نظام مصون سازي و عمليات پدافند شيميايي كشور

تاریخ تصویب: 1402/06/28 · تاریخ روزنامه رسمی: 1402/09/25

به استناد تبصره ۱ قانون تشکیل سازمان پدافند غیرعامل کشور مصوب ۱۴۰۲/۰۶/۱۲ و ماده ۸ اساسنامه سازمان پدافند غیرعامل کشور مصوب مقام معظم رهبری (مد ظله العالی)…

به استناد تبصره ۱ قانون تشكيل سازمان پدافند غيرعامل كشور مصوب 1402/06/12 و ماده ۸ اساسنامه سازمان پدافند غيرعامل كشور مصوب مقام معظم رهبري (مد ظله العالي) هفتاد و هفتمين جلسه كارگروه كميته دائمي پدافند غيرعامل كشور در تاريخ 1402/06/28 تشكيل گرديد و در جهت تسري الزامات قانون فوق الذكر، پيشنهاد آن سازمان مبني بر ابلاغ مجدد نظام مصون سازي و عمليات پدافند شيميايي كشور مصوبه شماره 160/1/2121 مورخ 1399/11/21 را بررسي و به شرح زير تصويب نمود:

مقدمه استحصال، فرآوری و استفاده از مواد شیمیایی به موازات رفاه و آسایشی که برای بشر به ارمغان آورده به همان نسبت او را با حوادث و خطرات شیمیایی مواجه کرده است،…

مقدمه استحصال، فرآوري و استفاده از مواد شيميايي به موازات رفاه و آسايشي كه براي بشر به ارمغان آورده به همان نسبت او را با حوادث و خطرات شيميايي مواجه كرده است، ساخت انواع سلاح هاي منفجره و شيميايي در حوزه نظامي و شيوه هاي ناايمن و ناصحيح بهره وري در حوزه ي صنعت و خدمات به حوادث مرگبار ناشي از انفجار، آتش سوزي، انتشار مواد سمي، آلودگي و تخريب محيط زيست و منابع طبيعي و تهديد حيات بسياري از گونه هاي گياهي و جانوري، منجر شده است؛ پديده اي كه از آن به تهديدات و مخاطرات شيميايي ياد مي شود؛ بروز حوادث متعدد شيميايي يكي از مهم ترين پيامدهاي سوء كاربرد مواد شيميايي محسوب شده و اين دسته از حوادث علاوه بر تحميل خسارات اقتصادي شديد بر جوامع انساني، ممكن است امنيت مردم را نيز در گستره محلي، منطقه اي، ملي و حتي بين المللي تهديد نمايد؛ ماهيت صدمات و آسيب هاي ناشي از حوادث شيميايي ايجاب مي نمايد كه دستگاه هاي اجرايي داراي تاسيسات و مراكز شيميايي نسبت به مصون سازي و كاهش آسيب پذيري زيرساخت هاي خود اهتمام داشته و با ارائه طرح هاي پاسخ و مقابله و رزمايش آنها، آمادگي خود را در برابر تهديدات شيميايي ارتقاء دهند. نظام مصون سازي و عمليات پدافند شيميايي كشور، نمايانگر نحوه تحقق پدافند شيميايي و مصون سازي در سطح عملياتي، در نتيجه ي انجام ماموريت هاي عملياتي توسط نيروهاي پدافند شيميايي در وضعيت هاي مختلف مو…

ماده ۱

تعاريف و اختصارات

۱)

1) كميته دائمي : كميته ي دائمي (شوراي عالي) پدافند غيرعامل كشور

۲)

2) سازمان : سازمان پدافند غيرعامل كشور

۳)

3) قرارگاه:قرارگاه پدافند شيميايي كشور

۴)

4) پدافند شيميايي : به مجموعه اي از تدابير و اقدامات اعم از؛ رصد و پايش تهديدات، حوادث و مخاطرات شيميايي، تشخيص و اعلام وضعيت هاي شيميايي، تعيين دارايي ها و سرمايه هاي شيميايي كشور، سطح بندي و طبقه بندي آنها، كشف و شناسايي نقاط ضعف و آسيب پذيري زيرساخت هاي شيميايي، تعيين حريم زيرساخت ها، صنايع و مراكز شيميايي، آموزش، تمرين و رزمايش هاي شيميايي، مديريت، پشتيباني، تامين تجهيزات مناسب جهت مقابله و انجام اقدامات در حوادت شيميايي اعم از تحديد منطقه، رفع آلودگي، امداد، نجات و درمان مصدومين شيميايي، پاكسازي و بازيابي منطقه آلوده، تخليه و اسكان اطلاق مي شود.

۵)

5) نظام عملياتي پدافند شيميايي :مجموعه اي متشكل از تعيين نقش ها و وظايف و روابط و نحوه تعاملات بخش هاي مختلف عمليات پدافند شيميايي، مسئوليت هاي دستگاه هاي اجرايي ذي ربط، چگونگي تحقق اهداف و اجراي مأموريت در حوزه پدافند شيميايي در سطوح مختلف عملياتي مي باشد.

۶)

6) واحد صنعتي : مكان صنعتي مانند كارگاه يا كارخانه با مجتمع كه در آن به توليد يا مصرف مواد شيميايي صنعتي مي پردازد.

۷)

7) منطقه /شهرك صنعتي : مكاني است داراي محدوده و مساحت معين كه مجموعه اي ساماندهي شده از واحدهاي صنعتي در آن مستقر مي باشند و خدمات ضروري با توجه به وسعت منطقه و واحدهاي صنعتي موجود ارايه مي گردد.

۸)

8) منطقه ويژه : به مجموعه اي از زيرساخت ها و تاسيسات پالايشگاهي، نيروگاهي، پتروشيمي و پخش فرآورده هاي صنعت نفت و گاز كه در يك محدوده جغرافيايي مستقر بوده و داراي ساختار متمركز اداري مي باشد اطلاق مي شود؛ مانند منطقه ويژه اقتصادي پارس جنوبي

۹)

9) مراكز و تاسيسات شيميايي : به مراكز و صنايعي (فعال يا غيرفعال) كه در آنها مواد شيميايي توليد، نگهداري، انبارش، خريد و فروش يا مورد استفاده قرار مي گيرد، اعم از يك كارگاه، كارخانه، مجتمع، منطقه يا شهرك صنعتي و يا مراكز تحقيقاتي و دانشي در اين سند به اختصار تاسيسات شيميايي گفته مي شود.

۱۰)

10) حوادث و مخاطرات شيميايي : به رخدادهاي عمدي ناشي از اقدامات امنيتي و جنگي دشمن و يا خرابكاري صنعتي و غيرعمدي ناشي از خطا و سهل انگاري ايمني در فرايند صنعتي كه در زيرساخت ها، صنايع، مراكز خدماتي مانند تصفيه خانه هاي آب و مراكز نگهداري، انبارش و فروش مواد شيميايي يا در فرايندهاي توليد، بهره برداري، حمل و نقل و انبارش مواد و كالاهاي شيميايي خطرناك بوجود مي آيد و موجب آسيب به سرمايه هاي انساني، آلودگي، اختلال، تغيير وضعيت يا نابودي محيط زيست، سرمايه ها و دارايي ها مي گردد، گفته مي شود.

۱۱)

11) تهديد شيميايي: به هرگونه احتمال با اقدام عامدانه با كاربرد مواد شيميايي يا اقدام نظامي يا امنيتي عليه زيرساخت هاي شيميايي كه موجب نشت مواد شيميايي و آسيب به منابع انساني، سرمايه هاي اقتصادي يا محيط زيست گردد. تهديد شيميايي گفته مي شود.

۱۲)

12) تروريسم شيميايي : استفاده عامدانه از مواد و تسليحات شيميايي توسط افراد يا گروه هاي تروريستي كه موجب ناامني، ايجاد رعب و وحشت و يا تلفات انساني در جامعه مي گردد

۱۳)

13) مواد شيميايي پرخطر : موادي هستند كه بدليل خواص فيزيكي و شيميايي نظير سميت، انفجار، سريع الاشتعال، خورندگي، خواص تركيبي و ديگر ويژگي ها، به انسان و ساير سرمايه ها آسيب جدي وارد مي نمايد و به طبقات زير دسته بندي مي شوند. كلاس 1: مواد منفجره كلاس 2: گازها كلاس 3: مايعات قابل اشتعال كلاس 4: جامدات قابل اشتعال كلاس 5 : اكسيدكننده ها و مواد شيميايي كلاس6 : سم ها و مواد عفوني كلاس 7: مواد راديواكتيو كلاس 8: مواد خورنده كلاس 9 : ساير موادي كه باعث ايجاد خطر در طول زمان حمل و نقل مي شوند ولي در طبقه بندي هاي بالا به آن ها اشاره نشده مانند ضايعات و پسماندها مواد مغناطيسي شديد، باطري هاي ليتيمي، ازبست قهوه اي، سفيد و آبي (شرح كلي دسته بندي مواد خطرناك - پيوست 1 )

۱۴)

14) جنگ شيميايي : استفاده آشكار يا پنهان يك كشور از تسليحات و مواد شيميايي عليه منابع انساني، سرمايه ها، دارايي ها و زيرساخت هاي كشور ديگر كه پيامد آن آلودگي شيميايي باشد.

۱۵)

15) دستگاه اجرايي : وفق ماده 5 قانون مديريت خدمات كشوري، كليه وزارتخانه ها، مؤسسات دولتي، مؤسسات يا نهادهاي عمومي غيردولتي، شركت هاي دولتي و كليه دستگاه هايي كه شمول قانون بر آنها مستلزم تصريح و يا ذكر نام است از قبيل شركت ملي نفت ايران، سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران، بانك مركزي، بانك ها و بيمه هاي دولتي، دستگاه اجرايي ناميده مي شوند.

ماده ۲

اسناد بالادستي

۱)

1) تدابير و رهنمودهاي مقام معظم رهبري و فرماندهي كل قوا (مدظله العالي) - صنايع دفاع در مقابل حمله ي شيميايي را هرچه مي توانيد توسعه بدهيد، اما صنايع تهاجمي ممنوع، در تمام دستگاه هايمان ممنوع گرديد، صنايع هسته اي را هم صريحاً ما ممنوع كرديم. - امكان پدافند حداكثر در ،ش م ، شيميايي ،ميكروبي، هسته اي وجود آيد. - موضوع پدافند شيميايي را در دستور كار قرار دهيد [خطاب به ستاد كل نيروهاي مسلح]

۲)

2) سياست هاي كلي نظام در موضوع پدافند غيرعامل ابلاغي مقام معظم رهبري (مد ظله العالي)

۳)

3) قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور - ماده 58

۴)

4) قوانين برنامه پنج ساله توسعه جمهوري اسلامي ايران

۵)

5) اساسنامه سازمان پدافند غيرعامل كشور - ماده ۱۰

۶)

6) سند راهبردي پدافند شيميايي كشور

ماده ۳

حوزه شمول كليه دستگاه هاي اجرايي - موضوع ماده ۵ قانون مديريت خدمات كشوري - كليه سازمان ها، نهادها و شركت هاي خصوصي و آحاد مردم را در برمي گيرد.

ماده ۴

اهداف

۱)

1) مصونيت بخشي، امن سازي، كاهش آسيب پذيري و مخاطرات زيرساخت ها، مراكز و صنايع شيميايي كشور

۲)

2) پاسخ پدافندي به پيامد تهديدات حوادث و مخاطرات شيميايي

۳)

3) حفاظت از مردم، سرمايه هاي انساني و محيط زيست در برابر تهديدات شيميايي

۴)

4) ارتقاء آمادگي و تاب آوري زيرساخت ها و تاسيسات شيميايي كشور

۵)

5) استمرار كار كرد و تداوم خدمات ضروري وابسته به حوزه شيميايي

ماده ۵ منظور

۱)

1) تدوين نظام تصميم گيري، فرماندهي، مديريت عملياتي و اجرايي پدافند شيميايي در سطوح عملياتي

۲)

2) تعيين نقش ها و وظايف دستگاه هاي اجرايي ذي ربط و تبيين نحوه ارتباطات و تعامل آنها در عمليات پدافند شيميايي

۳)

3) هماهنگي و هم افزايي در استفاده از منابع ملي و استاني و شهرستاني در شرايط اضطراري ناشي از تهديدات و مخاطرات شيميايي

۴)

4) حصول اطمينان از مصونيت، امنيت، ايمني و آمادگي مراكز و تاسيسات شيميايي كشور در برابر تهديدات و مخاطرات شيميايي

ماده ۶

اصول پدافند شيميايي اصول نظام عملياتي پدافند شيميايي عبارتند از:

۱)

1) ايمني ذاتي

۲)

2) برتري ايمني پرخطر

۳)

3) بسيج منابع مقابله اي

۴)

4) شناسايي و قابليت رهگيري و كنترل مواد خطرناك

۵)

5) رعايت حرايم ايمني و امنيتي

۶)

6) تخليه و اسكان اضطراري

۷)

7) تحديد منطقه آلوده

۸)

8) آگاهي وضعيتي

۹)

9) آمادگي پاسخ پدافندي

۱۰)

10) واكنش سريع

۱۱)

11) كنترل خطر و هم افزايي آن

۱۲)

12) محدودسازي پيامدها

۱۳)

13) روزآمدي فناورانه

۱۴)

14) درمان تخصصي

تبصره

اصول و ارزش هاي عمومي و فراگير پدافند غيرعامل از قبيل؛ تاب آوري، مصون سازي، پراكندگي، مكانيابي، مردم ياري، حفظ محيط زيست در اين نظام نامه نيز مورد تاكيد است.

ماده ۷

تهديدات و مخاطرات در اين نظام تهديدات و مخاطرات شيميايي زير مفروض مي باشند:

الف

حمله شيميايي دشمن به كشور

حمله نظامي دشمن به زيرساخت ها، صنايع و مراكز شيميايي با پيامد شيميايي

اقدامات ضدامنيتي /تروريستي /خرابكارانه عليه زيرساخت ها، صنايع و مراكز شيميايي با پيامد نشت مواد شيميايي

حمله سايبري به زيرساخت ها، صنايع و مراكز شيميايي با پيامد نشت مواد شيميايي

اقدامات تروريستي شيميايي (كموتروريسم)

مخاطرات غيرعامدانه طبيعي يا فرايندي در زيرساخت ها، صنايع و مراكز شيميايي و هسته اي با پيامد شيميايي

مخاطرات ناشي از حمل و نقل با انبارش غيرايمن مواد شيميايي با پيامد شيميايي

ماده ۸

ماموريت عملياتي پدافند شيميايي ساختارهاي عملياتي پدافند شيميايي كشور با سازماندهي و بكارگيري ظرفيت هاي عملياتي شهري، استاني و دستگاهي و با مشاركت و هماهنگي دستگاه هاي اجرايي در جهت مصون سازي و مقابله با پيامدها و تبعات شيميايي ماموريت هاي زير را راهبري و اجرا مي كنند.

۱)

1) فرماندهي، مديريت و كنترل، هدايت، نظارت و بازرسي بر عمليات پدافند شيميايي در سطوح مختلف

۲)

2) رصد و پايش تهديدات، مخاطرات و ريسك شيميايي و مديريت كاهش آن

۳)

3) ارزيابي وضعيت ايمني /امنيت /پدافند مراكز و زيرساخت هاي شيميايي كشور، احصاء، آسيب پذيري ها و راهبري و هدايت طرح هاي كاهش آسيب پذيري و مصون سازي

۴)

4) هدايت و راهبري نظام ايمن و مصون سازي و حفاظت از زيرساخت هاي شيميايي بر اساس ميزان توليد خطر، شامل؛ طرح هاي پاسخ اضطراري، تداوم كاركرد، تاب آوري و مانند آن

۵)

5) نهادينه سازي نظام عملياتي پدافند شيميايي با رويكرد طراحي، آموزش، تجهيز، تمرين، رزمايش تا حصول آمادگي

۶)

6) ساماندهي و طراحي نظام بهداشت و درمان در حوادث شيميايي

۷)

7) تعيين سطح وضعيت هاي عملياتي براي زيرساخت ها و مراكز شيميايي كشور در زمان وقوع تهديدات يا مخاطرات

۸)

8) نظارت و بازرسي عملياتي به منظور حصول اطمينان از رعايت ضوابط و مقررات ايمني /امنيت / پدافند شيميايي در مراكز و زيرساخت هاي شيميايي كشور

۹)

9) حصول اطمينان از مصونيت، امنيت، ايمني مراكز و تاسيسات شيميايي كشور

۱۰)

10) هدايت و راهبري و اجراي عمليات پدافند شيميايي برابر چرخه عملياتي پدافند شيميايي- (برابر چرخه عملياتي - پيوست 2)

۱۱)

11) تعامل ديپلماسي دفاع حقوقي شيميايي

۱۲)

12) هدايت، راهبري، پيگيري طرح هاي كاهش مخاطرات شيميايي مراكز جمعيتي

ماده ۹

سطوح عملياتي و حوادث پدافند شيميايي سطوح عملياتي حوادث پدافند شيميايي الف - واحد صنعتي ب - منطقه صنعتي ب - شهري ت) استاني ث - ملي به شرح زير دسته بندي مي شود:

۱)

1) واحد صنعتي: حادثه شيميايي كه در يك كارگاه، كارخانه يا مجتمع شيميايي از يك دستگاه اجرايي رخ دهد و پيامدها و تبعات شيميايي آن محدود بوده و با بسيج منابع و امكانات داخلي همان مركز يا دستگاه اجرايي قابل كنترل و مديريت باشد.

۲)

2) منطقه صنعتي : حادثه شيميايي كه در يك منطقه ويژه يا شهرك صنعتي و مشابه با آن رخ دهد و پيامدها و تبعات شيميايي آن محدود به همان منطقه يا شهرك بوده و با بسيج منابع و امكانات داخلي همان منطقه يا شهرك قابل كنترل و مديريت باشد.

۳)

3) شهري : حوادثي كه تبعات شيميايي آنها فراتر از يك واحد صنعتي يا در محدوده يك شهر باشد و پيامدهاي آن در محدوده همان شهر با بسيج منابع شهري در همان محدوده قابل كنترل و مديريت مي باشند.

۴)

4) استاني : حوادث شيميايي كه پيامد آنها بيشتر از يك شهرستان بوده و با بسيج منابع استاني كنترل و مديريت گردند.

۵)

5) ملي : گستره و پيامد حوادث شيميايي معمولاً از سطوح فوق بيشتر نمي شود ولي محتمل است مديريت برخي از حوادث و رخدادهاي شيميايي و كنترل پيامدهاي آن نيازمند بسيج منابع ملي باشد؛ اين سطح از اقدام ملي تلقي مي گردد.

تبصره

اگر حوادث و رخدادهاي شيميايي به لحاظ گستره و پيامد بين چند كشور همسايه توسعه يابد يا احتمال آن داده شود در چارچوب راهبردهاي ديپلماسي دفاعي كشور اقدام مي شود.

ماده ۱۰

وضعيت هاي عملياتي حوادث شيميايي وضعيت عملياتي شيميايي كشور در حوادث و مخاطرات شيميايي با محوريت كنترل پيامدهاي شيميايي بسته به ميزان تلفات انساني، تأثير بر محيط زيست و زيرساخت هاي حياتي و اثرات اقتصادي در 4 سطح زير دسته بندي مي شوند. سطح خطر درجه وضعيت احتمال تعداد كشته شدگان احتمال تعداد مصدومين دامنه اثر /پيامد بر زيرساخت اثرات زيست محيطي اثرات اقتصادي مرجع تعيين وضعيت فاجعه 4 قرمز 200 به بالا بيش از 1000 قطع ارائه خدمات تا يك هفته خسارت غيرقابل جبران شديد(بيشتراز 100 ميليارد تومان) شوراي عالي امنيت ملي بحران 3 نارنجي بين 100 تا 200 500 تا1000 قطع ارائه خدمات تا چند روز خسارت وارده شديد زياد تا 100 ميليارد تومان شوراي امنيت كشور اضطرار 2 زرد بين 10 تا 100 500 -100 قطعا ارائه خدمات تا يك روز خسارت وارده متوسط متوسط (تا 50 ميليارد تومان) شوراي تامين استان كم خطر 1 سفيد كمتر از 10 نفر 0 - 100 قطع موقت خدمات تا چند ساعت كوتاه مدت كم (تا 10 ميليارد تومان) شوراي تامين شهرستان

تبصره ۱

تعيين وضعيت در حين حادثه، بر اساس شاخص ها، تشخيص و تعيين مي شود همچنين قبل از وقوع حادثه و تهديد بر اساس تحليل اطلاعاتي شواهد، قراين و سوابق تهديدات و حوادث، توسط مرجع تعيين وضعيت، تصميم گيري مي شود.

تبصره ۲

در صورت وقوع تهديدات شيميايي در شرايط جنگي، تعيين وضعيت هاي عملياتي توسط شوراي عالي امنيت ملي انجام مي شود.

ماده ۱۱

تدبير عملياتي ساختارهاي عملياتي پدافند شيميايي كشور در سطوح مختلف ( واحد صنعتي /منطقه صنعتي /شهري/ استاني /ملي) در راستاي سياست ها و راهبردهاي پدافند غيرعامل كشور با بسيج و سازماندهي ظرفيت هاي دستگاه هاي اجرايي، ساختارهاي مردم نهاد و ظرفيت هاي كمكي نيروهاي مسلح در جهت مصون سازي و مقابله با تهديدات و مخاطرات شيميايي و كاهش و مديريت پيامدهاي آن اقدامات در سه وضعيت قبل، حين و بعد از حادثه را به شرح زير هدايت، راهبري، پشتيباني، اجرا و نظارت مي نمايند :

الف

قبل از حادثه شيميايي

۱)

1) فعال سازي و راه اندازي مركز فرماندهي و كنترل تهديدات و مخاطرات شيميايي[ (Ch -DOC) . پاورقي 1 ]

۱) الف ماده ۱۱

1 – Ch-DOC:chemical defence operation center

رصد، پايش تشخيص و هشدار تهديدات و مخاطرات شيميايي (برآورد اطلاعاتي)

تشكيل و بروزرساني بانك اطلاعاتي مراكز و زيرساخت هاي شيميايي يا تعيين شدت و نوع خطر

ارزيابي مخاطرات و تعيين ميزان خطرپذيري و هشدار به زيرساخت ها توسط مركز مخاطرات (ريسك) شيميايي

ارزيابي ميزان آمادگي زيرساخت ها و مردم براي مقابله با حوادث و تهديدات

ايجاد هماهنگي و ارتباطات لازم فيما بين دستگاه هاي اجرايي نظامي و غيرنظامي در سطوح مختلف

فرهنگ سازي و اجراي آموزش هاي تخصصي و عمومي عملياتي و انجام تمرين و رزمايش موردنياز

برآورد و تامين اقلام موردنياز اعم از تجهيزات و ساير براي مقابله با حوادث شيميايي

ارتقاء زيرساخت هاي امدادي، بهداشتي، درماني مصدومين شيميايي در سطوح عملياتي و مصون سازي

۱۰

سازماندهي تيم هاي مقابله و پاسخ به حوادث شيميايي از دستگاه هايي مانند سازمان بسيج، هلال احمر، سازمان فوريت هاي پزشكي (اورژانس)، نيروي انتظامي، سازمان آتش نشاني و ساير

۱۱

طرح ريزي و انجام تمرين و رزمايش هاي تخصصي و مشترك

۱۲

تهيه و اجراي طرح هاي مصون سازي و عمليات از قبيل طرح حفاظت از زيرساخت ها (CIP) طرح كاهش آسيب پذيري (VRP) طرح پاسخ به شرايط اضطراري (ERP) طرح كاهش مخاطرات (RRP) طرح بازگشت پذيري در شرايط بحران (DRP) طرح تداوم كاركرد ( BCP) خودحفاظتي (SPP) و طرح رزمايش و حصول اطمينان از اجراي آن ها [پاورقي2] (برابر چرخه مصون سازي - پيوست 3 )

بند ۱۲ الف ماده ۱۱

2 – CIP:critica infrastructure protection/VRP:vulnerability reduction plan/ERP:Emegencyresponseplan RRP:riskreductionplan/DRP:disaater recoveryplan/SPP:self protection plan/BCP:Business continuity

حين حادثه شيميايي

۱)

1) هشدار پيش دستانه و سريع و افزايش سرعت عمل در اطلاع رساني عمومي

۲)

2) تعيين و اعلام وضعيت شيميايي

۳)

3) هدايت، راهبري و كنترل فرماندهي عمليات

۴)

4) برقراري نظم و امنيت

۵)

5) آرامش بخشي و مقابله با عمليات رواني

۶)

6) محدودسازي و كنترل و كاهش پيامدها،

۷)

7) كشف و شناسايي عوامل يا مواد شيميايي و نمونه برداري

۸)

8) محدودسازي، قرنطينه، كنترل منطقه آلوده

۹)

9) تخليه، انتقال و اسكان (استقرار در منطقه آمن)

۱۰)

10) مهار يا حذف منشاء خطر

۱۱)

11) رفع آلودگي اوليه (فردي، تجهيزاتي و محيطي)

۱۲)

12) جستجو و آواربرداري، بهداشت، امداد و نجات و درمان

بعد از حادثه شيميايي

۱)

1) آرامش بخشي و مقابله با عمليات رواني

۲)

2) رفع آلودگي پيش بيمارستاني و درمان تكميلي و تخصصي مصدومين

۳)

3) رفع آلودگي تكميلي از زمين، اماكن و تجهيزات و پاكسازي منطقه آسيب

۴)

4) ارزيابي ميزان خسارت

۵)

5) بازتواني و بازسازي تيم هاي عملياتي و زيرساخت ها،

۶)

6) دفاع حقوقي از مصدومين شيميايي

۷)

7) پسماندداري و امحاء

۸)

8) مستندسازي ثبت سوابق و درس آموخته ها ( گزارش گيري، احصاء نقاط قوت و ضعف، تجزيه و تحليل)

۹)

9) اصلاح و روزآمد كردن ضوابط و مقررات

ماده ۱۲

راهبردهاي مصون سازي و عملياتي

۱)

1) كاهش آسيب پذيري و مصون سازي واحدها و مناطق صنعتي و مراكز حياتي و حساس و مهم شيميايي كشور در برابر تهديدات و مخاطرات از طريق پياده سازي و اجراي طرح هاي مصون سازي برابر چرخه مصون سازي

۲)

2) پياده سازي و استقرار نظام ايمني امنيتي دفاعي شيميايي كشور و كنترل هم افزايي مخاطرات از طريق ساماندهي ساختارهاي عملياتي شيميايي در سطح واحد صنعتي، منطقه صنعتي، شهرستان، استان و ملي با استفاده از ظرفيت هاي لشكري و كشوري و ايجاد هماهنگي و هم افزايي با متوليان اقدام در لايه هاي ايمني و امنيت؛

۳)

3) طراحي و فعال سازي اتاق مركز عمليات پدافند شيميايي كشور (Ch - DOC) و هماهنگي و هم افزايي لايه هاي ايمني، امنيت و دفاع با استفاده از ظرفيت مراكز مديريت مخاطرات شيميايي دستگاه هاي ذي ربط از طريق پياده سازي سامانه هاي رصد، پايش و تشخيص و هشدار؛

۴)

4) حفظ و ارتقاء آمادگي هاي عملياتي دستگاه هاي اجرايي، نهادهاي عمومي و ساختارهاي مردم نهاد از طريق آموزش هاي عمومي و تخصصي، تجهيز، تقويت و توسعه سامانه ها و شبكه هاي موردنياز ( فرماندهي و كنترل، تشخيص و كشف و شناسايي، رفع آلودگي شيميايي و ساير) و بروزرساني دستورالعمل ها و طرح ها با تاكيد بر ساماندهي تيم هاي عملياتي و اجراي تمرين ها و رزمايش ها؛

۵)

5) طراحي و پياده سازي طرح پاسخ به حوادث و تهديدات شيميايي با سازماندهي، راهبري تيم هاي عملياتي پدافند شيميايي در سطوح واحدها و مناطق صنعتي شيميايي، ساختارهاي عملياتي شهري، استاني، ملي و ظرفيت هاي بسيج مردمي بر اساس چرخه عمليات پدافند شيميايي؛

۶)

6) پياده سازي و استقرار نظام سلسله مراتبي بهداشت و درمان حوادث شيميايي در سطوح ملي، استاني، مناطق و واحدهاي صنعتي شيميايي كشور؛

۷)

7) ارتقاء ايمني و امنيت و پدافند مراكز جمعيتي در برابر تهديدات و مخاطرات شيميايي از طريق خروج مراكز پرخطر از شهرها، ايمن سازي مراكز شيميايي موجود در مراكز جمعيتي و ارتقاء آمادگي هاي عملياتي پاسخ پدافند شيميايي در سطوح شهري و استاني؛

۸ )

8 ) ايجاد ذخاير راهبردي مطمئن تجهيزات و لوازم موردنياز پدافند شيميايي براي سازمان هاي مسئول و مردم در سبد ذخاير راهبردي شهرستاني و استاني و ملي

۹)

9) حصول اطمينان از ساماندهي و حسابرسي مواد شيميايي (خريد، فروش، ذخيره سازي، حمل و نقل، انبارش و ساير) با رويكرد امنيتي از طريق اصلاح مقررات موجود و تعيين متولي تنظيم مقررات لايه امنيت مواد شيميايي خطرناك و نظارت بر اجراي آن؛

ماده ۱۳

روابط و مسئوليت ها

۱)

1) راهبري و مديريت حوادث شيميايي و پيامدهاي ناشي از آن در سطح ملي برعهده رئيس جمهور/ معاون اول/ وزير كشور مي باشد.

تبصره

سازمان، مسئول هماهنگ كننده/ دبير ستاد ملي مقابله با تهديدات و حوادث شيميايي در سطح ملي مي باشد.

۲)

2) كنترل راهبري و مديريت حوادث جنگي شامل حملات شيميايي دشمن به مردم در مناطق نظامي برعهده سلسله مراتب نظامي كشور مي باشد.

۳)

3) قرارگاه مسئوليت، راهبري، طرح ريزي، ارتقاء آمادگي، آموزش، نظارت، رزمايش و حصول اطمينان از آمادگي هاي عملياتي پدافند شيميايي كشور و مصونيت زيرساخت هاي شيميايي كشور را برعهده دارد.

۴)

4) استاندار، فرمانده قرارگاه پدافند شيميايي در استان بوده و مديريت، كنترل، پشتيباني، راهبري مصون سازي و مديريت حوادث شيميايي در سطح استان را برعهده دارد

۵)

5) جانشين فرماندهي قرارگاه پدافند شيميايي و فرماندهي عمليات صحنه (طرح ريزي، سازماندهي، بكارگيري، هدايت عمليات پدافند شيميايي) در استان برعهده سپاه استان است و با ابلاغ ستاد كل ساير ظرفيت هاي نيروهاي مسلح را بكارگيري مي نمايد.

تبصره

مدير كل پدافند غيرعامل هر استان معاون هماهنگ كننده قرارگاه پدافند شيميايي استان مي باشد.

۶)

6) فرمانداره فرمانده قرارگاه پدافند شيميايي در شهرستان بوده و مديريت كنترل پشتيباني راهبري مصون سازي و مديريت حوادث شيميايي در سطح شهرستان را برعهده دارد.

۷)

7) سپاه شهرستان، بعنوان جانشين فرماندهي قرارگاه پدافند شيميايي و فرماندهي عمليات صحنه (طرح ريزي، سازماندهي، بكارگيري، هدايت عمليات پدافند شيميايي) شهرستان اقدام مي كند و با ابلاغ ستاد كل ساير ظرفيت هاي نيروهاي مسلح را بكارگيري مي نمايد

تبصره

معاون امنيتي سياسي ، فرماندار معاون هماهنگ كننده قرارگاه پدافند شيميايي شهرستان مي باشد.

۸)

8) مسئوليت كنترل و نظارت بر ايمني و امنيت و آمادگي عملياتي و هماهنگي بين واحدهاي صنعتي و منطقه برعهده رئيس آن مجموعه / فرمانده ارشد است.

تبصره ۱

فرماندهان ارشد مناطق ويژه و شهرك هاي صنعتي شيميايي توسط وزارت خانه ذي ربط و با هماهنگي و تعامل با سازمان منصوب مي گردند

تبصره ۲

فرمانده ارشد پدافند غيرعامل منطقه ويژه / مدير شهرك هاي صنعتي در صورت عدم توانايي مقابله و پاسخ حادثه در سطح منطقه صنعتي و گسترش پيامدهاي حادثه در كنترل عملياتي قرارگاه هاي پدافند شيميايي استاني و شهرستاني قرار گرفته و اقدام مي نمايند.

۹)

9) مسئوليت مصون سازي و حفظ و ارتقاء ايمني و امنيت، آمادگي عملياتي در سطح واحد صنعتي برعهده رئيس واحد صنعتي است.

تبصره

رئيس واحد صنعتي در صورت عدم توانايي مقابله و پاسخ حادثه در سطح واحد صنعتي و گسترش پيامدهاي حادثه در كنترل عملياتي فرمانده ارشد پدافند غيرعامل منطقه ويژه/ مدير شهرك هاي صنعتي يا قرارگاه هاي پدافند. شيميايي استاني و شهرستاني قرار گرفته و اقدام مي كنند.

ماده ۱۴

وظايف و تكاليف دستگاه هاي اجرايي

الف )

الف ) وزارت نفت و صمت

۱)

1) ايجاد ساختار عملياتي قرارگاه هاي پدافند شيميايي در مناطق صنعتي حياتي و حساس و مهم

۲)

2) پياده سازي الزامات ايمني و امنيت و پدافند در ذات طرح هاي جديد و توسعه اي حوزه صنعت شيميايي

۳)

3) ارتقاء آمادگي عملياتي پدافند شيميايي زيرساختهاي وزارت با ،آموزش تجهيزه تمرين و رزمايش

۴)

4) ارتقاء نظام امداد، نجات و درمان در تاسيسات صنعتي تابعه وزارت

۵)

5) فعال سازي مركز كنترل و مديريت ريسك و مخاطرات شيميايي وزارت،

۶)

6) تهيه و اجراي طرح هاي مصون سازي از قبيل طرح حفاظت از زيرساخت ها (CIP) طرح كاهش آسيب پذيري (VIP) طرح پاسخ به شرايط اضطراري (ERP) طرح كاهش مخاطرات (RRP ) طرح بازگشت پذيري در شرايط بحران (DRP) طرح تداوم كاركرد (BCP) خودحفاظتي (SPP) و طرح رزمايش و حصول اطمينان از اجراي آن ها،

۷)

7) سازماندهي فرماندهي ارشد مناطق صنعتي بزرگ با تعامل و هماهنگي سازمان به منظور انجام عمليات مقابله يكپارچه پدافند شيميايي و پدافند غيرعامل

۸)

8) نصب سيستم هشدار، آموزش، تمرين و رزمايش طرح هاي تخليه و اسكان مردم ساكن در حاشيه واحدها و مناطق صنعتي شيميايي وزارت

۹)

9) ساماندهي و ارتقاء كيفي واحدهايHSE [ پاورقي3] وزارت براي پاسخ در لايه ايمني

۹) الف ) ماده ۱۴

3Hse:health&safty&environment

۱۰)

10) طراحي و اجراي سامانه حسابداري و رهگيري مواد شيميايي پرخطر در وزارت

۱۱)

11) سازماندهي مناسب امورات پدافند غيرعامل و الزامات امنيتي زيرساخت هاي شيميايي به منظور مصون سازي زيرساختي و آمادگي مقابله

۱۲

انتصاب ارشد هماهنگ كننده عملياتي مناطق صنعتي (مناطق ويژه حوزه وزارت) با تعامل و هماهنگي سازمان

وزارت نيرو

۱)

1) راه اندازي مركز مديريت مخاطرات شيميايي وزارت و برقراري ارتباط با مركز ملي مخاطرات شيميايي مستقر در سازمان

۲)

2) پايش و رفع آلودگي شيميايي سدها، تصفيه خانه ها، مخازن و ساير تاسيسات شبكه تامين آب مصرفي

۳)

3) توجيه و آموزش، نصب سيستم هشدار، تمرين و رزمايش طرح هاي تخليه و اسكان مراكز جمعيتي حاشيه واحدهاي صنعتي حوزه وزارت نيرو

۴)

4) جايگزيني فناوري هاي كم خطر در فرآيندهاي صنعتي تصفيه آب آشاميدني

۵)

5) كاهش مخاطرات شيميايي واحدهاي صنعتي (تاسيسات شبكه تامين برق) مستقر در مراكز جمعيتي

وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي

۱)

1) تهيه و تدوين و پياده سازي نظام سلسله مراتبي بهداشت و درمان حوادث شيميايي كشور در سه سطح ملي، استاني و مركز صنعتي

۲)

2) ارتقاء آموزش ها و تجهيزات و تربيت نيروهاي متخصص براي رسيدگي و انتقال مصدومين حوادث شيميايي به مراكز درماني با محوريت سازمان فوريتهاي پزشكي اورژانس كشور

۳)

3) تمرين و رزمايش طرح هاي پاسخ به حوادث شيميايي در واحدها و مناطق صنعتي شيميايي

۴)

4) تجهيز و آماده سازي مراكز درمان مصدومين شيميايي استاني يا شهرستاني متناسب با استعداد و ظرفيت هر استان با رويكرد دومنظوره سازي

۵)

5) نظارت و كنترل بر ميزان آمادگي مراكز و بيمارستان ها در درمان مصدومين شيميايي

۶)

6) سازماندهي واحدهاي اورژانس و درمان مصدومين شيميايي بصورت دو يا چندمنظوره به شهرها و استان هاي داراي زيرساخت هاي حياتي حساس و مهم شيميايي

وزارت راه و شهرسازي

۱)

1) طراحي و ارتقاء و بروزرساني نظام ايمني حمل و نقل مواد شيميايي خطرناك

۲)

2) طراحي و اجراي سامانه حسابداري و رهگيري حمل و نقل مواد شيميايي پرخطر در وزارت

۳)

3) آموزش، تمرين و رزمايش طرح هاي پاسخ به حوادث شيميايي در بنادر و مرزهاي آبي و هوايي

۴)

4) تقويت سامانه هاي هواشناسي (شبيه سازي و كمك به هدايت عمليات پدافند شيميايي) متناسب با تهديدات شيميايي و پشتيباني از واحدهاي عملياتي

۵)

5) تهيه و بروزرساني ضوابط اجرايي حمل و نقل، انبارش (جاده اي، دريايي، هوايي و ريلي) مواد شيميايي خطرناك در تعامل با سازمان و نظارت بر آن

وزارت كشور

۱)

1) ايجاد هماهنگي و روان سازي اجراي امور بين استان هاي معين در حوادث و مخاطرات شيميايي

۲)

2) مديريت پيامدهاي امنيتي و اجتماعي ناشي از حوادث شيميايي در سطوح ملي منطقه اي و محلي با استفاده از ظرفيت قرارگاه هاي پدافند شيميايي در استان و شهرستان ها

امور شهرداري ها - سازمان آتش نشاني

۱)

1) پيش بيني ماموريت مقابله و رفع آلودگي شهرهاي داراي واحدهاي صنعتي شيميايي و پاسخ اوليه به حوادث آنها

۲)

2) پيش بيني سامانه رصد و پايش و تشخيص و هشدار آلودگي هاي شيميايي شهري

۳)

3) سازماندهي و اختصاص جان پناه هاي مجهز در برابر تهديدات و مخاطرات شيميايي در مراكز جمعيتي مجاور با تاسيسات شيميايي

۴)

4) طرح ريزي و اجراي عمليات اطفاي حريق، رفع آلودگي شيميايي، مديريت اجساد و ضايعات و پسمانداري موقت در حوادث شيميايي،

۵)

5) برنامه ريزي و اجراي آموزش تخصصي و تجهيز و بروزرساني تجهيزات آتش نشاني و خدمات ايمني كشور براي مقابله حوادث شيميايي

۶)

6) تهيه طرح هاي پاسخ پدافندي به حوادث شيميايي شهري و تمرين و رزمايش

سپاه پاسداران انقلاب اسلامي

۱)

1) تهيه طرح هاي عملياتي پدافند شيميايي و فرماندهي صحنه مقابله با حوادث شيميايي در سطح استان و شهرستان

۲)

2) آموزش ، تمرين، رزمايش و ارتقاء آمادگي هاي پدافند شيميايي شهري و استاني و مراكز صنعتي شيميايي

۳)

3) ايفاي نقش قطب درماني، پژوهشي و آموزشي مصدوميت هاي شيميايي كشور- دانشگاه علوم پزشكي بقيه الله (عج)

۴)

4) طرح ريزي و اجراي عمليات پايش كشف و سنجش رفع آلودگي شيميايي در صحنه

۵)

5) تقويت و ارتقاء توانمندي يگان هاي سوم خرداد و ۲۴ بعثت سپاه پاسداران بعنوان يگان هاي احتياط عمل كلي قرارگاه در سطح ملي،

۶)

6) تقويت و ارتقاء توانمندي يگان هاي جنگ نوين مستقر در استان ها بعنوان يگان هاي احتياط عمل كلي قرارگاه استاني

این روشنایی را به دوستی هدیه بدهید

شبکهٔ استناد این سند

نقشهٔ اتکای متقابل: این سند بر چه تکیه دارد و چه چیزی بر آن.

به این اسناد ارجاع می‌دهد

منابعی که متنِ همین سند به آن‌ها استناد کرده است.