آيين نامه پيش گيري و مبارزه با آتش سوزي در كارگاه ها

خاموش كننده دستي حريق:

در همه ساختمان ها و طبقات داخلي آنها بايد خاموش كننده دستي حريق متناسب با حريق و با ماده خاموش كننده مؤثر پيش بيني و نصب شود. فاصله از هر نقطه حفاظت شده تا نزديكترين خاموش كننده نبايد بيش از ۳۰ متر باشد.

در هنگام خارج نمودن خاموش كننده از محل براي شارژ، بايد خاموش كننده جايگزين مناسب در محل وجود داشته باشد.

تعداد حداقل يك خاموش كننده بايد در هر طبقه اي موجود باشد در ساختمانهاي چند طبقه حداقل بايد يك خاموش كننده اضافه بر طبقات در راه پله ها نصب گردد.

خاموش كننده ها و مخازن موقت آبي كه براي اين منظور در محل تعبيه شده اند بايد از يخ زدن محافظت شوند.

يك خاموش كننده آتش با فشار تخليه بيش از ۵ اتمسفر بايد به طور فوق العاده براي مكان هايي كه بيش از ۳۰ ليتر مايعات قابل احتراق و اشتعال يا ۲۰ كيلوگرم از گاز قابل اشتعال وجود دارد در فاصله ۱۵ متري آن مكان نصب گردد.

استفاده از خاموش كننده هاي حاوي بخارات سمي يا توليد كننده بخارات و گازهاي سمي ممنوع است.

سامانه خاموش كننده ثابت و شبكه اي:

در تمامي ساختمانها و محدوده هايي كه لزوم نصب تأسيسات خاموش كننده شبكه اي ثابت معلوم شده باشد. لازم است در محل هاي مورد نياز افشانه هاي آماده به كار نصب شده باشند.

ماده خاموش كننده سامانه ثابت بايد با ماهيت آتش احتمالي تطابق داشته باشد.

سامانه خاموش كننده شبكه اي ثابت بايد در دوره هاي زماني معين و حداكثر ۳ ماهه مورد بازديد و بازرسي قرار گيرند تا از قابليت آنها اطمينان حاصل شود.

اگر نصب تأسيسات و امكانات شامل نصب افشانه هاي محافظتي باشد بايد از وضعيت ساختمان و سازه پيروي كند و به سرعت بعد از تكميل شدن هر طبقه يا هر محدوده براي استفاده آماده گردد.

در طول تعمير ساختمان تمام افشانه هاي خودكار موجود بايد مجدداً ابقاء و تا زمان معقولي آماده كار باشند. عملكرد سوپاپهاي كنترل افشانه بايد فقط توسط اشخاص صلاحيت دار تأييد شود.

تغيير و تعديل در سامانه هاي ثابت و شبكه اي براي اخذ مجوز براي تغييرات يا بازسازيهاي اضافي بايد سريعاً انجام شود به نحوي كه محافظتهاي خودكاري تا جايي كه امكان دارد سريعاً براي سرويس دهي و كار به فرآيند محافظتي برگردد. سوپاپهاي كنترلي افشانه ها بايد در زمان تعطيلي كار بازرسي شوند تا معلوم شود كه سامانه ها آماده كار هستند.

سامانه كشف و اعلام حريق:

در تمامي ساختمان ها و محدوده هاي سربسته و كانونهاي خطر آتش روباز بايد سامانه مناسب كشف حريق نصب شده باشد. تعداد و فواصل كاشف هاي حريق بايد تابع اصولي باشد كه در فصل چهارم خواهد آمد.

سامانه اعلام حريق بايد به يك مركز تصميم گيرنده متصل باشد تا امكان مداخله براي كنترل و مهار آتش وجود داشته باشد.

وسايل و سامانه اعلام حريق مانند تلفن، آژير، بلندگو، زنگ و چراغ چشمك زن بايد در محل هاي مناسب نصب شده باشند تا بوسيله آن افراد حاضر در ساختمان از بروز آتش اطلاع يابند و محل را تخليه نمايند. سامانه اعلام حريق بايد به نزديك ترين ايستگاه آتش نشاني مرتبط باشد تا آن را از وجود شرايط اضطراري مطلع نمايد.

كد اعلام و دستورالعمل نحوه گزارش دهي اعلام حريق بايد بصورت مداوم بر روي تلفنها و محل هاي ورود خروج كارگران نصب گردد.

گروهي از كاركنان بايد براي مشاركت در تخليه افراد و اطلاع رساني به موقع و مداخله در مهار آتش آموزش ديده باشند. به طوري كه در هر محدوده آتش حداقل يك نفر آموزش ديده وجود داشته باشد. تمرينات عملي براي كليه سطوح عملياتي در دوره هاي سه ماه بايد تكرار گردد.

جداكننده هاي آتش:

در كليه ساختمان ها خصوصاً ساختمان هاي طبقاتي، ديواره هاي آتش، درهاي ضد آتش و راه پله هاي خروج اضطراري بايد پيش بيني و احداث شده باشد. درهاي آتش بايد به طور خود بسته شو و امكان باز شدن آنها در مسير تخليه افراد به راحتي امكان پذير باشد.

وسايل جداكننده هاي آتش بايد در ساختمان هايي كه تحت تعميرات، تغييرات و بازسازي مي باشند ابقاء شوند مگر اينكه شرايط عمليات ساختماني ايجاب كند كه مجري آنها را جابجا نمايند. در اين صورت اخذ مجوز ايمني از كارفرما ضروري است.

بمنظور تخليه سريع كارگران و افراد ديگر به نقاط امن در مواقع بروز آتش سوزي و شرايط اضطراري ديگر، كارفرما مكلف است نسبت به پيش بيني راه هاي خروج اضطراري در كارگاه مطابق مبحث سوم مقررات ملي ساختمان (حفاظت ساختمان ها در مقابل حريق) را بعمل آورد.

منابع و تجهيزات الكتريكي و روشنايي مناسب براي زمان اضطراري بايد براي راه هاي خروج اضطراري پيش بيني شوند. متوسط شدت روشنايي معابر خروج اضطراري نبايد از ۵۰ لوكس كمتر باشد.

ساختمان هاي موقت:

در ساختمان هاي موقت بايد تجهيزات ايمني مورد نياز و راههاي مناسبي براي فرار وجود داشته باشد.

ساختمان هاي موقت هنگامي كه در داخل ديگر ساختمان ها يا بنا ساخته مي شود بايد از جنس غيرقابل احتراق بوده و داراي مقاومت سازه اي بيش از يك ساعت در مقابل حريق باشد.

ساختمان هاي موقتي كه براي نگهداري مايعات قابل اشتعال و احتراق، گازهاي قابل اشتعال، قابل انفجار يا ساير مواد خطرناك مشابه مورد استفاده قرار مي گيرد بايد در فاصله هاي بيش از ۳ متري از ساختمان هاي اصلي قرار گيرند.

انبارهاي موقت:

در محل انبارهاي موقت بايد كليه تجهيزات ايمني براي پيشگيري و مهار آتش توسط كارفرما تأمين گردد.

مواد قابل احتراق بايستي با در نظر گرفتن ثبات آن در تلنبار شدن به صورت توده اي برروي هم قرار گيرد و ارتفاع آن بيش از ۶ متر نباشد.

راهروهاي عبوري بين اطراف توده هاي انبار شده مواد قابل احتراق بايد حداقل ۳ متر عرض داشته باشد و عاري از هرگونه ضايعات و ساير مواد باشد اين راهروها بايد طوري نسبت به هم قرار گيرند كه يك واحد چيدمان و دسترسي شبكه اي با ابعاد كلي ۲۵ متر تا ۵۰ متر ايجاد شود.

تمام سايت انبار بايد عاري از تجمع هرگونه مواد قابل احتراق غيرضروري باشد مواد زائد بايد از محل برچيده شوند و يك دستورالعمل منظم براي تميز كردن محوطه تهيه گردد.

هنگامي كه در محلي خطر آتش سوزي زيرزميني ناشي از جامدات، مايعات قابل اشتعال وجود دارد، آن قطعه زمين نبايد براي انبار مواد قابل احتراق و اشتعال استفاده شود.

نگهداري مواد در انبارهاي موقت بايد حتي الامكان به صورت جامد چيده و انبار شود و هيچ ماده قابل احتراقي نبايد در بيرون از ابنيه اصلي در فاصله كمتر از ۳ متر انبار شود.

تجهيزات خاموش كننده قابل حمل، متناسب با نوع آتش احتمالي بايد در محل محوطه انبار موجود و به راحتي قابل دسترسي باشد. خاموش كننده هاي آتش نبايد در فاصله بيش از ۳۰ متري از هم نصب شده باشند.

انبار داخلي:

انبار داخلي نبايد در مسير راههاي خروجي بوده و مانع تخليه افراد شود.

در انبار داخلي همه مواد بايد با در نظر گرفتن خصوصيات آتش گيري آنها جانمايي و نگهداري شوند.

مواد ناسازگار مانند روغن و اكسيژن كه ممكن است خطر آتش سوزي همزمان ايجاد كنند بايد با استفاده از موانع خاص كه در برابر آتش سوزي حداقل يك ساعت تحمل داشته باشد از يكديگر جدا شوند. مواد بايد طوري انبار شود كه انتشار آتش به قسمتهاي مجاور به حداقل برسد و اين اجازه را بدهد كه به آساني عمل اطفاء صورت گيرد.

مواد انبار شده بايد هميشه به گونه اي نگهداري شود كه فضاي راهروي بين توده ها با پهناي وسايل نقليه بصورت ايمن مطابقت داشته باشد تا در زمان اطفاء حريق اختلال ايجاد ننمايند.

در محل انبارهاي داخلي بايد كليه تجهيزات اعلام و اطفاء حريق مناسب براي پيشگيري و مهار آتش پيش بيني شود.

در محدوده هايي كه سامانه اطفاء ثابت نصب شده باشد حد فاصل ايمن به اندازه حداقل يك متر بايد از بالاترين قسمت مواد انبار شده تا سر حساس افشانه وجود داشته باشد.

فاصله ايمن از اطراف لامپها و چراغها تا مواد انبار شده بايد رعايت گردد تا از احتراق و اشتعال مواد جلوگيري شود. اين فاصله در هر حال از يك متر براي چراغ هاي صنعتي و ۵ /۰ متر براي چراغ هاي فلورسنت كمتر نيست.

يك حد فاصل ايمن به اندازه يك متر بايد اطراف راههاي خروجي از درهاي فرار از آتش حفظ شود. ضمناً مواد انبار شده نبايد در فاصله كمتر از يك متري از درهاي بازشونده آتش چيده شوند.

ايمني انبارها با تأكيد بر مواد سريع الاشتعال يا انفجاري:

مواد قابل انفجار تجاري را بايد بر طبق مقررات ايمني خاصي كه به تصويب مقام صلاحيت دار رسيده است انبار و نگاهداري نمود. دستورالعمل نگاهداري اين مواد براساس آيين نامه حفاظتي مواد خطرناك و مواد قابل اشتعال و انفجار خواهد بود. كارفرما بايد سامانه كشف، اعلام و اطفاي حريق به طور متناسب براي اين محل ها تأمين و نصب نمايد.

نگاهداري و ذخيره مايعات قابل اشتعال با نقطه شعله زني كمتر از ۲۱ درجه سانتيگراد در محل كار بايد به ۱۸ ليتر آنهم فقط در ظروف مخصوص سربسته محدود كرد و دور از منابع جرقه و حرارت قرار داد.

مايعات قابل اشتعال كه در ظروف سربسته نگاهداري مي شوند بايد به مقدار محدودي كه از طرف مقام صلاحيتدار تعيين مي شود در انباري كه از نقطه نظر ساختمان در مقابل حريق مقاومت داشته و بالاي سطح زمين قرار گرفته و به وسيله ديوارها و در و پنجره هاي ضد حريق خودكار از ساير قسمت هاي ساختمان مجزا مي شود نگاهداري كرد.

در قسمت مدخل انبارهاي حاوي مواد سريع الاشتعال يا منفجره نبايد در و پنجره و هر گونه شيشه شفاف به كار رود و در صورت لزوم بايد از شيشه مات و مسلح استفاده شود.

نگاهداري و ذخيره مقادير زياد مايعات قابل اشتعال (بيش از يك هزار ليتر) فقط در مخازن مجزا و يا مخازن مخصوص روزميني كه به فواصلي بيش از سه برابر ارتفاع مخزن يا با استفاده از ديوار برشي مناسب يا زير زمين قرار گرفته (مخازن زير زميني داراي اولويت است) و به فاصله دست كم ۵ متري از ابنيه ديگري كه از طرف مقام صلاحيت دار تعيين مي شود مجاز خواهد بود.

براي جابجايي مايعات و گازهاي مايع شده مصرفي قابل اشتعال (درجه ۲ يا بالاتر در لوزي حريق) به قسمت هاي مختلف كارخانه كه استفاده مداوم دارند بايد از خط لوله ايمن استفاده شود.

در انبارهاي حاوي مايعات و مواد سريع الاشتعال و انفجاري و در محل تخليه و بارگيري آنها بايد از تجهيزات الكتريكي و چراغ هاي ضدجرقه و ضدشعله استفاده شود.

انبار بايد به تهويه طبيعي و در صورت لزوم به تهويه مصنوعي ضد انفجار مجهز باشد.

بايد تدابير مؤثري اتخاذ شود كه از چكه و نشت اين قبيل مايعات قابل اشتعال و نفوذ به قسمت هاي زيرين ساختمان و داخل آبروها و مجاري آب جلوگيري شود و ريخت و پاش اتفاقي آنها به ميزاني محدود گردد كه متضمن هيچگونه خطري نباشد و همچنين از امكان ايجاد هر نوع مخلوط قابل اشتعال و انفجار بخار و هوا مخصوصاً در حين انتقال مايعات مورد بحث ممانعت شود.

استعمال دخانيات، روشن كردن و همراه داشتن كبريت، فندك و هرگونه اشياء مولد شعله يا جرقه بايد در كليه نقاطي كه در آنها مواد قابل احتراق، مواد سريع الاشتعال يا مواد قابل انفجار نگاهداري و يا به كار برده مي شود ممنوع است.

مقادير زياد (بيش از ۵۰۰ هزار ليتر يا معادل آن) مواد بسته بندي شده با قابليت اشتعال بالا را بايد در انبارهاي مجزا يا در اتاق هاي مقاوم در مقابل حريق يا اتاق هايي كه از ديوارهاي برشي يا فلزي مقاوم در برابر حريق ساخته شده و با درهاي فلزي مجهز گرديده نگاهداري شوند.

چنانچه مواد مورد اشاره در ماده ۱۱۵ مقدارشان كم باشد مي توان آنها را در صندوقهاي فلزي سرپوش دار با فاصله ايمن در انبارها نگاهداري كرد.

در محل ورود و داخل ابنيه كارخانجات و مؤسساتي كه يك يا چند نوع از مواد مشروحه در ماده هاي ۱۱۲ و ۱۱۳ وجود دارد بايد نوع آن مواد را روي تابلوي مخصوص در داخل و محل درب ورودي آن با خط درشت الصاق نمود و ضمناً وجود چنين موادي را بايد به مركز آتش نشاني محل كه ممكن است در صورت بروز آتش سوزي از آن استمداد شود اطلاع داد.

ايمني ماشين آلات و تأسيسات در مقابل آتش سوزي:

كارفرما مكلف است در انتخاب و نصب ماشين آلات به ايمني آنها در برابر آتش سوزي توجه نمايد و از تجهيزاتي استفاده شود كه حداقل خطر بروز حريق را داشته باشند.

كليه كساني كه با ماشين آلات برقي يا حرارتي سرو كار دارند بايد آموزش هاي لازم را براي پيشگيري و اطفاء حريق بگذرانند.

كليه دستگاه هايي كه در آنها امكان بروز حريق وجود دارد بايد داراي شناسنامه فني بوده و برگه نگهداري و تعميرات نيز بر روي آنها نصب گردد.

حداكثر فاصله دسترسي به خاموش كننده دستي براي ماشين آلاتي كه در آنها قابليت بروز حريق وجود دارد ۳۰ متر است. براي دستگاه هاي پرخطر بايد بطور مجزا خاموش كننده دستي در كنار دستگاه نصب گردد.

سيستم اتصال زمين و امكان قطع برق در دستگاههايي كه در آنها احتمال بروز حريق وجود دارد بايد پيش بيني و نصب گردد.

برروي هر دستگاه بايد علائم و برچسب هاي مشخصي نصب شود كه در آن نوع آتش و خاموش كننده مناسب ذكر شده باشد.

سامانه كشف و اعلام آتش:

كليه كارگاه ها كه فعاليت آنها امكان مخاطرات شديد يا نسبتاً مهم آتش سوزي دارد بايد مجهز به وسايل كشف و اعلام حريق باشند. اين وسايل بايد متعدد بوده و اعلام خطر در هر قسمت از ساختمان كارگاه كه به صدا درآيد براي كليه اشخاصي كه در ساختمان هستند به طور وضوح قابل استماع يا تشخيص باشد.

وسائل اعلام خطر حريق برحسب اهميت ممكن است دستي، نيمه خودكار يا خودكار يا تركيبي از آنها باشند. كارفرما مكلف است براي اين كار متناسب با شرايط از افراد يا شركت هاي صاحب صلاحيت استفاده نمايد.

در هر محدوده احتمالي حريق، خصوصاً روي كانون هاي خطر بايد به تعداد كافي كاشف(پاورقي) حريق متناسب با ماهيت آن نصب گردد. سيگنال اين كاشف ها بايد به مركز اعلام و كنترل حريق ارسال گردد. در موردي كه گسترش حريق داراي سرعت بالايي است سيگنال فوق بايد به طور همزمان به هشداردهنده هاي محيطي نيز ارسال گردد. مراكز تكراركننده اعلام حريق نيز بايد داراي قابليت آزمايش به طور سمعي و بصري باشند.

17- Detector

مركز اعلام و كنترل حريق مي تواند وابسته به افراد يا به طور خودكار عمل كند. در هر حال اين مركز بايد بتواند علاوه بر خبردهي به موقع و مؤثر به كاركنان براي تخليه محل، تيم يا مركز امداد يا سامانه خودكار مهار آتش را نيز فعال نمايد. سامانه كنترل و اعلام خودكار حريق بايد گواهي مطابقت با استانداردهاي معتبر نظيرE ۱۲ NFPA، ۵۴۳۹ BS يا استاندارد ملي متناظر را داشته باشند. در تابلوي كنترل بايد محدوده هايي كه كاشف ها عمل نموده اند به طور واضح نشان داده شوند. در اين سامانه هر نوع نقص يا خطا بايد بر روي تابلو نشان داده شود و علاوه بر آن هشدا صوتي نيز براي مسئول مربوطه ارسال گردد.

در مركز خودكار اعلام حريق لازم است كليه ناحيه هاي حريق بر روي تابلوي مربوطه داراي نشانگر بوده و هنگام رسيدن پيام الكتريكي از كاشف هاي هر ناحيه، در صورت لزوم آژير صوتي نيز به صدا درآيد. هنگام عادي بودن وضعيت، چراغ هر محدوده با رنگ سبز، هنگام حريق چراغ قرمز و در صورت نقص سامانه، چراغ زرد مربوط به هر ناحيه روشن گردد. در صورتي كه علائم نوري نشانگرها چشمك زن باشد، بايد دوره هاي روشن و خاموش شدن آن كمتر از ۲۵ /۰ ثانيه نباشد. لازم است منبع تغذيه الكتريكي مناسب كه بتواند همواره سامانه را در حال كار نگه دارد، پيش بيني شود و علاوه بر برق شهر منبع اضطراري (UPS) مي تواند چنين هدفي را تأمين نمايد.

تمامي سامانه هاي كشف، اعلام و اطفاء حريق بايد داراي منبع تغذيه پشتيبان الكتريكي باشند. اين منبع بايد يكصد ساعت كار سامانه را پشتيباني نمايد.

ارتفاع قرارگيري كاشف در نوع حرارتي حداكثر براي گروه يك (مواد سوختني با خطرات كم) ۹ متر، گروه دو (مواد سوختني با خطرات متوسط) ۷ متر و گروه ۳ (مواد سوختني با خطرات بالا) حداكثر ۶ متر و در نوع كاشف دودي حداكثر ۱۰ متر مي باشد. لازم است كاشف توسط علائم نوري چشمك زن يا علائم صوتي متناوب، لااقل هر ۱۵ ثانيه به مدت نيم ثانيه آماده به كار بودن سامانه را اعلام نمايد. كليه كاشف ها بايد تابع يكي از استانداردهاي ۵۸۳۹- BS يا استاندارد ملي ايران به شماره ۳۷۰۶ باشد.

در هر ناحيه از منطقه بندي حريق بايد حداقل دو كاشف وجود داشته باشد. حداكثر محدوده قابل قبول براي كاشف هاي دودي ۵۰ متر مربع به ازاي هر كاشف و حرارتي ۳۷ متر مربع به ازاي هر كاشف در فضاي بسته مي باشد.

چيدمان كاشف هاي حريق براي هر طبقه بايد مجزا و منظم باشد به طوري كه در هنگام عمل كل محدوده مورد نظر را پوشش دهد.

كاشف هاي گازياب و نشت ياب كه براي جلوگيري از انفجار و اشتعال يا براي محافظت افراد در برابر مسموميت مواد شيميائي مورد نياز تشخيص داده مي شوند بايد علاوه بر شبكه عمومي كشف و اعلام حريق و به طور موضعي در محل هاي مربوطه نصب گردند و طوري به مركز كنترل حريق متصل باشند كه پيام آنها با شبكه كشف و اعلام حريق اشتباه نشود.

پيام هاي اعلام حريق بايد براي شاغلين، گروه عملياتي يا مراكز امدادي اطفاء حريق متناسب با گيرنده برحسب مورد شنيداري، ديداري، پيام مخابراتي و الكترونيكي يا تركيبي از آنها باشد.

وسايل اعلام خطر حريق بايد از نقطه نظر بلندي و نوع آهنگ صدا نسبت به كليه وسايل صوتي ديگر كاملاً متمايز بوده و به هيچ وجه براي مقاصد ديگري غير از اعلام خطر حريق و يا احضار افراد براي تمرين هاي مبارزه با حريق مورد استفاده قرار نگيرد.

در هر محدوده بايد حداقل ۲ دستگاه وسيله اعلام حريق وجود داشته باشد تا در صورت خرابي حداقل يكي از آنها عمل نمايد.

تراز فشار صوت توليد شده توسط مولد خبركننده بايد حداقل ۵ دسي بل از صداي محيط بيشتر باشد. در صورتي كه تراز فشار صوت محيط فوق العاده بالا باشد بايد مولد صوتي در خارج از كارگاه نيز نصب گردد. بالا بودن تراز فشار صوت مولد هميشه مطلوب نيست، در صورت امكان از تعداد بيشتر و تراز صداي پايين تر استفاده شود. در اماكن آرام نبايد تراز فشار صوت مولد از ۶۵ دسي بل بيشتر باشد. پيام صوتي مي تواند زنگ، آژير و امثال آن باشد و لازم است كه صوت بصورت متناوب و شناخته شده براي افراد پخش گردد تا با صداي ساير منابع مانند تلفن يا آژير شروع و خاتمه كار اشتباه نگردد.

در سامانه اعلام حريق بايد وسيله اي (كليد silence) براي قطع كردن اعلام حريق پيش بيني شود به طوري كه براي دفعات بعد آماده استفاده گردد.

در صورت نبودن افراد در اطراف محل مورد نظر بايد از هشداردهنده صوتي استفاده شود به طوري كه صداي آن تا فاصله ۵ /۱ كيلومتري شنيده شود. در اماكن باز به ازاي هر ۲۰۰۰ متر مربع يك هشدار دهنده صوتي لازم است. پيام صوتي بايد حداقل ۳۰ و حداكثر ۱۰۰ ثانيه تداوم داشته باشد و ترتيب روشن و خاموش بودن آن ۵ تا ۸ ثانيه روشن و ۳ تا ۵ ثانيه خاموش باشد. ارتفاع قرارگيري زنگ اعلام خطر بايد حداقل ۲ متر باشد.

در ارتفاع بيش از ۱۰ متر بايد از كاشف هاي دودي طيفي خطي استفاده شود.

براي مكان هايي كه افراد داراي اختلالات شنوايي، اشتغال يا تردد دارند لازم است از پيام هاي نوري يا ديداري متناسب نيز استفاده شود. پيام ديداري مي تواند چراغ گردان يا چراغهاي چشمك زن و يا حروف دار باشد و در محلي نصب گردد كه در معرض ديد اكثريت افراد باشد.

هنگامي كه علائم الكتريكي جهت راه اندازي سامانه هاي اطفاء حريق ارسال مي گردد، لازم است ابتدا به افراد براي تخليه محل فرصت كافي داده شود.

در صورتي كه پيام حريق براي تيم هاي عملياتي اطفاء ارسال مي گردد، بايد روي تابلو يا نقشه در كوتاهترين زمان ممكن موقعيت حريق نشان داده شود. امكانات لازم بايد براي ارتباط سريع و مطمئن با نزديك ترين مراكز آتش نشاني و امدادي نيز در مركز كنترل پيش بيني شده باشد.

در هر محدوده بايد علائم و تابلوهاي راهنماي مناسب براي هدايت و تخليه افراد پيش بيني شده باشد. همچنين سامانه روشنايي اضطراري با شدت روشنايي محيطي حداقل ۵۰ لوكس تأمين گردد.

استفاده از يك سامانه رايانه اي براي مركز اعلام و كنترل حريق در صورتي كه استفاده انحصاري براي اين امر داشته باشد و كليه خصوصيات مورد نظر در مواد قبلي را داشته باشد بلامانع است. در اين سامانه هر نوع نقص يا خطا بايد در مدت كمتر از 5 دقيقه به اطلاع مسئول مربوطه رسانده شود.

براي انجام بازرسي و تعميرات يا تغيير در برنامه نرم افزاري سامانه لازم است محدوده صلاحيت افراد معلوم باشد. هر بار از كار انداختن سامانه بايد به منزله وصل مجدد براي عمل بعدي باشد، لذا صلاحيت دسترسي افراد براي از كار انداختن سامانه بايد قبلاً تعريف گردد.

براي اطمينان از صحت عملكرد سامانه لازم است بطور مداوم براساس توصيه سازنده يا استاندارد مربوطه آزمون لازم بعمل آيد. بازرسي و آزمون بايد بصورت روزانه براي مشاهده عملكرد عادي و پيگيري رفع نواقص، هفتگي براي آزمون قطع كردن مدار آژير و يا مدار الكترونيكي كاشف ها و پيگيري رفع نواقص، آزمون فصلي كه علاوه بر موارد قبلي مسير خطوط الكتريكي و مركز اعلام حريق نيز مورد بازرسي قرار گيرد.

در آزمون ساليانه كليه قسمت هاي مكانيكي، الكتريكي و الكترونيكي بايد مورد بازديد و آزمون قرار گيرند. همچنين به طور مرحله اي كليه كاشف ها بطور جداگانه از محل نصب برداشته، نظافت و در آزمايشگاه مورد آزمون قرار گيرند.

انجام هر دوره از آزمون هاي بازرسي نبايد مانع از انجام ديگري باشد. و لازم است آزمون ها توسط افراد مختلف و داراي صلاحيت متناسب با آزمون انجام گردد.

در هر طبقه از ساختمان كارگاه بايد تعداد كليد اعلام خطر حريق دستي وجود داشته باشد و اين وسايل را بايد در محلي قرار داد كه براي رسيدن به آنها طي مسافت بيش از ۳۰ متر ضروري نباشد. كليدهاي اعلام دستي حريق بايد حداقل در ارتفاع ۲ /۱ متري نصب شوند.

كليدهاي اعلام خطر دستي سامانه اعلام حريق بايد به وسيله رنگ قرمز كه در محل نصب آنها به كار رفته كاملاً مشخص باشند و به سهولت در دسترس بوده و در مسير طبيعي فرار از آتش قرار داشته باشد.

كارفرما مكلف است در هر كارگاه يك خط تلفن اضطراري يا بي سيم براي خبردهي هنگام بحران يا خطر آتش سوزي نصب نمايد.

كارفرما بايد در خصوص سطوح مختلف كاركنان و مسئولين در كارگاه شرح وظايف خاصي تهيه نمايد تا وظايف هر يك به هنگام بروز خطر آتش سوزي مشخص باشد.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كليه وسايل، اجزاء، تركيبات و ملحقات آن كه براساس مقررات اين آئين نامه طراحي و نصب شده اند از نظر فني و كيفيت مورد تائيد استاندارد معتبر بين المللي يا ملي مي باشند.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كليه اجزاء سامانه موضوع اين فصل بعد از هر گونه آزمون يا استفاده اي براي استفاده مجدد به حالت آماده به كار باشد.

براي خاموش كردن آتش با توجه به درجه و ماهيت حريق و نوع خطر آن بايد از خاموش كننده هاي مناسب مربوط به همان طبقه استفاده نمود.

بر روي كليه خاموش كننده هاي آتش بايد يك دستورالعمل خوانا و روان كه نحوه استفاده از آن را بيان مي كند، نصب شده و در معرض ديد باشد.

محل استقرار خاموش كننده بايد با توجه به شرايط جوي و محيطي انتخاب شود.

در مكان هايي كه از خاموش كننده هاي چرخدار استفاده مي شود، بايد امكان حركت خاموش كننده مذكور در محل مورد نظر نيز بررسي شود.

در صورتي كه خاموش كننده چرخدار درون ساختمان نگهداري مي شود، درهاي خروجي بايد به گونه اي باشد كه امكان حمل خاموش كننده به راحتي و با سرعت وجود داشته باشد.

كارفرما مكلف است براي كليه پرسنل شاغل، دوره هاي آموزشي كار با خاموش كننده هاي دستي را از طريق مراجع ذيصلاح برگزار نمايد.

در صورت استفاده از خاموش كننده هاي دي اكسيدكربن در فضاهاي بسته بايد ميزان كاهش غلظت اكسيژن و مشكلات تنفسي ناشي از آن مورد توجه قرار گيرد.

براي خاموش كردن آتش ناشي از برق يا در مواقعي كه تجهيزات الكتريكي در معرض آتش قرار دارند، فقط بايد از خاموش كننده هاي نوع دي اكسيد كربن استفاده شود.

از خاموش كننده هاي پودر خشك شيميايي نبايد در محل هايي كه اكسيدكننده هاي قوي وجود دارند، استفاده نمود.

خاموش كننده ها بايد توسط افراد داراي پروانه صلاحيت، از مراجع ذيصلاح كشور حداقل سالي يك بار سرويس، كنترل و شارژ گردند.

خاموش كننده ها بايد در محل هايي قرار داده شوند كه به وضوح در معرض ديد بوده، در مواقع آتش سوزي به آساني و به سرعت قابل دسترسي باشند و از قرار گرفتن هر گونه وسايل و تجهيزات در مقابل آنها جداً خودداري شود.

جعبه هايي كه خاموش كننده ها در آن ها نگهداري مي شوند، هرگز نبايد قفل شوند.

خاموش كننده هاي قابل حمل دستي (غير از انواع چرخدار) بايد به گونه اي ايمن در مكان مناسب آويزان و يا در جعبه هاي مخصوص قرار گيرند.

خاموش كننده هاي دستي نوع آبي بايد در دماي بين ۴۹ و ۴ درجه سانتي گراد و ساير خاموش كننده هاي دستي بايد در دماي بين۴۹ + و ۴۰- درجه سانتي گراد نگهداري و استفاده شوند.

خاموش كننده بايد داراي يك كارت مخصوص سرويس و نگهداري از جانب مقام صاحب صلاحيت ذيربط باشد.

سازندگان و توزيع كنندگان خاموش كننده هاي دستي آتش مكلفند دستورالعمل راهنماي استفاده از خاموش كننده ها را با جزئيات كامل بر روي خاموش كننده ها نصب نمايند.

كليه انبارهاي موجود در محيط كار بايد به خاموش كننده هاي دستي مناسب تجهيز شوند.

براي خاموش كردن آتش هاي ناشي از مقدار قابل ملاحظه اي مايعات قابل اشتعال با مساحت بيش از 93 / 0 مترمربع نبايد تنها به خاموش كننده هاي دستي اكتفا نمود.

فواصل خاموش كننده ها در هر محدوده نبايد از ۳۰ متر بيشتر باشد. فاصله هر نقطه حفاظت شده تا نزديكترين خاموش كننده نبايد بيش از ۳۰ متر باشد، اين فاصله براي حريق دسته B نبايد از ۱۵ متر بيشتر باشد.

در آتش هاي طبقه D (فلزات قابل اشتعال)، فاصله خاموش كننده تا كانون خطر نبايد از ۲۳ متر تجاوز كند.

حداكثر فاصله بين خاموش كننده و كانون خطر نوع F نبايد از ۹ متر تجاوز كند.

خاموش كننده هاي يكبار مصرف نبايد مورد آزمون هيدرواستاتيك قرار گيرد و استفاده از آنها بيش از ۱۲ سال از تاريخ توليد ممنوع است.

نتايج تست و شارژ خاموش كننده بايد با ذكر سال و ماه و مرجع تست و شارژ كننده، بر روي آن مشخص شود.

خاموش كننده هاي قابل شارژ بايد پس از هر بار مصرف، و نيز در زمان تست ساليانه مجدداً شارژ شوند.

نوع خاموش كننده يا مواد داخل آن را نبايد تغيير داد.

پس از هر بار شارژ خاموش كننده بايد تست نشتي انجام شود.

ماده تشكيل دهنده خاموش كننده نوع كف (پاورقي)FFFP و (پاورقي)AFFF بايد حداقل هر ۳ سال يكبار تعويض شود.

18- Film Forming Flouro Protein

19- Aquoes Film Forming Foam

ماده درون خاموش كننده نوع AFFF جامد بايد حداقل هر ۵ سال يكبار تعويض شود.

در هنگام شارژ براي استفاده مجدد از ماده شيميايي خشك باقيمانده بايد آزمون هاي لازم انجام گيرد.

در خاموش كننده هاي غيرآبي بايد قبل از شارژ مجدد، تمامي رطوبت آن گرفته شود.

در خاموش كننده هاي دي اكسيد كربن، ميزان شارژ ماده خاموش كننده بايد به گونه اي باشد كه فاز بخار آن به هنگام تخليه كمتر از ۵ /۹۹ درصد دي اكسيد كربن نباشد.

در خاموش كننده هاي دي اكسيد كربن، در فاز مايع آن، ميزان آب موجود نبايد بيش از ۰۱ / ۰ درصد وزني باشد.

هنگام شارژ خاموش كننده حاوي ماده شيميايي تر نبايد ماده باقيمانده مجدداً استفاده گردد.

فشار انجام تست بر روي بدنه خاموش كننده بايد توسط سازنده معين و مشخص گردد.

هنگام تست بايد به مدت زمان لازم براي تحت فشار بودن بدنه خاموش كننده كاملاً توجه شود.

- مقررات اختصاصي خاموش كننده هاي دستي و چرخدار

آب مورد استفاده در سيلندرها بايد كاملاً تميز باشد.

وجود يك نمايشگر فشار (مانومتر) استاندارد برروي سيلندر خاموش كننده آب و گاز ضروري است.

زمان تخليه آب داخل سيلندر خاموش كننده آب و گاز بايد بين ۱۰ تا ۶۰ ثانيه باشد.

ميزان پرتاب آب داخل سيلندر خاموش كننده آب و گاز بايد بين ۲ / ۹ تا ۲ / ۱۲ متر باشد.

خاموش كننده هاي آب تحت فشار نبايد در محيطي با درجه حرارت كمتر از ۴ درجه سانتي گراد نصب شوند.

تخليه خاموش كننده هاي پودري دستي بايد بين ۸ تا ۲۵ ثانيه انجام شود.

تخليه خاموش كننده هاي پودري چرخدار بايد حداكثر در زمان ۱۰۵ ثانيه انجام شود.

طول پرتاب ماده خاموش كننده براي خاموش كننده هاي دستي بايد بين ۵ /۱ تا ۱ /۶ متر باشد.

طول پرتاب ماده خاموش كننده براي خاموش كننده هاي چرخدار بايد حداكثر ۷ /۱۳ متر باشد.

تخليه گاز دي اكسيد كربن از داخل خاموش كننده بايد بين ۸ تا ۳۰ ثانيه انجام شود.

طول پرتاب گاز دي اكسيد كربن بايد بين ۱ تا ۴ /۲ متر باشد.

در مورد خاموش كننده هاي دي اكسيد كربن با وزن ۶ كيلوگرم به بالا بايد از شيپوركهاي بلند استفاده گردد.

طول پرتاب كف در خاموش كننده حاوي كف دستي نبايد از ۷ متر تجاوز كند.

تخليه كف در خاموش كننده دستي بايد بين ۶۰ تا ۱۲۰ ثانيه انجام شود.