آيين نامه اجرايي قانون حمل و نقل و عبور كالا هاي خارجي از قلمرو جمهوري اسلامي ايران

هيأت وزيران در جلسه مورخ 18/5/1377 بنا به پيشنهاد مشترك شماره 11/3021 مورخ 5/3/1377 وزارتخانه هاي راه و ترابري، امور اقتصادي و دارايي و كشور و به استناد ماده (26) قانون حمل و نقل و عبور كالاهاي خارجي از قلمرو جمهوري اسلامي ايران- مصوب 1374- آيين نامه اجرايي قانون ياد شده را به شرح زير تصويب نمود

اصطلاحات به كار برده شده در قانون حمل و نقل و عبور كالا هاي خارجي از قلمرو جمهوري اسلامي ايران- كه از اين پس در اين آيين نامه، قانون ناميده مي شود- و اين آيين نامه به شرح زير تعريف مي گردند: الف- اظهارنامه عبور خارجي: عبارتست از برگه اي (فرمي) چاپي كه توسط گمرك جمهوري اسلامي ايران چاپ شده و جهت اظهار كالاهاي عبوري خارجي مورد استفاده قرار مي گيرد. ب- اظهارنامه اجمالي كالا ي عبوري: عبارتست از برگه اي (فرمي) چاپي جهت اظهار اجمالي كالا كه در بدو ورود آن توسط هدايت كننده وسيله حمل يا نماينده شركت حمل و نقل و يا نماينده راه آهن به گمرك يا بندر يا فرودگاه حسب مورد تسليم مي گردد. پ- اظهار كالا ي عبوري: عبارتست از ذكر اوصاف و مشخصات كامل كالا در اظهارنامه تسليمي كه جهت عبور خارجي كالا به گمرك ارايه مي گردد. ت- اظهار اجمالي كالا ي عبوري: عبارتست از ذكر مشخصات كلي كالا كه در اظهارنامه اجمالي به گمرك يا بندر ارايه مي گردد. ث- ترخيصيه كالا ي عبوري: عبارتست از سند حواله تحويل كالا به صاحب آن يا عبور دهنده كه از سوي متصدي حمل و يا نماينده وي به عنوان گمرك، با رعايت ضوابط و مقررات مربوط صادر مي گردد. ج - پروانه عبور خارجي: عبارت است از نسخه دوم اظهار نامه عبور خارجي كه توسط ادارات گمرك تأييد و صادر مي گردد. چ- بارنامه: سندي است مبين مالكيت كالا كه حمل كننده يا نماينده وي پس از وصول كالا صادر مي نم…

حمل و نقل كالا ي عبوري از قلمرو گمركي جمهوري اسلامي ايران منحصر به يك وسيله خاص نبوده و حمل آنها با وسايط نقليه گوناگون اعم از كشتي، كاميون، قطار، هواپيما و لوله يا تركيبي از آنها (حمل مركب) تحت ضوابط اين آيين نامه مجاز مي باشد.

دستگاههاي ذي ربط مي توانند اوراق و اسناد اشاره شده در متن اين آيين نامه كه مي تواند به طور الكترونيكي مبادله شود را بپذيرند و اينگونه اسناد الكترونيكي داراي ارزش و اعتبار اسناد كاغذي مشابه مي باشد.

گمرك موظف است حداكثر ظرف شش ماه از تاريخ اعلا م شوراي عالي هماهنگي ترابري كشور در پايانه هاي باربري و ايستگاههاي راه آهن و فرودگاههايي كه اماكن گمركي شناخته مي شوند در صورت آماده شدن امكانات لازم از قبيل ساختمان و تجهيزات اداري، انبار محوطه، امكانات تخليه و بارگيري و منازل سازماني در حد نياز به پيشنهاد گمرك و تصويب شوراي عالي هماهنگي ترابري كشور نسبت به استقرار پرسنل مورد نياز در اين اماكن اقدام نمايد.

عبور كالا از قلمرو كشور جمهوري اسلامي ايران در حدود قراردادها و موافقتنامه هاي منعقد شده بين دولتهاي طرفين، تابع همان مقرراتي خواهد بود كه در قراردادهاي منعقدشده آمده است، مگر آنكه بنا بر علل امنيتي و مذهبي ورود آن به كشور ممنوع باشد.

فهرست كالا هاي ممنوعه حداكثر ظرف مدت پانزده روز پس از تصويب اين آيين نامه توسط شوراي امنيت كشور تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.

عبور دام و نبات و مواد و محصولات خام دامي و نباتي كه به موجب قانون نياز به اخذ مجوز قرنطينه دامي و نباتي دارد، منوط به اخذ مجوز ياد شده است. فهرست كالاهايي كه نياز به اخذ مجوز قرنطينه دامي و نباتي دارد، توسط سازمانهاي ذي ربط، تنظيم و ضمن اعلا م به سازمان حمل و نقل و پايانه هاي كشور، جهت اطلاع عبور دهندگان كالا منتشر مي گردد.

براي عبور مواد شيميايي، منفجره و مخدر زير، نياز به اخذ مجوز از دستگاههاي نام برده شده ذيل مي باشد: الف- عناصر شيميايي راديواكتيو: پرومتيوم، پولونيوم، استات، رادون، فرانسيوم، راديوم، اكتينيوم، پروتاكتي نيوم، نپتونيوم، آمريسيوم و ساير عناصر با شماره اتمي بالا تر، همچنين ساير مواد راديواكتيو طبق فهرستي كه سازمان انرژي اتمي ايران اعلا م مي نمايد از سازمان ياد شده. ب- ديناميت و ساير مواد قابل انفجار مانند فتيله، چاشني، كپسولهاي قابل انفجار و آتش‌زا از وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح. ج- مواد مخدر و مواد سمي و ساكارين و مواد ساكارين دار و بلودومتيلن كه مصرف پزشكي داشته باشد از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي (اداره كل نظارت بر مواد مخدر)

وزارتخانه هاي كشاورزي و جهاد سازندگي موظفند جهت عبور كالاهاي خارجي كه نياز به قرنطينه و صدور مجوز دارند با استقرار امكانات مورد لزوم در مرزهاي مجاز كشور در كوتاهترين زمان ممكن نسبت به صدور مجوز لازم اقدام نمايند.

عبور كالا ي خارجي از قلمرو جمهوري اسلامي ايران منوط به سپردن وجه‌الضمان به شرح زير خواهد بود: الف- در مورد كالا هاي مجاز مبلغي معادل حقوق گمركي، سود بازرگاني و عوارضي كه به واردات قطعي آن كالا تعلق مي گيرد. ب- در مورد كالا ي مجاز مشروط و ممنوع‌الورود مبلغي معادل حقوق گمركي، سود بازرگاني، عوارض و سه برابر ارزش كالا.

وسايط نقليه خارجي اعم از كاميون، اتوبوس، ميني بوس، لكوموتيو و وسايط نقليه ريلي بدون بار و مسافر و سواري كه به عنوان يك محموله عبوري با نيروي محركه خود قلمرو كشور را عبور مي نمايند و فاقد مدارك معتبر بين‌المللي عبور مي باشند در صورتي كه توسط يكي از شركتهاي حمل و نقل بين‌المللي ايراني مجاز اظهار گردند از لحاظ سپردن وجه‌الضمان تابع مقررات كالا هاي عبوري مي باشند.

كليه سازمانهايي كه مسؤول انجام عمليات يا تشريفات عبور كالا هاي خارجي هستند از قبيل ادارات گمرك ، بنادر، پايانه‌ها، ايستگاههاي راه آهن، فرودگاهها و بانكها موظفند امور مربوط را در يك بخش يا دايره اي جدا از ساير بخشها و دواير ديگر متمركز نموده به طوري كه انجام تشريفات عبور خارجي كلاً در همان بخش يا دايره در اسرع وقت و بدون وقفه امكان پذير باشد.

تكميل يا تغيير بسته بندي در مورد كالاهاي عبوري خارجي و همچنين نمونه برداري از آن بنا به درخواست كتبي صاحب كالا يا عبور دهنده بدون آنكه ماهيت كالا تغيير نمايد در محوطه هاي گمركي با نظارت مستمر گمرك مجاز مي باشد. در اين قبيل مواقع در صورتمجلسي كه به امضاي نمايندگان گمرك و عبور دهنده حسب مورد مي رسد، وقوع امر به طور تفصيلي قيد و ضميمه اسناد عبور مي شود.

ادارات گمرك و سازمانهاي ذي ربط درخواست كتبي صاحب كالا يا عبور دهنده را مبني بر تخليه كالا در اماكن و محوطه هاي گمركي يا انتقال كالا از كانتينر به كاميون يا واگن يا هواپيما و بالعكس را قبول مي نمايند.

در صورت ضرورت وضع هرگونه عوارض بر كالا هاي عبوري خارجي، سازمان حمل و نقل و پايانه هاي كشور موضوع را بررسي و با توجه به شرايط زماني و مكاني و عمل متقابل ساير كشورها نسبت به كالا هاي عبوري مربوط به جمهوري اسلامي ايران، پيشنهاد لازم را در خصوص وضع عوارض به شوراي عالي هماهنگي ترابري كشور به منظور تصويب به هيأت وزيران ارائه مي نمايد.

كليه سازمانهايي كه در امر عبور كالا وظيفه اي بر عهده آنها مقرر است از جمله پستهاي قرنطينه دامي و نباتي، نيروي انتظامي و غيره موظفند ضمن فراهم نمودن امكانات لازم ساعت كاري خود را با ساعت كاري ادارات گمرك مرزي مربوط هماهنگ كنند و در صورت ضرورت به صورت شبانه روزي فعاليت نمايند.

اداره گذرنامه مكلف است گذرنامه و دفترچه خروجي مربوط به رانندگان ايراني متقاضي فعاليت در خطوط بين‌المللي را پس از درخواست شركت حمل و نقل بين‌المللي كه قبلاً توسط سازمان حمل و نقل و پايانه هاي كشور به آن اداره معرفي شده است حداكثر ظرف هفت روز كاري صادر نمايند.

رانندگان كاميونهاي حامل كالا ي عبوري خارجي موظفند در مسيرهاي عبور كالا كه توسط سازمان حمل و نقل و پايانه هاي كشور با هماهنگي وزارت كشور تعيين و اعلا م مي گردد تردد نمايند.

چنانچه براي نيروي انتظامي مستقر در پاسگاههاي طول مسير عبور كالا ظن قوي قاچاق نسبت به محموله عبوري وجود داشته باشد يا با فك مهر و موم (پلمپ) كاميون يا كانتينر يا هرگونه دخل و تصرف در كالا ي عبوري مواجه گردد، فك مهر و موم (پلمپ) و بازرسي محموله صرفاً با حضور نماينده گمرك و تنظيم صورتمجلس امكان پذير مي باشد.

چنانچه كالا ي عبوري خارجي به صورت مستقيم از مرزهاي زميني و بدون انجام عمليات تخليه و بارگيري، از گمرك عبور نمايد يا توسط وسايل حمل به يكي از بنادر يا ادارات گمرك وارد و به صورت يكسره به وسايط حمل ديگر بارگيري و خارج گردد مشمول پرداخت حق بيمه محلي نمي باشد. در اين گونه موارد در صورت ورود خسارت به كالا مسؤوليتي بر عهده گمرك نمي باشد.

در صورتي كه كالا ي عبوري خارجي در اماكن و محوطه هاي گمركي و بندري تخليه و براي آن قبض انبار صادر گردد مشمول پرداخت حق بيمه مقرر براي كالا هاي وارداتي به گمرك مي باشد.

هزينه هاي تخليه و بارگيري و انبارداري محمولات عبوري طبق تعرفه اي كه بنا به پيشنهاد شوراي عالي ترابري كشور و تصويب هيأت وزيران يا شوراي عالي سازمان بنادر و كشتيراني حسب مورد با رعايت ماده (30) قانون وصول برخي از درآمدهاي دولت و مصرف آن در موارد معين- مصوب 1373- وضع خواهد شد، دريافت مي گردد.

مدت توقف قانوني كالاهاي عبوري خارجي در اماكن و محوطه هاي گمركي كشور چهار ماه تمام مي باشد كه ابتداي آن از تاريخ تسليم اظهارنامه اجمالي كالاي عبوري و فهرست كل بار (مانيفست) يا تاريخ صدور قبض انبار مربوط مي باشد.

كالا ي فاسد شدني كه پس از تخليه در مجاورت هواي آزاد و شرايط عادي به طور معمول ضايع يا فاسد مي شود يا عرفاً شروع به فساد يا تغيير شكل مي دهد و كالايي كه نگهداريش ايجاد خطر مي كند و همچنين حيوانات زنده بايد بلافاصله از گمرك عبور داده شود در غير اين صورت گمرك يا بندر هيچگونه مسؤوليتي در قبال ضايع يا فاسد شدن يا نگهداري آنها نداشته و حسب مورد با اخطار قبلي كالا متروكه تلقي مي گردد.

كالا ي عبوري خارجي مي تواند به طرق زير از قلمرو كشور عبور داده شود: الف- عبور مستقيم از قلمرو جمهوري اسلامي ايران به خارج از كشور. ب- حمل تركيبي از قلمرو جمهوري اسلامي ايران به خارج از كشور. پ- نگهداري در مناطق حراست شده يا اماكن گمركي و ترتيب حمل تدريجي يا كلي آنها به خارج از كشور.

عبور دهنده بايد اظهارنامه كالاي عبوري را در سه نسخه تنظيم و به همراه اسناد مورد لزوم به گمرك ارايه نمايد.

گمرك پس از اخذ اظهارنامه و انجام تشريفات مربوط همزمان پروانه عبور را امضاء و مهر نموده و به عبور دهنده ارايه مي كند.

مدارك لازم براي الصاق به اظهارنامه عبور كالا عبارتند از:

پذيرش يك اظهارنامه براي عبور محمولات يك بارنامه در صورت گوناگون بودن نوع كالا، همچنين پذيرش يك اظهارنامه براي عبور محمولات يك وسيله حمل موضوع چند بارنامه، بلا مانع است.

انجام تشريفات عبور كالاهاي خارجي از قلمرو كشور در اولين گمرك مجاز ورودي صورت مي گيرد.

در مواردي كه محمولات عبوري خارجي در اماكن و محوطه هاي گمركي تخليه مي شود، ارايه قبض انبار و اسناد مندرج در ماده (29) اين آيين نامه بر حسب مورد جهت انجام تشريفات عبور كالا ي خارجي ضروريست.

محمولات عبوري خارجي نياز به اخذ نظر آزمايشگاه و مجوز استاندارد ندارد.

كانتينرهاي حامل كالاي عبوري خارجي به عنوان ظرف كالا محسوب و نيازي به اظهار جداگانه ندارد ولي شركتهاي حمل و نقل بين‌المللي مي توانند در بدو ورود به منظور تسهيل گردش اين كانتينرها (ورود و خروج مكرر) براي كانتينر درخواست صدور پروانه ورود موقت بنمايند و گمرك مكلف به پذيرش آن مي باشد.

در خصوص محمولات يكنواختي كه تخليه آنها به علت بالا بودن مقدار و حجم محموله به طول مي انجامد، قبول اظهارنامه موكول به خاتمه عمليات تخليه نمي باشد و عبور دهنده مي تواند براي اين گونه محمولات به محض ورود، اظهارنامه تسليم و نسبت به انجام تشريفات گمركي اقدام نمايد.

هرگاه مشاهده شود كه كالاهايي كه به منظور عبور از قلمرو كشور به گمرك ورودي اظهار گرديده است وجود نداشته يا كسر مي باشد صورتمجلس تنظيم و اظهارنامه تسليمي و پروانه عبور بر آن اساس تصحيح و كالا عبور داده مي شود.

گمرك ورودي با هماهنگي و كسب نظر سازمان حمل و نقل و پايانه هاي كشور با توجه به طول مسافت، چگونگي راه، فصول سال و نوع وسيله، مهلتي را براي حمل كالاي عبوري از گمرك ورودي تا گمرك خروجي يا گمرك مقصد داخل كشور تعيين و در پروانه عبور قيد مي نمايد.

پروانه عبور بايد در طول مسير عبور همراه وسيله نقليه حامل كالاي عبوري خارجي باشد.

به هنگام ورود كالاي عبوري خارجي به گمرك خروجي يا مقصد در داخل كشور، عبور دهنده يا نماينده وي بايد پروانه عبور يا تصويري از آن را كه به ترتيب مقرر در ماده (38) اين آيين نامه گواهي شده است، همراه با وسيله حامل كالا به گمرك مقصد در داخل كشور يا خروجي تسليم نمايد.

گمرك خروجي يا مقصد پس از بررسي اجمالي و اطمينان از صحت مهر و موم (پلمپ) و عنداللزوم تطبيق مشخصات ظاهري كالا با مندرجات پروانه يا تصوير گواهي شده آن، اجازه خروج از مرز يا تخليه را صادر مي نمايد.

پس از خروج يا تخليه كالا در گمرك مقصد در داخل كشور يا خروجي، گمرك مزبور بلا فاصله مراتب را در ظهر پروانه عبور يا تصوير گواهي شده آن تأييد، امضاء و ممهور نموده و پس از ثبت در دفاتر مربوط و نگهداري آن، مراتب را از طريق دورنگار يا ساير وسايل مخابراتي، الكترونيكي، ماهواره اي و رايانه اي به گمرك ورودي اعلا م و رونوشت آن را به عبور دهنده يا نماينده وي تسليم مي نمايد. در هر حال تصفيه نهايي منوط به ارايه اصل پروانه عبور خارجي مي باشد.

گمرك صادر كننده پروانه عبور خارجي بايد به محض دريافت تأييديه نهايي گمرك مقصد در داخل كشور يا گمرك خروجي مبني بر ورود و تحويل يا خروج كالاي عبوري تعهدات عبور دهنده را خاتمه يافته تلقي و وجه‌الضمان مربوط را مسترد يا تصفيه نمايد.

در مواقعي كه گمرك مقصد داخلي يا گمرك مرز خروجي با فك مهر و موم (پلمپ) يا احتمال دخل و تصرف مواجه مي شود بايد با حضور هدايت كننده وسيله حمل (راننده) و نماينده عبور دهنده به بازرسي كالا پرداخته و آن را با پروانه عبور تطبيق دهد و در صورتي كه سوءنيت و مغايرتي احراز نشود اجازه خروج كالا يا تخليه صادر، و در غير اين صورت رسيدگي و وفق مقررات عمل خواهد شد.

هر گاه مهر و موم (پلمپ) گمركي عمداً شكسته شده باشد و دخل و تصرف در كالاي عبوري خارجي شده باشد با مرتكب يا مرتكبين طبق قانون راجع به مجازات قاچاق رفتار مي شود.به علاوه چنانچه اين عمل مستوجب كيفر ديگري بر طبق مقررات قانوني باشد مرتكب يا مرتكبين به همان كيفر نيز خواهند رسيد.

چنانچه محكوميت اشخاص حقيقي يا حقوقي از طرف دادگاه ذي صلاح قطعيت يابد و به موجب قوانين و مقررات جاري كشور، مرتكب يا مرتكبين مستوجب محدوديت و يا محروميتهاي ديگري هم باشند با آنان طبق مقررات اخير نيز رفتار خواهد شد.

رانندگان وسائل نقليه حامل كالاي عبوري خارجي موظفند كالا ي مورد حمل را عيناً بدون هرگونه دخل و تصرفي در مهلت مقرر در پروانه عبور به گمرك مقصد داخلي يا گمرك خروجي حمل نمايند.

معاون اول رييس جمهور- حسن حبيبي