آيين‌نامه اجرايي انتخابات شوراهاي اسلامي روستا و بخش

تبصره چنانچه به استناد ماده (31) قانون انتخابات ميان دوره‌اي برگزار شود فعاليت شوراي تشكيل شوراي باقيمانده همان دوره خواهد بود.

تبصره مدت زمان اخذ رأي با تصويب و موافقت مشترك هيأتهاي اجرايي و نظارت بخش، قابل تمديد مي‌باشد.

نامزدهاي انتخاباتي ذي نفع در صورت تمايل مي‌توانند در جلسه قرعه‌ كشي شركت نمايند. تاريخ و محل قرعه ‌كشي بايد حداقل (24) ساعت قبل بخشدار به منتخبين ذي ربط ابلاغ شود.

چنانچه هيأت نظارت بخش، معتمدان پيشنهادي بخشدار را تأييد ننمايد، بخشدار موظف است به همان تعداد معتمدان ديگري را به هيأت نظارت معرفي‌ نمايد.

نمايندگان بخشدار موظفند بلافاصله پس از حضور در محل شعبه ثبت نام و اخذ رأي، صندوق و تعرفه و برگهاي رأي و ساير وسايل و لوازم مورد نياز را ‌در اختيار اعضاي شعبه قرار داده و آنان را نسبت به وظايف خود توجيه نمايند. مسؤوليت حفظ و حراست از برگهاي رأي به منظور جلوگيري از خروج آنها از محل شعبه اخذ رأي به عهده نماينده بخشدار مي‌باشد.

در صورتي كه به تعداد لازم از كميسيونهاي مذكور داوطلب نباشد، مجلس از ميان ساير نمايندگان داوطلب (5) نفر را انتخاب مي‌نمايد.

در هر استاني كه تعداد نمايندگان آن از سه نفر كمتر باشد و يا به حد نصاب از آن استان داوطلب نباشد، تعيين بقيه اعضاء از بين نمايندگان استانهاي مجاور‌با هيأت مركزي نظارت مي‌باشد.

بخشداري مي‌تواند با صدور حكم كتبي، دهدار را نيز به عنوان مسؤول ثبت نام تعيين نمايد.

اظهار نظر و تصميم ‌گيري در خصوص تأييد يا عدم تأييد صلاحيت داوطلبان براساس قانون تنها از وظايف و اختيارات هيأتهاي اجرايي و نظارت‌ مي‌باشد و دستگاههاي ياد شده در ماده (46) قانون حق اظهار نظر در اين مورد را ندارند و موظفند فقط سوابق داوطلبان را منعكس نمايند.

مهلت رسيدگي به صلاحيت آن دسته از داوطلبان عضويت در شوراي اسلامي روستا كه در مظان اتهام قرار نداشته‌اند و سوابق آنان از مراجع مذكور در‌ ماده (46) قانون استعلام نشده است نيز حداكثر هفت روز پس از پايان مهلت (10) روزه مراجع ياد شده مي‌باشد.

چنانچه در مهلت مقرر هيچ‌ گونه شكايتي از حوزه انتخابيه واصل نشد، مراتب صورتجلسه و به همان نحو عمل خواهد شد.

فعاليتهاي تبليغاتي انتخابات شوراها توسط داوطلبان عضويت در شوراها و طرفداران آنان تحت هر عنوان، قبل و بعد از مدت تعيين شده ممنوع‌ است.

به لحاظ حفظ حرمت و قداست حضرت امام خميني (‌ره) و مقام معظم رهبري، استفاده از عكس و نام و فرمايشات ايشان در عكس و پوستر و‌زندگي‌نامه به هر شكل و عنوان ممنوع است.

در عكس و پوستر و زندگينامه غير از نوشتن مشخصات فردي و سوابق تحصيلي، شغلي و فعاليتها فرهنگي، اجتماعي، و سياسي و مبارزاتي و ‌اعلام طرحها و برنامه‌ها و خدماتي كه در چهارچوب اهداف و وظايف شوراها مي‌باشد، نوشتن هر گونه مطالب ديگري ممنوع است.

استفاده از عكس نامزد انتخاباتي از نوع همان سياه و سفيد كه در تهيه پوستر به كار گرفته شده، در زندگي‌نامه بلامانع است.

درجات تحصيلي و سوابق خدمات و فعاليتهاي مورد ادعا در آثار تبليغاتي بايد مستند به مداركي باشد كه در صورت نياز بتوان به هيأت اجرايي ‌ارايه نمود.

استفاده از بلندگو در سخنرانيها به گونه‌اي كه مخل آسايش ديگران نباشد مجاز است.

استفاده از عكس با لباس فرم نيروهاي نظامي و انتظامي و بسيجي ممنوع است.

مجامع، احزاب و گروههاي مجاز مي‌توانند حمايت خود از نامزد انتخاباتي مورد نظر را به طور كتبي به وي اعلام نمايند و نامزد مزبور مجاز است حمايت ‌آنان در آثار تبليغاتي خود منعكس و منتشر نمايد.

هيأتهاي اجرايي مي‌توانند با استفاده از امكانات محلي، محلهاي مناسبي را به منظور الصاق و يا آويختن آثار تبليغاتي نامزدها تعيين نمايند.

مرحله مراجعه رأي ‌دهندگان 1 - اعضاي شعبه بايد ترتيبي اتخاذ نمايند كه رأي ‌دهندگان از يك سمت وارد محل شعبه شوند و پس از دادن رأي از سمت ديگر خارج شوند. 2 - مأمورين انتظامي موظفند طبق دستور نماينده بخشدار يا رييس شعبه ثبت نام و اخذ رأي از ازدحام در داخل محوطه اخذ رأي ممانعت نمايند تا اخذ رأي در‌كمال آرامش انجام پذيرد. 3 – رأي ‌دهندگان با در دست داشتن عين شناسنامه خود در محل شعبه ثبت نام و اخذ رأي حضور مي‌يابند و به ترتيب به منظور ثبت نام و دادن رأي وارد محوطه ‌اخذ رأي مي‌شوند.

مرحله كنترل كنترل در سه مرحله انجام مي‌شود:

كنترل شناسنامه: نماينده بخشدار يا رييس شعبه يا هر يك از سه منشي شعبه ثبت نام و اخذ رأي با ملاحظه شناسنامه رأي ‌دهنده موارد زير را مورد توجه قرار مي‌دهند: الف - شناسنامه به مهر شعب ديگر ممهور نشده باشد. ب - شناسنامه متعلق به شخص مراجعه‌كننده بوده و صاحب آن در روز اخذ رأي حداقل (15) سال تمام سن داشته باشد.

نماينده بخشدار يا رييس شعبه و يا هر يك از سه منشي انگشت سبابه دست راست رأي ‌دهنده را كنترل مي‌نمايد تا آلوده به رنگ جوهر استامپ، كه‌ نشان ‌دادن رأي در شعبه ديگر است، نباشد. در صورتي كه مراجعه ‌كننده داراي شناسنامه‌اي باشد كه ممهور به مهر انتخابات در روز اخذ رأي است و دلالت بر دادن رأي در شعبه ديگري نمايد و يا در انگشت سبابه او اثر جوهر استامپ شعبه اخذ رأي ديگري مشاهده شود، با دستور نماينده بخشدار از رأي دادن وي جلوگيري به عمل مي‌آيد. جز#3 - كنترل شرط احراز توطن: به استناد بند (3) ماده (25) قانون و تبصره ذيل آن، اعضاي شعبه ثبت نام و اخذ رأي به روشهاي مقتضي كنترل مي‌نمايند كه شخص رأي ‌دهنده و يا افراد تحت ‌تكفل وي (‌همسر و فرزندان) حداقل يك سال متوالي متصل به زمان اخذ رأي در محل سكونت داشته باشد.

مرحله ثبت نام 1 - پس از انجام مرحله كنترل و حصول اطمينان از اينكه شناسنامه متعلق به مراجعه‌ كننده است و واجد شرايط رأي دادن مي‌باشد، يك نفر از منشي‌ها نسبت به ‌ثبت مشخصات وي براساس مندرجات شناسنامه بر روي برگ تعرفه اقدام و پس از اخذ اثر انگشت رأي‌ دهنده روي برگ تعرفه، آن را با قيد تاريخ با مهر‌ انتخابات ممهور و امضاء مي‌نمايد. 2 - متصدي ثبت نام، شناسنامه رأي‌ دهنده را نيز به مهر انتخابات ممهور و به وي تحويل مي‌نمايد.

مرحله اخذ رأي

پس از ثبت نام از رأي ‌دهنده، متصدي ثبت نام برگ رأي را بعد از ممهور نمودن به مهر انتخابات از محل نقطه چين از تعرفه انتخاباتي جدا مي‌كند و به‌ رأي‌ دهنده تسليم مي‌نمايد تا رأي‌ دهنده اسم نامزد يا نامزدهاي مورد نظر خود را حداكثر به تعداد اعضاي اصلي شورا بر روي آن بنويسيد، تا كند داخل صندوق ‌بياندازند و از درب خروجي شعبه خارج شود. بديهي است تعرفه‌هاي انتخاباتي در محل شعبه باقي مي‌ماند و بايد در نگهداري و حفاظت آنها دقت و مراقبت كامل به عمل آيد.

نماينده بخشدار و اعضاي شعبه ثبت نام و اخذ رأي بايد ترتيبي اتخاذ نمايند كه رأي‌ نويسي مخفي باشد و به صورت كاملاً آزاد و بدون اعمال نفوذ شخص‌ ديگري انجام پذيرد و هيچ يك از اعضاي شعبه و نماينده بخشدار و مأمورين انتظامي و نماينده هيأت نظارت و اصولاً كليه افرادي كه به هر شكل در شعبه ‌وظيفه‌اي بر عهده دارند حق نوشتن رأي براي اشخاص را ندارند. در صورتي كه براي نوشتن رأي نياز به فرد ديگري باشد، رأي ‌دهنده بايستي از وجود افراد خارج از شعبه كه مورد اعتماد وي هستند، استفاده نمايد و اعضاي شعبه‌نيز كنترل نمايند تا عمل خلاف قانون انجام نگيرد.

نماينده هيأت نظارت حق دخالت در امور اجرايي انتخابات را ندارد و در صورت مشاهده تخلف يا اعمال نفوذ موظف است مراتب را به اعضاي شعبه و‌ نماينده بخشدار تذكر دهد و آنان ضمن بررسي موضوع بايد فرد يا افراد خاطي را توسط مأمورين انتظامي حاضر در شعبه جلب و مراتب با صورت جلسه نمايند و‌همراه خاطي تحويل مقامهاي قضائي دهند.

مرحله قرائت و شمارش آرا اعضاي شعبه پس از انقضاي مدت اخذ رأي در صورت حصول اطمينان از اينكه كليه مراجعه ‌كنندگان رأي خود را در صندوق‌هاي رأي انداخته‌اند و ديگر كسي ‌براي دادن رأي در محل شعبه حضور ندارد، بلافاصله پس از شمارش تعرفه‌ها و ثبت تعداد آن در صورت جلسه با حضور نماينده بخشدار و نماينده هيأت نظارت، ‌شمارش و قرائت آرا را به ترتيب ذيل آغاز مي‌نمايند:

ابتدا رييس يا نايب رييس شعبه اخذ رأي با همكاري يك از منشي‌ها لاك و مهر صندوق اخذ رأي را باز و تعداد برگهاي داخل صندوق را بدون اينكه قرائت‌ شود شمارش مي‌كنند و پس از تطبيق تعداد آنها با تعداد برگهاي تعرفه به يك از دو حالت زير عمل مي‌نمايند: الف - چنانچه تعداد اوراق رأي داخل صندوق بيشتر از تعداد تعرفه‌ها باشد براساس بند «ج» ماده(20) قانون، به تعداد اضافي ابتدا از اوراق غير چاپي و متفرقه ‌و سپس از مجموع برگهاي رأي، بدون اينكه خوانده شود، برمي‌دارند و جمله «‌باطل شد» را در پشت آن قيد و تعداد آن را در صورت جلسه اخذ رأي نيز درج و در‌پايان ضميمه صورت جلسه مي‌نمايند. ب - در صورتي كه تعداد اوراق رأي داخل صندوق مساوي يا كمتر از تعداد تعرفه‌ها باشد، اقدام خاصي صورت نمي‌گيرد و فقط مراتب در صورت جلسه درج مي‌شود.

پس از اينكه شمارش آرا به ترتيب ياد شده انجام شد، قرائت آرا با رعايت مواد (19)،(20)،(21)،(22) و(23) قانون و بندها و تبصره‌هاي ذيل آنها انجام ‌خواهد شد.

مرحله تنظيم صورت جلسه پس از خاتمه شمارش و قرائت آرا، صورت جلسه اخذ رأي شعبه در پنج نسخه تنظيم و سپس تعداد رأي هر يك از نامزدها در ‌صورت‌ جلسه قيد مي‌شود. پس از انجام اين كار، صورت جلسه به امضاي نماينده بخشدار و اعضاي شعبه اخذ رأي و نماينده هيأت نظارت مي‌رسد و بلافاصله كليه اوراق و مدارك‌ انتخاباتي و يك نسخه از صورت جلسه تنظيمي داخل صندوق رأي قرار داده مي‌شوند و پس از لاك و مهر شدن صندوق يا صندوقها، اعضاي شعبه اخذ رأي به ‌اتفاق نماينده بخشدار و به همراه نماينده هيأت نظارت و مأموران محافظ صندوق، صندوق يا صندوقهاي رأي را همراه با يك نسخه از صورت جلسه نتايج‌ آراي شعبه و ساير مدارك رسماً تحويل هيأت اجرايي مي‌دهند. از سه نسخه باقي مانده صورت جلسه نتايج آرا، يك نسخه تحويل نماينده هيأت نظارت، يك نسخه تحويل نماينده بخشدار و يك نسخه نيز تحويل رييس شعبه ‌مي‌شود. اگر در روز اخذ رأي مسايل و مشكلاتي پديد آيد بايد در قسمت انتهاي صورت جلسه نوشته شود و به امضاي اعطاي شعبه، نماينده بخشدار و نماينده هيأت نظارت‌بخش برسد.

شكاياتي قابل طرح و بررسي مي‌باشند كه نام و نام خانوادگي، نام پدر، آدرس محل كار يا سكونت شاكي كه هويت وي را آشكار مي‌نمايد، دارا باشند.

هيأت اجراي پس از پايان مهلت دريافت و رسيدگي به شكايات چنانچه هيچ گونه شكايتي از انتخابات دريافت ننموده باشد، مراتب عدم وصول ‌شكايت را نيز صورت جلسه مي‌نمايد.

چنانچه بررسي شكايات منجر به ابطال آراي شعبه يا شعبي از حوزه انتخابيه شود (‌اعم از آن كه در سرنوشت انتخابات مؤثر باشد و يا نباشد) هيأت ‌اجرايي بخش موظف است آراي باطل شده را در نتايج قبلي دخالت داده و نتيجه جديد به دست آمده از آن را در صورت جلسه مذكور منظور نمايد.

پيشنهاد ابطال كل انتخابات يا آراي شعبه يا تعدادي از شعب مي‌بايد مستدل و براساس مواد قانون باشد.

هيأتهاي نظارت مذكور، در اظهار نظر خود، ماده (59) قانون را هم بايد در نظر داشته باشند.

چنانچه ظرف مهلت مقرر شكايتي واصل نشود، مراتب عدم وصول شكايت نيز به بخشدار مربوط اعلام خواهد شد.

بخشدار موظف است نظر نهايي هيأت نظارت شهرستان در خصوص صحت برگزاري انتخابات را از طريق انتشار آگهي به اطلاع اهالي حوزه انتخابيه‌ برساند.

در صورتي كه بخش بيش از پنج روستا نداشته باشد، انتخابات شوراي اسلامي بخش برگزار نمي‌شود و كليه نمايندگان معرفي شده از شوراهاي ‌اسلامي روستاها به عضويت شوراي بخش در مي‌آيند. در اين خصوص صورت جلسه‌اي با حضور اعضاي هيأت نظارت توسط هيأت اجرايي بخش تنظيم مي‌شود و بخشدار موظف است پس از وصول آن، مراتب را‌با صدور آگهي به اطلاع اهالي بخش برساند.

در صورتي كه بخش كمتر از پنج روستا داشته باشد، كليه نمايندگان معرفي شده از شوراهاي اسلامي روستاها به عضويت شوراي اسلامي بخش در‌مي‌آيند و سپس به منظور تأمين كسري اعضاء تا پنج نفر، از كليه اعضاي اصلي شوراهاي اسلامي روستاها توسط بخشدار دعوت به عمل مي‌آيد تا با حضور‌ هيأتهاي اجرايي و نظارت بخش از بين خود بقيه اعضاي مورد نياز را انتخاب و مراتب را صورت جلسه نمايند. بخشدار موظف است پس از وصول صورت جلسه مذكور، اسامي اعضاي شوراي اسلامي بخش را با صدور آگهي به اطلاع اهالي بخش برساند.

چنانچه به دليل كمبود تعداد روستاهاي يك بخش تأمين (3) نفر عضو علي‌البدل شوراي بخش از ميان نمايندگان معرفي شده از سوي شوراهاي‌ اسلامي روستاها ميسر نباشد، بخشدار موظف است از كليه اعضاي اصلي شوراهاي اسلامي روستاها دعوت به عمل آورد تا با حضور هيأتهاي اجرايي و نظارت‌ بخش از بين خود كسري اعضاي علي‌البدل شوراي بخش را با اكثريت نسبي آرا انتخاب و مراتب را صورت جلسه نمايند.

بخشدار مي‌تواند تبصره‌هاي (2) و (3) اين ماده را به طور همزمان اجرا نمايد. به اين ترتيب افرادي كه داراي بيشترين رأي هستند كسري اعضاي اصلي و افرادي كه به ترتيب رأي بعد از آنها قرار مي‌گيرند كسري اعضاي علي‌البدل را تأمين‌ خواهند نمود.

كارت عضويت فقط براي اعضاي اصلي شورا صادر مي‌شود.

براي آن عده از اعضاي شوراهاي اسلامي روستا كه به عضويت شوراي اسلامي بخش نيز درآمده‌اند علاوه بر كارت عضويت شوراي اسلامي روستا، ‌كارت عضويت شوراي اسلامي بخش نيز صادر مي‌شود.