افراد همراه با سيگار، كبريت، فندك يا هرنوع وسايل و لوازم آتش زا به معادن ذغالسنگ و ساير معادني كه خطر آتش سوزي يا انفجار داشته باشد مطلقاً ممنوع است.

تبصره در اين گونه معادن همراه داشتن دوربين عكاسي يا فيلم برداري يا نظاير آنها كه چراغ فلاشر آنها از نظر جرقه حفاظت شده نيستند نيز ممنوع است.

روشن كردن آتش در سطح زمين تا شعاع ۲۰ متري از دهانه دويل ها، چاه ها و ورودي معادن زيرزميني كه احتمال خطر آتش سوزي و انفجار داشته باشد مطلقاً ممنوع است.

در صورت بروز حادثه يا بيماري ناشي از كار مي بايست برگه هاي مربوطه تكميل و نسخه اي از آن را به ادارات كار و اموراجتماعي، مراكز بهداشت و سازمان تأمين اجتماعي محل ارسال نمود.

به استناد آئين نامه وسايل حفاظت انفرادي مصوب شوراي عالي حفاظت فني كلية كارگران شاغل در معادن مي بايست در هنگام ورود به معدن به وسايل حفاظت فردي مناسب و بر اساس نوع و شرايط كار مجهز گردند.

به استناد فصل هشتم قانون كار جمهوري اسلامي ايران و آئين نامه حفاظت و بهداشت عمومي در كارگاهها مصوب شورايعالي حفاظت فني مي بايست تسهيلات بهداشتي و رفاهي مناسب و كافي شامل روشوئي، حمام، توالت، رختكن، محل غذاخوري و نمازخانه و غيره در محل مناسبي از سطح زمين وجود داشته باشد.

در حفاري هاي سطحي و معادن روباز شيب موقت ديواره ها و شيب كلي آنها با توجه به خصوصيات مكانيكي سنگ ها بايد به گونه اي تعيين شود كه خطر ريزش نداشته باشد. در جبهه كارهاي فعال وقتي انتخاب شيب موقت براي پايداري كوتاه مدت مجاز است كه اطمينان كافي از عدم ريزش وجود داشته باشد.

عبور و مرور وسايل نقليه در جاده هاي معدني مشمول مقررات عمومي مربوطه كشور مي باشد.

در معادني كه از دستگاه سيم برش الماسه استفاده مي شود، به منظور جلوگيري از پرتاب سگمنت (دندانه هاي الماسه روي سيم برش) و يا صدمات ناشي از شلاق زدن سيم پاره شده لازم است در مسير سيم برش پوشش حفاظتي مناسب بكار گرفته شود.

در هنگام برش، جداكردن و جابجائي بلوك هاي سنگ، استقرار ماشين آلات و افراد در پايين دست بلوك سنگ ممنوع است.

در معادن روباز و كارگاه هاي حفاري سطحي براي جلوگيري از لغزش و سقوط كارگر، محل استقرار و عبور و مرور آنان بايد داراي عرض و شيب مناسب باشد. در غير اين صورت كارگر بايد به كمربند ايمني و طناب نجات كه به نقطه اتكاء مطمئني متصل شده باشد مجهز گردد.

كار در سطح هنگام باد، برف يا باران شديد و احتمال وقوع رعد و برق بايد با احتياط كامل صورت گيرد.

در حفر ترانشه براي اكتشاف و نمونه برداري بايد دقّت شود تا خطر ريزش ديواره وجود نداشته باشد و در صورت لزوم با وسايل مناسب نگهداري شود.در ترانشه ها و چاهك هايي كه به عمق بيش از ۵ /۱ متر هستند بايستي براي بالا و پائين رفتن از نردبان استفاده شود.

در ترانشه و چاهك هايي كه خطر انباشتگي گاز وجود دارد ورود و كار افراد بايستي پس از تهويه و اطمينان از بي خطر بودن آن محل ها انجام گيرد.

تميز كردن يا ميزان و مسطح كردن جبهة كار در معادن روباز و در اثناي كار ماشين حفاري بدون اخذ اجازه از مسئول دستگاه ممنوع است.

دهانة چاههاي قائم بايد با در فولادي پوشانده شده و در اطراف آن نردة حفاظ نصب شود.

دهانة چاههاي مايل و تونل هاي شيب دار بايد به درب مسدود كننده يا راه بند مجهز باشد.

هنگام حفر چاه استفاده از سپر محافظ (سكّو) در فاصله اي كمتر از ۳۰ متر از جبهة كار الزامي است. اين سكو مي بايست علاوه بر كابل فلزي (سيم بكسل) تعليق به كمك جك هاي مكانيكي افقي به ديوارة چاه تثبيت شود.

هنگام حفرچاه از زير سكوي كار تا جبهة كار مي توان از نردبان طنابي استفاده كرد مشروط بر آن كه طول آن از ۳۰ متر كمتر باشد.

در تونل هاي شيب دار محل عبور افراد در تمام مسير بايد در يك سمت باشد.

در تونل هاي افقي و شيب دار مجهز به نوار نقاله عرض راه عبور افراد مي بايست در يك طرف حداقل ۶۰ سانتيمتر و در طرف ديگر حداقل ۴۰ سانتيمتر باشد.

در تونل هاي افقي و شيب دار كه باربري ريلي دارند بايد عرض راه عبور افراد در يك طرف حداقل ۶۰ سانتي متر باشد.

در حفريات شيب داري كه براي عبور و مرور افراد اختصاص داده ميشود بايستي در شيب هاي مختلف به شكل زير تجهيز گردند: الف* در شيب ۱۵ -۷ درجه – دستگيره سرتاسري ب* در شيب ۳۰ -۱۵ درجه – پله هاي وسيع شيب دار و دستگيره پ* در شيب ۴۵ – ۳۰ درجه – نردبان و يا پله هاي افقي و دستگيره ت*- در شيب ۴۵ درجه و بيشتر از آن، قسمت عبور و مرور افراد بطور كلي مجزا و در اين حالت مجهز به نردبان مي گردد.

در حفريات با شيب تند كه مجهز به نردبان شده اند بايد دقت كرد كه: الف* شيب نردبان ها از ۸۰ درجه بيشتر نباشد. ب* فاصله پايه نردبان تا ديواره نبايد كمتر از ۶۰ سانتيمتر باشد. پ* در انتهاي هر نردبان پاگردي به منظور استراحت و پيشگيري از خطرات سقوط ساخته شده باشد. ت* نردبان بايد حداقل تا يك متر بالاي پاگرد ادامه يابد و در غير اين صورت به دستگيره هاي ثابتي مجهز باشد كه امكان بالا و پائين آمدن افراد را فراهم نمايد. ث* فاصلة پاگردها از ۱۰ متر بيشتر نباشد.

در تونل هاي شيب دار و چاه هاي مايل بايد در فاصلة حداكثر هر ۵۰ متر يك جان پناه احداث شود. در محل سوزن هاي انشعاب ريل نيز بايد جان پناه احداث شود.

هنگام كار در سينه كارهاي تونل هاي شيب دار، كارگران بايد از خطر سقوط و افتادن واگن و ماشين آلات از بالا بطرف سينه كار محفوظ باشند. راه بند مسدود كننده عبور واگن بايد در دو نقطه يكي در دهانه تونل شيبدار و ديگري در فاصلة ۲۰ متري از محل كار كارگران نصب شود.

در جبهة كارهاي معادن روباز و زيرزميني، بخصوص پس از آتشباري، لازم است كلية قسمتهاي سست شده (لقي ها) در جبهة كار و ديواره ها و سقف ها با دقت لق گيري شده و يا به طور مطمئني از ريزش آنها جلوگيري بعمل آيد. ورود كارگران و شروع به كار آنان در محل بايد پس از لق گيري بطور مطمئن انجام شود.

حفاري هاي متروكه و كارگاههائي كه استخراج آنها تمام شده بايد مسدود شوند. اين عمل بايد طوري انجام گيرد كه هيچ گونه اختلالي در تهويه معدن بوجود نيايد.

در مورد فضاي خالي شده در عمليات استخراج زيرزميني بايد امكان نشست سطح زمين و احتمال خطرات را در بيرون و يا درون معدن پيش بيني كرده و با تدابيري نظير پركردن محل استخراج و يا كنترل نشست سطح زمين و يا مانند آن از بروز خطر جلوگيري كرد.

سنگ هاي استخراجي (كوپ ها) بايستي بطور منظم و روي بزرگترين سطح اتكاء خود انباشته شوند تا بدين وسيله از سقوط آنها و آسيب رساني به كاركنان جلوگيري شود.

از به كار بردن طناب، زنجير، سيم بكسل و يا قلاب هائي كه معيوب و پوسيده هستند جداً خودداري شود و براي بكسل كردن ماشين آلات، بلوك هاي سنگ هاي استخراجي و غيره از سيم بكسل با مقاومت مناسب استفاده شود.

كلية كارگران بايد به اندازة كافي از حوزه عملكرد كابل ها و طناب ها و جك ها فاصله داشته باشند.

كارگران نبايد به هيچ وجه زير بارهاي معلق مخصوصاً كوپ هاي معلق قرار گيرند.

لبه هاي سست و در حال ريزش و شكاف هايي كه در لبه ها بوجود آمده بايد دائماً تحت كنترل و بازرسي قرار گيرد.

به استناد آئين نامه حفاظت و بهداشت عمومي در كارگاهها مصوب شورايعالي حفاظت فني، روغنكاري اجزاء متحرك ماشين آلات حفاري هنگام كار ممنوع است.

به استناد آئين نامه ايمني كار بر روي خطوط و تجهيزات برقدار مصوب شورايعالي حفاظت فني در معادن روباز عبور ماشين حفاري از زير كابل هاي انتقال برق هنگامي مجاز است كه فاصلة بين بالاترين نقطة ماشين تا سيمهاي هادي برق از ۵ /۱ متر كمتر نباشد.

كلية دستگاهها و ماشين آلات در حال كار در معدن روباز بايد حسب مورد مجهز به برق گير باشند.

به استناد آئين نامه حفاظت و بهداشت عمومي در كارگاهها مصوب شوراي عالي حفاظت فني كلية قسمتهاي متحرك و انتقال دهندة نيرو از قبيل تسمة فلكه، زنجير، چرخ دنده و امثال آن و همچنين قسمتهائي از ماشينها كه امكان ايجاد سانحه براي كارگران و يا درگيري اشياء وجود داشته باشد بايد داراي پوشش يا حفاظي مناسب و با مقاومت باشند.

كلية ماشينها و تجهيزات معدني بايد توسط افراد ماهر و آموزش ديده بكار برده شوند.

هنگام كار با ماشين استخراج ذغالسنگ كه با زنجير يا سيم بكسل كشيده مي شود، ورود افراد به محدودة ماشين و كار در پائين دست ماشين ممنوع است.

استفاده از ماشينهاي با موتور احتراقي در محيط هاي آلوده به گازهاي قابل انفجار ممنوع است.

متصدّيان دستگاههاي برقي هنگام كار بايد از وسايل حفاظت فردي مناسب شامل دستكش لاستيكي، كفش و كلاه ايمني عايق در برابر الكتريسيته استفاده كنند.

قبل از شروع بكار هر نوع ماشين، متصدي بايد اطرافيان را از راه اندازي دستگاه آگاه نمايد.

براي كار با پمپ هاي دستگاه حفاري اكتشافي بايد موارد زير رعايت شود: - موقعي كه پمپ روشن است، متصدي بايد از دستكش لاستيكي عايق الكتريسيته استفاده نمايد. - از سيستم اتصال به زمين تأييد شده استفاده شود. - شاسي پمپ بايد كاملاً به زمين محكم شود.

براي كار با بيل هاي مكانيكي در معادن روباز بايد موارد زير رعايت شود: - به غير از مكانيك مجاز، مسئول ايمني و مسئول فني هيچ كس حق ندارد بدون اجازه متصدي وارد اتاقك فرمان شود. - متصدي تنها در موارد اضطراري و به مدت كوتاه و به شرط آنكه كمك خود را جايگزين نمايد مجاز به ترك ماشين در شيفت كار خود مي باشد. - هنگام توقف كار، ولو به مدت كوتاه، بايد جام و چنگك بيل پائين آورده شده و روي زمين قرار گيرد و رها كردن آن بحالت آويزان و معلق ممنوع است. - متصدّي ماشين، ضمن كار بايد چنان زمين را صاف كند كه احتياج به دوباره كاري نباشد. - انجام هرنوع حركتي و هرگونه جابجائي بيل مكانيكي از قبيل راه اندازي، حركت به جلو يا عقب، بارگيري به كاميون و غيره بايد همراه با علامت هاي صوتي مانند بوق يا زنگ يا سوت باشد و همة افرادي كه در معدن كار مي كنند بايد با علامت مربوطه آشنا باشند.

بكارگيري جرثقيل و بازرسي فني آن مي بايست به استناد آئين نامة حفاظتي وسايل حمل و نقل و جابجا كردن مواد و اشياء در كارگاهها مصوب شورايعالي حفاظت فني انجام پذيرد.

جام شاول (صندوقه بيل مكانيكي) در موقع كار هرگز نبايد بالاي سر افرادي كه در محل كار مي كنند چرخانده شود.

جام شاول نبايد بالاي اطاق رانندة كاميون و كابل هاي اتصال برق حركت داده شود.

همواره بايد كنترل كاملي بر روي بارهاي معلق وجود داشته باشد.

شاول نبايد در فاصله كمتر از ۳ متر از خطوط برق ولتاژ بالا كار كند.

متصدي بايد قبل از حركت جام (لودر، شاول و غيره) به اطراف و بالا به دقت نگاه كرده و اطمينان پيدا كند كه همه چيز در وضعيت خوبي قرار دارد و در هنگام بلند كردن جام و متعلقات مربوطه و قبل از حركت از فرد مسئولي كه روي زمين علامت مي دهد فرمان بگيرد.

هرگز نبايد از وسيلة نقلية سنگين بيرون پريد. بايستي دستگيره ها و آهن هاي نصب شده براي پياده شدن را با دو دست محكم گرفته و در حالي كه صورت بطرف ماشين مي باشد پياده شد.

جلو و عقب چرخ هاي ماشين آلات در حال توقف بايد با دقت مسدود گردد تا از حركت احتمالي آنها جلوگيري شود خصوصاً اگر اين ماشين آلات در شيب قرار گرفته باشند.

سوار شدن افراد غيرمجاز بر لودر، گريدر، بولدوزر، شاول و غيره ممنوع بوده و هيچكس حق ندارد بر روي جام و تيغه هاي لودر، گريدر و غيره سوار شود.

در هواي تاريك گريدرزني نزديك لبه ها و كنار ديواره هاي بلند ممنوع است.

در ماشين آلات سنگين چرخ لاستيكي كه اجباراً بر روي لبه هاي تيز حركت مي كنند جهت جلوگيري از تركيدگي لاستيك و ايجاد شرايط نا ايمن بعدي بايد چرخها به زنجير حفاظتي مجهز شوند.

تسطيح مواد تخليه شده در محل تخلية بار بلافاصله پس از تخلية بار ممنوع است.

توقفگاه ماشين آلات معدني بايد به اندازة كافي از انبارهاي سوخت فاصله داشته و از نگهداري مواد قابل اشتعال مانند بنزين، گازوئيل، نفت و روغن در داخل آن خودداري شود.

داشتن گواهينامة ويژه جهت كار با ماشين آلات متحرك مانند بيل مكانيكي، تراكتور، لودر، بولدوزر و لوكوموتيوو غيره براي متصديان اينگونه ماشينها الزامي است.

نكات زير مي بايست به هنگام كار با دستگاههاي چال زني رعايت شود: الف* مته ها كاملاً تيز باشند. ب* دكمه هاي لباس كارگر بسته باشد. پ* براي بيرون آوردن مته از چال فقط از آچار مخصوص استفاده شود. ت* نبايد پرفراتور (دستگاه چال زني براي چالهاي با قطر كم) را بدون مته روشن كرد. ث* نبايد در صورت تا خوردگي شيلنگ دستگاه را روشن كرد. ج* تمام چال هاي حفر شده به دقت هواگيري شوند و دهانة چال هاي غيرافقي را با درپوش چوبي بطور موقت پوشاند. چ* جبهة كار در معادن قبل از شروع به كار چال زني لق گيري شود. ح* چال زني با دستگاههاي الكتريكي به كمك دستكش عايق الكتريسيته انجام شود. خ* محل استقرار واگن دريل(دستگاه چال زني ارابه اي) مسطح و شيب آن مطمئن باشد به گونه اي كه خطر لغزش يا واژگوني دستگاه وجود نداشته باشد د* در دستگاههاي چال زني برقي اتصال زمين موثر و كليد ضد انفجار ورله حفاظتي وجود داشته باشد ذ* قبل از تعمير و باز كردن قسمتهاي دستگاه برقي در سينة كار جريان برق قطع شود ر* كابلهاي دستگاه برقي در محلي قرار داده شوند كه از خطر صدمة ناشي از عبور دستگاهها يا برخورد قطعات سنگ مصون باشند ز* چال زني بايد با تزريق آب يا آب پاشي يا با استفاده از دستگاه غبارگير انجام شود بطوري كه ميزان غبار توليد شده از حد مجاز كمتر باشد

شبكه حفاري هاي زير زميني با توجـه به پايداري سنگـها و تغيير شكـل آنها بايستي بطور دائم بررسي و در صورت لزوم به وسائل نگهداري مناسب مجهز گردد.

انجام حفاري هاي زيرزميني بدون داشتن مشخصات فني نگهداري از قبيل محل و نقشه كارگاه و نگهداري و مصالح بكار گرفته شده، فاصلة نصب وسايل نگهداري از يكديگر و از جبهة كار كه به تأييد مسئول فني يا سرپرست معدن نرسيده باشد ممنوع است

وسيلة نگهداري بايد به شكلي كارگذارده شود كه بين آن با سقف و ديواره ها اتكاي كامل حاصـل شود و حفره هاي ايجاد شده كاملاً پر گردد

كلية وسايل نگهداري نصب شده در معدن بايد داراي مقاومت و استحكام لازم باشد

در موقع نصب، تعويـض و يا تعمـير وسايـل نگهداري بايـد احتـياط هاي لازم براي جـلوگيري از ريزش بعمل آيد

استاد كار هر قسمت موظف است در هر نوبت كار حداقل يكبار سقف، ديوارها، راهروها و وسايل نگهداري جبهة كار خود را كاملاً بازديد و در صورت مشاهدة عيب و نقص فوراً نسبت به رفع آن اقدام نمايد. بعلاوه در پايان هر نوبت كار قبل از حصول اطمينان از استحكام كارگاه نبايد محل كار را ترك كند

مسئولين ايمني و نظارت مجاز مي توانند در مورد تغيير وسايل نگهداري آسيب ديده و همينطور در مورد سنگهاي معلق و نااستوار سقف و جوانب گالري هائي كه بدون وسايل نگهداري پيشروي مي شوند، ضمن توقف كار سريعاً اقدامات ايمني را انجام دهند.

مسئولين ايمني و نظارت چنانچه در محلي وسايل نگهداري را كافي و ايمن تشخيص ندهند لازم است ضمن گزارش نظر خود به مسئولين معدن براي تقويت وسايل نگهداري موضوع را تا رسيدن به نتيجة نهايي پيگيري نمايند

بازيابي وسايل نگهداري، بايد توسط كارگران ماهر و با تجربة كافي و با نظارت مسئول ايمني معدن صورت گيرد

بازيابي وسايل نگهداري لازم است با استفاده از وسايل و تجهيزات مناسب انجام شود و كارگران در حين بازيابي بايد در محلي مطمئن مستقر شوند

وسايل نگهداري چاهها و همچنين كارگاهها و حفرياتي كه بطور مداوم فعال نيستند لازم است حداكثر هر دو ماه يك بار مورد بازديد و كنترل قرار گيرند.

در كارگاه استخراج، استواري و پا برجا بودن كمر بالاي سينة كار را بايد از طريق بازديد و ضربه زدن مورد امتحان و كنترل قرار داده و در صورت مشاهده علائم خطر و شكستگي در كمر بالا و يا در سينة كار بايد به ريختن سنگ هاي معلق اقدام نموده و چوب بست مربوطه را تقويت نمايند

ستون هاي چوبي نگهداري را بايد از پوست و گره تميز نموده و استفاده از چوب هاي با قطر كم، شكسته و يا در جا خشك شده به عنوان ستون يا جزء ديگر چوب بست كه تحت فشار طولي قرار گرفته ممنوع است

استحكاماتي كه در اثر عمليات انفجاري، برداشت و استخراج، جابجا نمودن نقاله و يا لوله هاي هوارساني و غيره جابجا شده و يا صدمه ديده است بايد بلافاصله جايگذاري و مستحكم گردد

در هنگام تعويض وسايل نگهداري به منظور تعويض گالري و يا تعويض چوب بعلت كهنگي و پوسيدگي آن برداشت بيش از ۲ قاب چوبي و يا فلزي در يك زمان مجاز نبوده و قبل از برداشت هر قاب نگهداري لازم است قاب هاي طرفين آن به اندازة كافي تقويت و تخته كوبي گردند

تعويض وسايل نگهداري در محل تقاطع حفاري ها طبق مشخصات فني مربوطه كه به تأييد سرپرست معدن رسيده است و پس از آشنائي كارگران با مشخصات فني فوق و برنامه و چگونگي عمليات و با حضور مسئول ايمني انجام مي شود

در كارگاههاي استخراج زيرزميني با توجه به احتمال نشست زمين و خطرات احتمالي طريقة كنترل سقف پس از استخراج شامل باقي گذاردن فضاي خالي يا پر كردن يا تخريب مي باشد بايد موارد زيرين بطور دقيق در طرح كارگاه استخراج مشخص شود. الف* درحالت باقي گذاردن فضاي خالي ابعاد مجاز فضاي خالي و پايه ها با توجه به مشخصات و پايداري سنگ ها بايد تعيين شود ب* در حالت پر كردن فضاي خالي شـده بايد مشخصـات مواد پركننده، روش پـركردن، فاصلـة زمانـي و طولي پركردن تا جبـهة كار استخـراجي، ميـزان تراكم مادة پركننده بايد تعيين شود پ* درحالت تخريـب لازم است گام تخريـب، طرح نگهـداري در خط تخريب، تخـريـب اجبـاري در صورت لزوم، روش برداشتن پايه ها و دستورات ايمني براي كارگران تخريب كننده به دقت مشخص شود و عمل تخريب بايد توسط كارگران مجرّب و ماهر انجام شود.

مقررات عمومي

آتشبار بايد دورة آموزشي لازم را گذرانده و صلاحيت وي توسط سازمانهاي مربوطه تأييد شود.

هر آتشبـار بايد دفتر مخصوصي جهت ثبت مقدار نارية دريافتي و مصرفي داشته باشد . پس از اتمام هر دفتر، آتشبار بايد آنرا به انبار تحويل داده ودر انبار حداقل تا شش ماه نگهداري شود.

بكار بردن باروت در معادن زيرزميني ممنوع است.

قرار دادن ماده منفجره در مجاورت برف، يخ و آتش ممنوع است .

بكار بردن مواد يخ زده يا فاسد ممنوع است

بكار بردن فتيله اي كه حتي يك بار رطوبت به آن نفوذ كرده و يا تحت تأثير حرارت و برودت قرار گرفته و يا به نحو ديگري مشخصات فني خود را از دست داده باشد ممنوع است

پيـدا شدن يا مفقود شدن مواد ناريه و دستگاه آتش كن در داخل يا خارج معدن بايد فوراً به مسئول مربوطه (استاد كار و مسئول ايمني) گزارش شود

آتشبـاري فقط با خرجگذاري در چال مجاز بوده و استفاده از مواد منفجره در خارج از چال با كسب مجوز از مسئول معدن و مسئول ايمني ميسر مي باشد

بـه منظور اطلاع از سالم بودن فتيله و همچنين سرعت اشتعال آن قبل از استفاده از هر صندوق بايد از آن نمونه برداري و آزمايش شود.

امحاء مواد نارية فاسد مي بايست منحصراً توسط مسئولين ذيربط و با رعايت اصول ايمني مربوط به مخاطرات و آلودگي ناشي از عمليات امحاء انجام شود

با توجه به نقش اصلي آب در خاموش كردن آتش لازم است در جايي كه مواد منفجرة غير امولسيوني قرار دارد جريان آب كافي وجود داشته باشد

به منظور پيشگيري از سفت و خشك شدن مواد منفجره امولسيوني (مواد منفجرة مايع) بايد تا تاريخ مشخصي پس از ساخت مصرف شود بطوريكه اين مواد نبايد بيش از ۶ هفته پس از ساخته شدن در انبار نگهداري شود

انبارهاي مواد ناريه

انبار مواد ناريه بايد طبق ضوابط و مقررات اعلام شده از طرف سازمان ذيربط و همچنين با توجه به مفاد آئين نامة مواد خطرناك و قابل اشتعال مصوب شوراي عالي حفاظت فني ساخته شود

جايـگاه موقـت مواد نارية محلي است كه در آن حداكثر مصرف يك روز نگهداري مي شود . جايگاه موقت فتيله و چاشني بايد مجزا از جايگاه موقت ساير مواد ناريه بوده و فاصلة بين آنها كمتر از ۱۵ متر نباشد .اين جايگاه ها نبايد در جاهاي سرد و مرطوب، پررفت و آمد و در معرض بروز آتش سوزي و انفجار باشد. در و قفل و بست اين جايگاهها بايد كاملاً محكم بوده و بر روي درب ورودي تابلوي اخباري با عبارت « مواد ناريه » با خط خوانا نصب گردد

آن مقـدار از مـواد نـارية پيش بيـني شده بـراي مصرف روزانه كه به مصرف نرسيده است، يا مواد منفجره اي كه به علت عدم نقص در عمليات انفجاري باقي مانده است بايد فقط در جايگاه موقت نگهداري شود

آتشبار نبايد با همراه داشتن مواد منفجره به جايگاه موقت چاشني و همچنين با همراه داشتن چاشني به جايگاه موقت مواد منفجره وارد شود

داخل انبار مواد ناريه وهمچنين محوطة اطراف آن تا فاصلة ۵۰ متري بايد از وجود كلية مواد سريع الاحتراق مانند مواد نفتي، تكه هاي پارچه، كاغذ، خار، بته و غيره پاكيزه نگهداري شود

مقدار مواد نارية وارده و صادرة انبار بايد با ذكر دقيق زمان در دفتر مخصوص ثبت گردد

در انبارها بايد نكات زير رعايت شود: الف* صندوق حاوي مواد ناريه طوري قرار داده شود كه فشنگ ها بصورت قائم قرار نگيرد. ب* صندوق مواد ناريه و چاشني در داخل انبار باز نشود پ* صندوق مواد ناريه و چاشني بايد به آرامي جابجا گردد و از پرتاب كردن و يا لغزاندن آن خودداري شود ت* با كفش ميخ دار نبايد وارد انبار مواد ناريه و چاشني شد ث- صندوق هاي محتوي مواد ناريه و چاشني بايد طوري روي هم چيده شوند كه ارتفاع آنها از ۲ متر يا ۵ صندوق در هر رديف بيشتر نبوده و بين هر دو رديف فضاي كافي براي تهوية مناسب وجود داشته باشد. ضمناً فاصلة رديف صندوق هاي مجاور ديوارهاي انبار با ديوار بايد حداقل ۳۰ سانتي متر باشد. صندوقهاي زيرين بايد روي الوارهاي مناسب چيده شود ج* انبار بايد به استناد آئين نامة پيشگيري و مبارزه با آتش سوزي در كارگاهها به وسايل پيشگيري درآتش سوزي مجهز گردد.

به منظور پيشگـيري از بروز و گستـرش آتش، ساختمان انبار بايد به وسايل و تجهيزات اعلام و اطفاء حريق خودكار مجهز باشد

درب انبار مواد ناريه بايد بطرف بيرون باز شود.

نشت كارتن هاي ديناميت بايد با آب داغ تميز شود

راهروهاي انبار مواد ناريه بايد با علائم اخباري شبرنگ مشخص شود

به استنـاد آئين نامة حفاظت و بهداشت عمومي در كارگاهها بردن كبريت، فندك و هر وسيله اي كه بتواند توليد جرقه و شعله نمايد به انبار ممنوع است

در انبـارهاي مواد ناريه فقط بايد از چراغ ايمني براي روشنائي استفاده گردد و از بكار بردن هر نوع چراغ ديگر و سيم كشي برق خودداري شود

نصب گرماسنج كه حداقل و حداكثر درجة حرارت را در داخل انبار نشان دهد براي كنترل درجه حرارت ضروري مي باشد

درجة حرارت انبار نبايد از ۳۰ درجه سانتي گراد بالاتر و از ۱۰ درجه سانتي گراد كمتر باشد

انبـاردار مواد ناريه بايد داراي صلاحيت كافي بوده و صلاحيت وي به تأييد رسيده باشد و دورة آموزشي لازم را در مركز ذيربط گذرانده باشد

ورود اشخاص غير مجاز به انبار اكيداً ممنوع است

آتشبار بايد مواد منفجره و چاشني پيش بيني شده مصرف روزانه را با تسليم رسيد فقط در مقابل در انبار دريافت نمايد. ورود وي و ساير افراد به استثناء متصدي انبار به انبارهاي مواد ناريه ممنوع است

بـازكردن صندوق محتوي مواد ناريه بايد حداقل در فاصلة ۵۰ متري از انبار و با وسايل مخصوص انجام شود

قبل از انجام هرگونه عمليات تعميراتي در انبار مواد ناريه بايد كلية مواد موجود را به محل امني منتقل و پس از بازرسي و تميز نمودن انبار شروع به تعمير نمود

حمل و نقل مواد ناريه

حمل و نقل مواد ناريه به معدن بايد طبق آئين نامه ارائه شده از سوي سازمان ذيربط انجام شود

جابجا كردن مواد ناريه در داخل معدن و حمل آن از انبار به محل كار و نظير آن بايد تحت نظارت و با مسئوليت آتشبار انجام گيرد

حمـل مواد منفجره به مقدار مورد احتياج بايد در كيسة برزنتي يا جعبة مخصوصي كه بدين منظور ساخته شده صورت گيرد. كيسه ها يا جعبه ها بايد داراي بست و قفل بوده و كليد آن بايد در اختيار آتشبار باشد. حداكثر ظرفيت هر كيسه ۱۵ كيلوگرم و حداكثر ظرفيت هر صندوق ۲۵ كيلوگرم است.حمل بيش از يك كيسه يا يك صندوق به وسيلة يك نفر ممنوع است

مواد منفجره پودري يا مايع بايد توسط وسايل نقليه مخصوص حمل شود

قـراردادن چاشني همراه با ماده منفجرة اصلي در يك كيسه يا يك صندوق يا يك وسيله نقليه ممنوع است

قراردادن لوازم و اشياء متفرقه درون كيسة برزنتي يا جعبة محتوي مواد ناريه ممنوع است

در صورت حمل مواد ناريه به وسيله لوكوموتيو در داخل معدن، قطار مربوطه بايد داراي واگن مخصوص بوده و روي آن علائم خطر نصب شود الف* حمل چاشني بوسيلة واگن حامل مواد منفجره ممنوع است ب* بغير از راننده و آتشبار و كمك او، استفادة ساير افراد از قطار حمل مواد ناريه ممنوع است پ* قطار حامل مواد ناريه بايد حداقل ۵ دقيقه با قطارهاي نفربر فاصلة زماني داشته باشد

هنگام حمل مواد ناريه با وسايل حمل و نقل در چاه هاي معدني، بايد كلية مقررات مربوط به حمل افراد در چاه رعايت شود و نبايد اشخاص ديگري غير از آتشبار و كمك او از وسايل حمل و نقل مواد ناريه استفاده نمايند. حمل مواد ناريه و چاشني توأماً ممنوع است. متصدي بالابر چاه بايد قبلاً مأموران پذيرگاهي را كه محموله در آنجا تخليه مي شود مطلع نمايد

در زمان رعد و برق و در خلال آن حمل و نقل مواد ناريه ممنوع است

آتشباري

آتشباري در معدن بايد به وسيلة آتشباري كه از طرف مسئول معدن به اين سمت گمارده شده است انجام گيرد

هر آتشبار مي تواند يك نفر كمك داشته باشد و ليكن مسئوليت انجام عمليات ازهر حيث بر عهدة آتشبار است

عمليـات آتشـباري بايد پس از اتمام عمليات حفاري و تخلية جبهة كار از كلية تجهيزات و مواد قابل اشتعال و دور كردن افراد غير مجاز از محل انجام شود

حمل مواد ناريه به محلي كه كارگران هنوز مشغول چالزني هستند ممنوع است

وسايلي كه ممكن است در اثر آتشباري آسيبي به آنها برسد بايد به نحو مناسبي حفاظت شوند

آتشبار نبايد غير از وسايلي كه مسئول معدن اجازة استفاده از آن را داده است از وسايل ديگري براي انجام عمليات استفاده نمايد

آتشباري بايد طبق طرح مصوب مورد تأييد مسئول معدن شامل نقشة قرارگيري چالها در جبهة كار، نوع مواد منفجره و چاشني، عمق- شيب و مقدار مواد منفجره و طريقة خرجگذاري هرچال، شماره تأخير چاشني ها يا ترتيب انفجار چال ها، طريقة بستن مدار در چاشني هاي الكتريكي و ساير مشخصات موردنياز براي آتشباري و با نظارت مسئول ايمني انجام گيرد

چاشني گذاري فشنگها بايد فقط در محل آتشباري بلافاصله قبل از خرج گذاري صورت گيرد.