شرايط عمومي‌، ساختار و الگوي قراردادهاي بالادستي نفت و گاز

هيأت وزيران در جلسه 13 /5 /1395 به پيشنهاد وزارت نفت و به استناد جز (3) بند (ت) ماده (3) و ماده (7) قانون وظايف و اختيارات وزارت نفت - مصوب 1391- و با توجه به مفاد سياست هاي ابلاغي بخش انرژي، بندهاي (12)، (13) و (14) سياست هاي اقتصاد مقاومتي و بندهاي (12)، (17) و (18) سياست هاي كلي برنامه ششم توسعه، ابلاغي از سوي مقام معظم رهبري و با هدف توسعه ميدان ها / مخزن ها با اولويت ميادين مشترك، اجراي طرح هاي توسعه ميادين / مخازن جديد از اكتشاف تا بهره برداري و اجراي طرح هاي صيانت از مخازن (بهبود و افزايش ضريب بازيافت) تا سقف توليد اضافه روزانه يك ميليون بشكه نفت خام و دويست و پنجاه ميليون مترمكعب گاز طبيعي، شرايط عمومي، ساختار و الگوي قراردادهاي بالادستي نفت و گاز را به شرح زير تصويب كرد:

اصطلاحات زير در اين تصويب نامه در معاني مشروح مربوط به كار مي روند و ساير اصطلاحاتي كه در ايـن تصـويب نامـه تعريـف نشـده اسـت، تـابع تعـاريف منـدرج در قانون نفت - مصوب 1366- و قانون اصلاح قانون نفت - مصـوب 1390- بوده و در ساير موارد، تعاريف تابع قوانين و مقررات مربوط در ايران مي باشند و در مواردي كه در قوانين و مقررات تعاريفي وجود ندارد، تابع تعاريف و اصطلاحات معمول درصنعت جهاني نفت مي باشد. قانون حاكم بر قراردادها، قانون جمهوري اسلامي ايران مي باشد.

شرايط عمومي: اصول و شرايط عمومي و ساختارهاي حاكم بر قراردادهاي بالادستي.

نفت: هيدروكربورهايي كه به صورت نفت خام، ميعانات گازي، گاز طبيعي، قير طبيعي، پلمه سنگ هاي نفتي و ماسه‏ هاي آغشته به نفت به حالت طبيعي يافت شده يا طي عمليات بالادستي به دست مي آيد.

گاز طبيعي: هيدروكربورهايي كه در سازندهاي گازي مستقل، گنبدهاي گازي مستقل يا محلول در نفت در شرايط متعارف به حالت گاز موجود است يا طي عمليات بالادستي همراه با نفت خام به دست مي آيد.

ميدان نفتي يا گازي: هر يك از منابع يا مخازن زيرزميني يا روزميني در تقسيمات داخل سرزمين، آب هاي داخلي، ساحلي، فلات قاره و بين المللي مجاور مرزهاي كشور و آب هاي آزاد بين المللي كه احتمال وجود نفت در آن است و مشخصات فني و مختصات جغرافيايي آن توسط وزارت نفت مشخص مي گردد.

ميدان يا مخزن تجاري: ميدان يا مخزني كه با رعايت توليد صيانتي و با لحاظ نمودن قيمت هاي نفت و ديگر محصولات جانبي آن ميدان يا مخزن بتواند كليه هزينه هاي مستقيم، غيرمستقيم، بهره برداري و تأمين مالي پيش بيني شده جهت اكتشاف، توسعه، بهره برداري، همچنين دستمزد و سود طرف دوم و ديگر هزينه هاي جانبي مربوط در طول دوره قرارداد را پوشش داده و درآمد مورد انتظار براي هر يك از طرف هاي قرارداد را تأمين نمايد. اثبات تجاري بودن ميدان يا مخزن بر عهده پيمانكار است. مباني و شاخص هاي متداول و خودكار جهت تعيين تجاري بودن ميدان يا مخزن توسط وزارت نفت تعيين شده و در اسناد مناقصه حسب مورد به اطلاع متقاضيان رسيده و در قرارداد مربوط نيز منظور مي گردد

ميدان كشف شده (Green Field): ميدان نفتي يا گازي كشف شده توسط شركت ملي نفت ايران يا كشف شده توسط شركت هاي ديگر براي شركت ملي نفت ايران كه آماده ورود به مرحله توسعه مي باشد.

ميدان در حال توليد (Brown Field): ميداني كه قبلاً به بهره برداري و توليد رسيده است.

مخزن: هر كدام از تاقديس ها يا ساختمان هاي چينه اي يا هرگونه تله ساختاري حاوي هيدروكربور يا تركيبي از آنها كه داراي خواص سنگ، سيال و فشار مستقل باشد.

مخزن در حال توليد (Brown Reservoir): مخزني كه تاريخچه توليد تجاري هيدروكربور داشته باشد.

مخزن كشف شده و توسعه نيافته (Green Reservoir): مخزن كشف شده اي كه تاكنون توليد تجاري هيدروكربور در آن صورت نگرفته است.

طرف اول قرارداد: شركت ملي نفت ايران يا شركت هاي تابعه آن به نمايندگي از آن شركت كه در اين تصويب نامه به عنوان «كارفرما» نيز ناميده مي شود.

بلوك يا محدوده اكتشافي: منطقه جغرافيايي تعريف شده توسط شركت ملي نفت ايران كه به تأييد وزارت نفت رسيده و جهت انجام عمليات اكتشافي نفت انتخاب شده و منطقه قرارداد با طرف دوم قرارداد جهت كشف ميدان يا مخزن تجاري مي باشد.

حداقل تعهدات اكتشافي (Minimum Exploration Obligation): حداقل عمليات اكتشافي شامل انواع عمليات لازم مانند مطالعات زمين شناسي، ثقل سنجي، لرزه نگاري، حفاري، ارزيابي مخازن با هدف كشف ميدان يا مخزن تجاري و انجام حداقل هزينه هاي لازم جهت عمليات مذكور در مدت مقرر در قرارداد كه توسط طرف دوم قرارداد تعهد ميگردد.

برنامه توسعه (Development Plan (DP)): برنامه توسعه ميدان يا مخزن كه در شروع مرحله توسعه اعم از ميدان ها يا مخزن هاي كشف شده، انجام عمليات بهبود و افزايش ضريب بازيافت ميدان ها يا مخزن هاي در حال توليد مورد تأييد طرفين قرارداد واقع شده و متناسب با يافته هاي جديد در هنگام توسعه و رفتار واقعي ميدان يا مخزن در مراحل توليد قابل بازنگري مي ‎باشد.

توليد اوليه (First Production): ميزان توليد تعريف شده در برنامه توسعه ميدان يا مخزن كه در مرحله اول عمليات توسعه ميدان / مخزن كشف شده (Green Field) حاصل شده يا ميزان توليد اوليه اضافي حاصل از عمليات بهبود يا افزايش ضريب بازيافت كه بر اساس برنامه مربوط حاصل مي گردد.

هزينه هاي مستقيم سرمايه اي(Direct Capital Cost (DCC)): كليه هزينه هاي سرمايه اي لازم جهت توسعه، بهبود يا افزايش ضريب بازيافت مخزن، از جمله كليه هزينه هاي مديريتي، مهندسي، حفاري، احداث تمام تأسيسات روزميني و زيرزميني لازم براي قابل بهره برداري كردن ميدان يا مخزن نظير تأسيسات فرآوري، انتقال، تزريق، تأسيسات فرآيندي و جنبي و راه اندازي كليه واحدها، هزينه انجام شده در مرحله اكتشاف در صورت تجاري بودن ميدان و نيز انجام مرمت، بازسازي ها و نوسازي هاي لازم در ميدان ها يا مخزن هاي در حال توليد.

هزينه‎ هاي غيرمستقيم (Indirect Cost (IDC)): كليه هزينه هايي كه به دولت، وزارتخانه ها و مؤسسات عمومي از جمله شهرداري ها از قبيل انواع ماليات ها، عوارض‎، گمرك و بيمه تأمين اجتماعي پرداخت مي شود.

پرداخت ماليات، عوارض و ساير پرداخت هاي قانوني بر عهده و از تكاليف طرف دوم قرارداد و به تبع آن، تسويه حساب با دستگاه هاي ذي صلاح نيز از تكاليف وي مي باشد. اين پرداخت ها بر پايه اعلام مراجع قانوني دريافت كننده عيناً به عنوان هزينه هاي غيرمستقيم پذيرفته شده و به ترتيب مقرر در اين تصويب نامه، در وجه طرف دوم قرارداد باز پرداخت خواهد شد.

هزينه تأمين مالي (Cost of Money (CoM)): هزينه هاي تأمين مالي طرف دوم قرارداد به ميزان و شرايطي كه در قرارداد تعيين مي شود.

هزينه هاي بهره برداري(Operating Costs (Opex)): كليه مبالغي كه طرف دوم قرارداد طبق قرارداد، براي انجام عمليات بهره برداري و بر اساس شرايط مندرج در قرارداد و استانداردهاي حسابداري هزينه مي كند.

دستمزد (Fee): رقمي كه متناسب با هر بشكه توليد اضافي نفت خام (يا هر هزار فوت مكعب استاندارد اضافي گاز طبيعي همراه) از ميدان ها يا مخزن هاي نفتي يا هر هزار فوت مكعب استاندارد توليد اضافي گاز از ميدان ها يا مخزن هاي گازي و حسب مورد هر بشكه ميعانات گازي اضافي، ناشي از عمليات طرف دوم قرارداد تعيين مي شود.

نفت، گاز يا ميعانات گازي اضافي(Incremental Oil, Gas & Condensate): ميزان توليد نفت، گاز يا ميعانات گازي از ميدان يا مخزن كشف شده (Green Field) يا ميزان نفت، گاز يا ميعانات گازي توليد شده مازاد بر خط پايه تخليه از ميدان يا مخزن در حال توليد (Brown Field) موضوع قرارداد.

در مواردي نظير ميدان ها يا مخزن هاي گازي در حال توليد و براي عمليات بهبود يا افزايش ضريب بازيافت حسب مورد ميعانات گازي اضافي نسبت به خط پايه تخليه مي تواند مبناي محاسبه قرار گيرد.

عمليات بهبود ضريب بازيافت(Improved Oil /Gas Recovery (IOR /IGR)): مجموعه اي از عمليات كه منجر به نگهداشت سطح توليد يا بهبود ضريب بازيافت يا سرعت در بهره برداري (افزايش نرخ تخليه) مي گردد و مي تواند در همه مراحل توليد در طول عمر ميدان يا مخزن حسب مورد انجام شود (از قبيل انجام مطالعات تكميلي زمين شناسي، مهندسي نفت و مخازن، اجراي طرح هاي ژئوفيزيك و لرزه نگاري هاي سه يا چهار بعدي حسب نياز، طراحي و اجراي پروژه هايي نظير حفاري هاي جديد (infill Drilling)، به كارگيري فناوري هاي پيشرفته حفاري نظير استفاده از حفاري هاي چندجانبه و هوشمند، فرازآوري با گاز (Gas Lift) در ميدان ها يا مخزن ها، ايجاد شكاف در مخزن (Fracturing)، استفاده از پمپ هاي درون چاهي، بهبود روش هاي حفاري و استفاده حداكثر از حفاري هاي افقي و نظاير آن).

عمليات افزايش ضريب بازيافت: - افزايش ضريب بازيافت نفت (Enhanced Oil Recovery): به كارگيري انواع فناوري هاي پيشرفته روز دنيا شامل مطالعات و طراحي روش هاي بهينه مهندسي مخازن و بهره برداري، به كارگيري انواع تزريق ها حسب نياز ميدان يا مخزن مانند تزريق گاز، آب، بخار، مواد شيميايي، پليمرها، تزريق CO2 و نظاير آن، كاربرد فناوري هاي تكميلي در هر مرحله حسب ضرورت و نظاير آن كه منجر به افزايش ضريب بازيافت و صيانت از منابع نفت، گاز يا ميعانات گازي در طول عمر ميدان يا مخزن مي گردد. - افزايش ضريب بازيافت گاز (Enhanced Gas Recovery): به كارگيري انواع فناوري هاي پيشرفته روز دنيا كه منجر به فشارافزايي يا تثبيت فشار مخزن يا ميدان و همچنين حداكثر جابه جايي (Displacement) و در نتيجه افزايش ضريب بازيافت گاز از مخزن يا ميدان مي گردد.

منطقه قراردادي (Contract Area): منطقه جغرافيايي با مختصات معين كه در قرارداد براي انجام عمليات موضوع قرارداد تعيين مي گردد.

سقف باز هزينه هاي سرمايه اي (Open Capex): انعطاف پذير بودن ميزان هزينه هاي سرمايه اي نسبت به رفتار و واقعيت هاي ميدان، تحولات واقعي بازار در چارچوب برنامه مالي عملياتي سالانه تصويب شده و همچنين نياز به سرمايه گذاري هاي ضروري بعدي جهت بهبود راندمان و بهره وري ميدان.

برنامه مالي عملياتي سالانه: برنامه اي كه در چارچوب طرح هاي عملياتي و اصلاحات و بازنگري هاي لازم ناشي از واقعيت هاي پروژه و رفتار واقعي ميدان توسط طرف دوم قرارداد تهيه و به تصويب طرف اول قرارداد مي رسد. تصويب اين برنامه از سوي طرف اول قرارداد نهايي بوده و جهت اجرا به طرف دوم قرارداد ابلاغ مي گردد. اين برنامه شامل جزئيات هزينه ها و عمليات لازم سالانه براي توسعه و بهره برداري مي باشد.

قراردادهاي موضوع اين تصويب نامه به سه دسته تقسيم مي شوند:

دسته اول: قراردادهاي اكتشاف و در صورت كشف ميدان يا مخزن تجاري، توسعه ميدان يا مخزن و در ادامه، بهره برداري از آن به ترتيب و تا مدت مقرر در قرارداد مي باشد. در اين دسته واگذاري عمليات توسعه و بهره برداري، به صورت پيوسته با عمليات اكتشاف در صورت كشف ميدان يا مخزن تجاري توسط طرف دوم قرارداد و با در نظر گرفتن برنامه هاي ‌برداشت‌ صيانتي ‌از مخازن ‌نفت‌ و گاز مجاز مي باشد. در اين دسته از قراردادها حداقل تعهدات شركت هاي پيشنهاد دهنده براي عمليات و سرمايه گذاري در محدوده اكتشافي مورد نظر به روشني تعيين و از سوي طرف دوم قرارداد تعهد مي شود.

دسته دوم: قراردادهاي توسعه ميدان ها يا مخزن هاي كشف شده و در ادامه، بهره برداري از آنها به ترتيب و تا مدت مقرر در قرارداد مي باشد.

دسته سوم: قراردادهاي انجام عمليات بهبود يا افزايش ضريب بازيافت (EOR /IOR /EGR /IGR) در ميدان ها يا مخزن هاي در حال بهره برداري (Brown Field) بر پايه مطالعات مهندسي مخزن و در ادامه، بهره برداري از آنها به ترتيب و تا مدت مقرر در قرارداد مي باشد.

در تمامي قراردادهايي كه بر اساس اين تصويب نامه منعقد مي گردند، اصول زير حاكم مي باشد:

اعمال حق حاكميت و مالكيت عمومي بر كليه منابع و ذخاير نفت و گاز طبيعي كشور از طريق وزارت نفت به نمايندگي از طرف جمهوري اسلامي ايران.

عدم تضمين تعهدات ايجاد شده در قرارداد توسط دولت، بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و بانكهاي دولتي.

منوط كردن بازپرداخت كليه هزينه هاي مستقيم، غيرمستقيم، هزينه هاي تأمين مالي و هزينه هاي بهره برداري و پرداخت دستمزد طبق قرارداد از طريق تخصيص بخشي (به ترتيب مقرر در بند (پ) ماده (6) اين تصويب نامه) از محصولات اضافي ميدان يا عوايد حاصل از اجراي قرارداد بر پايه قيمت روز فروش محصول. تشخيص پرداخت به پيمانكار از طريق تحويل محصولِ ميدان يا مخزن يا عوايد آن به جاي محصول (تا پايان بازپرداخت / پرداخت مطالبات پيمانكار) با شركت ملي نفت ايران مي باشد.

كليه مخاطرات، ريسك ها و هزينه‎ ها در صورت عدم كشف ميدان يا مخزن تجاري بر عهده طرف دوم قرارداد مي باشد. ريسك هاي عدم دستيابي به اهداف مورد نظر قراردادي يا ناكافي بودن محصول ميدان يا مخزن براي استهلاك تعهدات مالي ايجاد شده بر عهده طرف دوم قرارداد مي باشد.

در صورت عدم كفايت ميزان توليد تخصيص داده شده براي پرداخت يا بازپرداخت مطالبات تأييد شده پيمانكار در دوره قرارداد، هزينه هاي بازپرداخت نشده و دستمزد متعلقه پرداخت نشده در دوره طولاني تري كه در قرارداد تعريف خواهد شد، از همان مخزن و در سقف مقرر در بند (پ) ماده (6) اين تصويب نامه حسب مورد بازپرداخت يا پرداخت مي گردد.

پذيرش دستمزد متناسب با شرايط هر طرح با هدف تأمين نرخ بازگشت سرمايه مورد انتظار منطقي، جبران ريسك و ايجاد انگيزه براي طرف دوم قرارداد در به كارگيري روش هاي بهينه و فناوري هاي نوين و پيشرفته در اكتشاف، توسعه و بهره برداري.

تمام عمليات پيمانكار از تاريخ شروع قرارداد به نام و از طرف كارفرما انجام خواهد شد و كليه اموال اعم از ساختمان ها‏، كالاها، تجهيزات، چاه ها و تأسيسات سطح الارضي و تحت الارضي از همان تاريخ متعلق به كارفرما مي باشد.

انجام مطالعات ارزيابي زيست محيطي و رعايت مقررات و ملاحظات ايمني، بهداشتي، زيست‌ محيطي‌ و اجتماعي در اجراي طرح ها.

در صورت وقوع شرايط فورس ماژور (قوه قاهره) در هر كدام از دوره هاي توسعه و بهره برداري كه ممكن است موجب سقوط تعهد، تعليق يا فسخ قرارداد نيز گردد، تسويه حساب در مورد مطالباتي كه پيمانكار طبق قرارداد مستحق دريافت آنها مي باشد تا زمان رفع شرايط فورس ماژور معلق گرديده و پس از رفع اين شرايط در چارچوب ضوابط قرارداد صورت مي پذيرد.

چنانچه وزارت نفت تصميم به كاهش سطح توليد به دليلي جز دلايل فني مربوط به ميدان يا مخزن داشته باشد، اولويت اعمال چنين كاهشي از سطح توليد ميدان ها يا مخزن هايي كه متعهد به بازپرداخت نيستند، مي باشد و در صورتي كه اين تصميم در مورد ميدان يا مخزن موضوع قرارداد اتخاذ شود، نبايد در بازپرداخت مطالبات سر رسيد شده و پرداخت دستمزد متعلقه به پيمانكار تاثير بگذارد.

به منظور انتقال و ارتقاي فناوري ملي در حوزه عمليات بالادستي نفت و اجراي طرح ‌هاي بزرگ و توانمند سازي شركت ‌هاي ايراني براي اجراي پروژه ‌هاي بزرگ داخلي و نيز حضور در بازارهاي منطقه‌ اي و بين ‌المللي، موارد زير در قراردادهاي موضوع اين تصويب نامه اعمال مي گردد:

هرگاه شركت / شركت هاي ايراني اكتشاف و توليد (E&P) صلاحيت دار ايراني، به تشخيص وزارت نفت براي بر عهده گرفتن نقش راهبري در اجراي طرح هايي توانمند شناخته شوند، اين شركت ها مي توانند با انتخاب شريك صاحب صلاحيت خارجي به ترتيبي كه وزارت نفت مقرر مي كند يا به طور مستقل (و در صورت نياز با انتخاب MC و مشاور معتبر همكار)، به عقد قرارداد با شركت ملي نفت ايران و اجراي آن با رعايت مفاد اين تصويب نامه اقدام نمايند.

طرف دوم قرارداد، ملزم به حداكثر استفاده از توان فني و مهندسي، توليدي، صنعتي و اجرايي كشور براساس قانون حداكثر استفاده از توان توليدي و خدماتي در تأمين نيازهاي كشور و تقويت آنها در امر صادرات و اصلاح ماده (104) قانون ماليات هاي مستقيم - مصوب 1391- و دستورالعمل ها و آيين نامه هاي مربوط مي باشد.

طرف دوم قرارداد متعهد به استفاده حداكثري از نيروي انساني داخلي در اجراي قرارداد و ارايه برنامه جامع آموزشي جهت ارتقاي كيفي اين نيروها و انجام سرمايه‌ گذاري هاي لازم در قالب هزينه هاي مستقيم سرمايه اي براي انجام برنامه هاي آموزشي و تحقيقاتي از جمله ارتقا و به روزرساني مراكز تحقيقاتي موجود و ايجاد مراكز تحقيقاتي مشترك و يا اجراي طرح هاي تحقيقاتي مشترك مرتبط مي شود. اين برنامه ها بايد متناسب با عمليات (اكتشاف، ارزيابي، توسعه اوليه، توسعه آتي مشتمل بر بهبود توليد و افزايش ضريب بازيافت EOR/ EGR و IOR/ IGR) با توافق شركت ملي نفت ايران در هر مرحله از عمر مخزن با زمان بندي مشخصِ متناسب در هر قرارداد ارايه شود.

قراردادهاي موضوع اين تصويب نامه با رعايت قوانين و مقررات حاكم بر معاملات شركت ملي نفت ايران و پس از كسب مجوزهاي لازم از مراجع ذي صلاح قانوني در هر مورد توسط شركت يادشده با طرف دوم قرارداد منعقد مي گردد.

نحوه اجراي قراردادهاي موضوع اين تصويب نامه به شرح زير مي باشد:

شركت ملي نفت ايران براي انجام عمليات اكتشافي در يك منطقه قراردادي و عمليات توسعه اي متعاقب آن (دسته اول قراردادها)، حداقل تعهدات اكتشافي مورد نظر خود را تعيين و با رعايت قوانين و مقررات مربوط از شركت هاي معتبر و صاحب صلاحيت نفتي دعوت به ارايه پيشنهاد مي نمايد. براي انجام عمليات توسعه يك ميدان يا مخزن كشف شده يا انجام اقدامات به منظور بهبود يا افزايش ضريب بازيافت در يك ميدان يا مخزن موجود (دسته هاي دوم و سوم قراردادها) شركت ملي نفت ايران، با انجام مطالعات مهندسي مخزن يك چارچوب مقدماتي براي توسعه ارايه كرده و از شركت هاي معتبر و صاحب صلاحيت نفتي دعوت به ارايه پيشنهاد مي نمايد. چنين طرح هايي در هر دو دسته قراردادها به عنوان راهنما براي پيشنهاد دهندگان بوده و مانع از دريافت و بررسي پيشنهادهاي جديد از شركت هاي نفتي نمي باشد.

عمليات توسعه ميدان يا مخزن يا انجام عمليات بهبود يا افزايش ضريب بازيافت (IOR/ IGR /EOR/ EGR) در چارچوب برنامه توسعه به صورت مرحله بندي (پلكاني) و براي هر مرحله بر اساس نتايج حاصله از رفتار مخزن در مرحله قبل انجام مي شود.

تشخيص صلاحيت فني و مالي شركت هاي داخلي و خارجي با شركت ملي نفت ايران خواهد بود.

دستمزد پروژه (Fee)، به يكي از ارزهاي مورد قبول بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران به تشخيص وزارت نفت براي هر بشكه نفت اضافي در ميدان ها يا مخزن هاي نفتي و براي هر هزار فوت مكعب استاندارد گاز يا هر بشكه ميعانات گازي اضافي در ميدان ها يا مخزن هاي گازي مي باشد. اين دستمزد با توجه به بند (ث) ماده (3) اين تصويب نامه، با هدف ايجاد انگيزه‌ براي‌ به كارگيري‌ روش هاي‌ بهينه‌ در اكتشاف‌، توسعه‌، توليد و بهره برداري‌ حسب شرايط‌ هر طرح، به صورت تابعي از عواملي نظير سطح توان توليد هر ميدان يا مخزن و نيز رعايت ضرايب ريسك مناطق اكتشافي، شناور بوده و متناسب با قيمت هاي بين المللي نفت و ميعانات گازي و نيز قيمت هاي منطقه يا قراردادي گاز به صورت نقدي يا تحويل محصول تعيين مي شود و به قيمت روز از شروع توليد اوليه تا پايان دوره قرارداد پرداخت خواهد شد. اين دستمزد (Fee)، يكي از مباني اصلي تعيين شركت برنده با رعايت قوانين و مقررات مربوط مي باشد.

دستمزد‌ براي توليد هر بشكه نفت از ميدان ها يا مخزن هاي نفتي يا هر هزار فوت مكعب استاندارد گاز و هر بشكه ميعانات گازي از ميدان ها يا مخزن هاي گازي و باز پرداخت‌ هزينه هاي مستقيم، هزينه هاي غيرمستقيم و هزينه هاي بهره برداري به همراه هزينه هاي ‌تأمين مالي متعلقه براساس قرارداد حسب مورد جهت‌ اجراي‌ طرح‌ از محل حداكثر پنجاه درصد از نفت خام يا ميعانات گازي توليدي اضافي و تا هفتاد و پنج درصد از گاز طبيعي اضافي و ديگر محصولات و يا عوايد آنها بر پايه‌ قيمت‌ روز فروش ‌محصول‌ پس از رسيدن به توليد اوليه انجام مي شود. پايان دوره قرارداد مانع از بازپرداخت هزينه هاي باقيمانده، با شرايط مندرج در قرارداد نمي گردد.

در صورتي كه بخشي از محصولات ميدان هاي موضوع قرارداد كه بايد صرف باز پرداخت تعهدات يا پرداخت دستمزد به طرف دوم قرارداد شود، به تشخيص وزير نفت براي مصرف در بازار داخل مورد نياز باشد، شركت ملي نفت ايران مجاز است نسبت به معاوضه (swap) آن ها اقدام نمايد.

در طرف دوم قرارداد، هيچ يك از اشخاص طرف قرارداد مجاز به واگذاري (Assignment) تمام يا بخشي از سهم / سهام (انتقال حقوق و تعهدات) خود در قرارداد به اشخاص ديگر، بدون موافقت شركت ملي نفت ايران نخواهند بود.

نحوه هزينه كرد براي رسيدن به اهداف قراردادي مطابق موارد زير مي باشد:

هزينه هاي عمليات اكتشافي يا توصيفي با استفاده از اصل حداقل تعهدات اكتشافي يا توصيفي در فرآيند تعيين طرف دوم قرارداد تعريف و تعيين مي شود.

هزينه ها و شرح كار عمليات اكتشافي يا توصيفي، توسعه و بهره برداري، حسب مورد بر اساس برنامه مالي عملياتي ساليانه مصوب جهت تحقق اهداف نهايي طرح متناسب با شرايط و رفتار مخزن با توافق طرفين قرارداد تعيين مي شود.

در هر قرارداد طرف دوم عمليات خود را در چارچوب فرايندهاي منضم به قرارداد انجام مي دهد.

تمام عمليات اجرايي طرف دوم در چارچوب برآورد كلي طرح و نيز برنامه مالي عملياتي سالانه مصوب و با مسئوليت و ريسك وي به انجام مي ‎رسد. اجراي اين عمليات پس از تصويب كارگروه مشترك مديريت و تأييد كارفرما، در چارچوب فرايندهاي عملياتي منضم به قرارداد و حسب مورد به شركت هاي صاحب صلاحيت واگذار مي شود. اين نوع از قرارداد به لحاظ ماهيت آن سقف هزينه ثابت در هنگام انعقاد قرارداد نداشته و سقف باز هزينه هاي سرمايه اي (Open Capex) است و ارقام ابتدايي صرفاً جنبه برآوردي و پيش بيني دارد، هزينه هاي واقعي تأييد شده براساس برنامه هاي مالي عملياتي سالانه كه منطبق با رفتار ميدان و شرايط بازار مصوب مي شود، به حساب طرح منظور مي گردد.

انجام تمامي اقدامات مندرج در قرارداد (به جز مديريت مجموعه پيمان و انجام مطالعات مهندسي مخزن) به پيمانكاران و سازندگان صاحب صلاحيت واگذار مي گردد. انتخاب اين پيمانكاران فرعي يا دست دوم طبق شيوه نامه اي كه منضم به قرارداد است، توسط پيمانكار انجام و به ترتيب مقرر در بند (ت) همين ماده به تاييد كارفرما مي رسد.

انجام مطالعات مهندسي مخزن و هزينه هاي انجام اين عمليات از سوي طرف دوم قرارداد به ترتيبي كه در قرارداد توافق خواهد شد، قابل پذيرش بوده و به عنوان هزينه هاي مستقيم منظور مي گردند.

تمام هزينه هاي مستقيم، هزينه هاي غيرمستقيم، هزينه هاي تأمين مالي متعلقه بر اساس قرارداد (حسب مورد) و هزينه هاي بهره برداري طرح اعم از عمليات اكتشافي، توسعه اي، طرح هاي بهبود يا افزايش ضريب بازيافت از ابتدا تا انتها توسط پيمانكار تامين و به موقع پرداخت مي گردد.

نحوه بازپرداخت هزينه ها به شرح زير مي باشد:

از زمان رسيدن ميدان يا مخزن به توليد اوليه يا اضافي، به ترتيب توافق شده در مورد ميدان ها يا مخزن هاي كشف شده و ميدان ها يا مخزن هاي در حال توليد، بازپرداخت هزينه هاي مستقيم سرمايه اي، هزينه هاي غيرمستقيم و هزينه هاي تأمين مالي قراردادي (حسب مورد) طبق دوره تعيين شده در قرارداد، محاسبه، تقسيط و باز پرداخت مي شود.

هزينه هاي بهره برداري و هزينه هاي غيرمستقيم دوره بهره برداري از شروع توليد اوليه به صورت جاري محاسبه و بازپرداخت مي گردد. همچنين پرداخت دستمزد متعلقه به پيمانكار نيز طبق شرايط مندرج در قرارداد از همان زمان آغاز مي شود.

كليه پرداخت هاي مندرج در بندهاي (الف) و (ب) اين ماده از محل منابع موضوع بند (پ) ماده (6) از محصولات يا عوايد حاصل از توليدات مخزن يا ميدان موضوع قرارداد، به قيمت روز يا به صورت نقدي در سررسيدها به پيمانكار تحويل يا پرداخت مي شود.

بهره برداري از طرح هاي قراردادهاي موضوع اين تصويب نامه مطابق بندهاي زير مي باشد:

از زمان شروع بهره برداري در مورد طرح هاي توسعه ميدان هاي كشف شده يا به نتيجه رسيدن توليد اضافي ناشي از عمليات پيمانكار در طرح هاي بهبود (IOR / IGR) يا افزايش ضريب بازيافت (EOR / EGR)، توليد و بهره برداري از تأسيسات به نحوي كه در قرارداد توافق مي شود، با حفظ مسئوليت هاي طرف دوم قرارداد، توسط شركتي ايراني (كه از نظر صلاحيت حرفه اي به تأييد كارفرما مي رسد)، انجام مي گردد.

در مورد ميدان ها يا مخزن هاي در حال توليد و بهره برداري، در صورتي كه طرف اول براي مرحله بهره برداري، انجام عمليات بهره برداري را با مشاركت يكي از شركت هاي تابعه خود ضروري دانسته و اين موضوع به تأييد وزارت نفت نيز برسد، بين طرف دوم قرارداد و شركت تابعه شركت ملي نفت ايران يك موافقتنامه عملياتي مشترك امضا مي شود. اين عمليات با حفظ مسئوليت پشتيباني و نظارت كامل فني، مالي، حقوقي و تخصصي طرف دوم قرارداد، همراه با تأمين تجهيزات، قطعات و مواد مصرفي لازم توسط وي، به صورت مشترك انجام مي شود. شركت تابعه ذي ربط موظف است در بهره برداري از تأسيسات موضوع قرارداد، كليه دستورالعمل هاي فني، حرفه اي و برنامه هاي عملياتي طرف دوم قرارداد را كه به تأييد شركت ملي نفت ايران رسيده است، رعايت و اجرا نمايد.

هزينه هاي بهره برداري بر اساس برنامه مالي عملياتي سالانه تعيين و توسط پيمانكار پرداخت و از محل منابع ناشي از توليد نفت، گاز يا ميعانات گازي و ديگر محصولات توليدي ميدان يا مخزن به ترتيب مقرر در اين تصويب نامه بازپرداخت مي‏ گردد.

پيمانكار در دوره بهره برداري ضمن اين كه موظف به انجام تعهدات خود به موجب قرارداد توسعه، بهبود يا افزايش ضريب بازيافت ميدان يا مخزن مي باشد، مكلف است با توجه به اطلاعاتي كه از حضور در بهره برداري ميدان كسب مي ‏كند و در پي آن با انجام مطالعات لازم براي اصلاح طرح توسعه و در صورت نياز، به ارايه پيشنهاد طرح هاي اصلاحي با هدف حفظ ظرفيت، بهبود يا افزايش بازيافت نفت يا گاز از ميدان يا مخزن بپردازد. در صورتي كه كارفرما اين طرح ها را تصويب نمايد، با اعمال همان روش ها و شيوه ها و شرايط موجود در قرارداد اصلي اين طرح ها نيز با انجام اصلاحات در برآورد هزينه ها، زمان بندي قرارداد، دستمزد مربوط و نيز با منظور نمودن هزينه هاي مربوط در برنامه مالي عملياتي سالانه طرح به اجرا در مي آيد.

در جريان بهره برداري، هرگونه اجراي طرح جديد در منطقه قراردادي بايد به تصويب كارفرما برسد و طرف دوم قرارداد طبق قرارداد موظف به بهره برداري با بهترين شيوه هاي متعارف كار در صنعت جهاني نفت با تشخيص وزارت نفت از كليه تأسيساتي است كه طبق مقررات همين ماده براي بهره برداري در اختيار وي قرار مي گيرد.

در صورت نياز به انجام تعميرات اساسي تجهيزات يا ورود مجدد به چاه ها و انجام تعميرات در آنها (Work Over) يا هر ‏گونه عمليات مربوط به حفظ و نگهداري تجهيزات و تأسيسات، اين عمليات با مجوز كارفرما توسط و با هزينه طرف دوم قرارداد انجام شده و بازپرداخت آن از محل درآمدهاي حاصل از نفت اضافي توليدي ميدان يا مخزن به علاوه هزينه تأمين مالي به ميزان توافق شده در قرارداد بازپرداخت مي گردد.

به شركت ملي نفت ايران اجازه داده مي شود در صورت ضرورت پس از اخذ مجوز موردي از وزير نفت، با رعايت ماده (1) (جز بند (ظ) اين ماده)، ماده (3) (جز بند (ث) اين ماده) تبصره (2) بند (الف) و بندهاي (ب) و (پ) ماده (4)، ماده (5)، تبصره ذيل بند (پ) ماده (6) و مواد (8)، (9) و (10) نسبت به عقد قرارداد بيع متقابل براي توسعه ميدان يا مخزن كشف شده و توسعه نيافته اقدام نمايد. در اين قراردادها شركت ملي نفت ايران مجاز است با رعايت مفاد بند (پ) ماده (6) نسبت به بازپرداخت هزينه هاي مستقيم، هزينه هاي غيرمستقيم به همراه هزينه هاي ‌تامين مالي و نيز پرداخت حق الزحمه (Remuneration) متعلقه به طرف دوم قرارداد به روال معمول در قراردادهاي منعقده مشابه، در جدول زماني توافق شده در قرارداد اقدام نمايد.

پيش از تحويل اطلاعات مخازن نفت و گاز به شركت هاي طرف مذاكره با شركت ملي نفت ايران و يا شركت هايي كه مايل به حضور در مناقصه هاي مربوط به اجراي طرح هاي موضوع اين تصويب نامه مي باشند (و صلاحيت اوليه ايشان به تأييد شركت ملي نفت ايران رسيده)، اين شركت ها بايد، سند رازداري و حفظ محرمانگي (Agreement Confidentiality) اين اطلاعات را به امضا برسانند و طي آن متعهد شوند كه مديران، كاركنان، كارشناسان و ديگر افراد ذيربط شركت امضا كننده سند مذكور و نيز شركت هاي تابعه آن كه حسب ضرورت بايد بدين اطلاعات دسترسي داشته باشند، اطلاعات دريافتي را مطابق با مفاد سند يادشده به شكل كاملاً محرمانه نگاه خواهند داشت و بدون مجوز شركت ملي نفت ايران (و ترتيباتي كه در سند يادشده مشخص مي شود)، اين اطلاعات را در اختيار هيچ شخص ثالثي قرار نخواهند داد و هرگاه مشخص شود كه اين اطلاعات به صورت غيرمجاز در اختيار اشخاصي قرار گرفته، طرف مقابل در برابر شركت ملي نفت ايران، ملزم به جبران خسارات ناشي از عدم انجام تعهدات موضوع سند راز داري و حفظ محرمانگي خواهد بود.

در تنظيم متن هر قرارداد و پيوست هاي آن، علاوه بر مراعات مواردي كه به صراحت در اين تصويب نامه بدان ها اشاره شده، بايد حقوق، تعهدات و مسئوليت هاي طرفين قرارداد در زمينه هاي مختلف مانند فرآيند حسابداري و حسابرسي، روش انجام پرداخت يا بازپرداخت مالي، بازرسي فني، تعمير و نگهداري، روش هاي اندازه گيري توليد، آموزش نيروي انساني، سلامت، ايمني و محيط زيست، واردات و صادرات، بيمه، محرمانگي، شرايط خاتمه و فسخ قرارداد، فورس ماژور، رهاسازي منطقه قراردادي، نحوه حل و فصل اختلافات و زبان قرارداد نيز به روشني در متون ياد شده تعريف و مشخص گردد.

اين تصويب نامه جايگزين تصويب نامه شماره 104089 /ت 52445 هـ مورخ 11 /8 /1394 مي شود.

معاون اول رئيس جمهور - اسحاق جهانگيري